Mýzyka – kınonyń ajyramas qosalqy bir bóligi. Kıno áýelde mylqaý bolyp bastalǵanymen, keıin ony mýzykasyz elestetý múmkin bolmaı qaldy. Kezeńderdiń synaǵynan ótken keıbir fılm mýzykasynyń ereksheligimen este uzaq saqtalyp keledi. Munyń jarqyn mysalyn erterekte túsirilgen qazaq fılmderinen de kezdestirýge bolady. Jambyl atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq fılarmonııasynyń «Qazaq kınosyna saıahat» atty konsert uıymdastyrýdaǵy maqsaty da sol, ulttyq kınonyń ótken tarıhyna sholý jasap, ańyzǵa aınalǵan fılmderde shyrqalǵan án men kúıdi umyttyrmaı, kórermen jadynda qaıta jańǵyrtý bolǵany anyq.
Fılarmonııanyń jańa maýsymdaǵy erkin formatta ótken án keshin «búginginiń Birjan saly» atanǵan halyqaralyq baıqaýlardyń laýreaty Birjan Báziljan júrgizip, ár oryndalatyn shyǵarmanyń aldynda fılmnen úzindi kórsetip, án shejiresinen syr shertip, tarıhyn kópshilikke tanystyryp otyrdy. Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Nurken Áshirov pen Mádenıet qaıratkeri Erjan Álimbetov kórermendi kúmbirlegen kúımen shalqytsa, Mádenıet salasynyń úzdikteri Gaýhar Asylhanqyzy shyǵarmalardy jetigen aspabymen súıemeldep, qońyr daýys ıesi Maqpal Qazybekqyzy, halyqaralyq baıqaýlardyń júldegeri Janqoja Aıapov eski ánderge jańa reńk berip, tamyljyǵan únimen sahnany bir serpiltti. Dástúrli ónerdiń aıtýly alty ókili oryndaǵan árbir án kórermenniń ótken kúnge saǵynyshyn oıatyp, jastyq shaǵyna jetelep, esti sózben órnektelgen eski ánderdiń shymyrlyǵyna shyn súısindirdi.
Konserttiń álqıssasy alǵashqy anımasııalyq týyndylardyń biri «Aqsaq Qulan» mýltfılmindegi kúı men «Transsibir ekspresi» fılmindegi «Jıyrma bes» ánimen bastalyp, qazaq kıno óneriniń tólqujatyna aınalǵan – Sultan Qojyqovtyń «Qyz Jibek», Bolat Mansurovtyń «Qulager», Tolomýsh О́keevtiń «Kókserek», Abdolla Qarsaqbaevtyń «Qıly zaman», Sháken Aımanovtyń «Atamannyń aqyry», Edige Bolysbaevtyń «Shańyraq» kınofılmderindegi «Kóńil ashar», «Gákký», «Ágýgaı», «Mahabbat beketi», «Kókshetaý», «Daıdıdaý» atty án-kúılerimen jalǵasty. «Leksııa-konsertte» taqyryby, mazmuny, mýzykalyq janry men stıli ártúrli shyǵarma oryndalyp jatsa da, kórermen án úzindisin alǵashqy eki notasynan-aq tanyp qoıyp, ekrandaǵy keıipkermen qosyla shyrqaı jónelgisi kelgendeı qanattanyp otyrdy. Meıirim men mahabbat tunǵan shyǵarmalardy estigen boıda, kórermenniń júrek tamyryn jylylyq qýalaı jóneletininiń sebebi bar. Bul oryndalǵan án men kúıler tanymal bolýdy kózdep, búgin jazylyp, erteń umytylyp ketetin osy kúngi keıbir saýndtrekter emes. Bul – naǵyz óner úshin qyzmet etken keshegi avtorlardyń janynyń nári men sóli, júreginen burqyldap qaınap shyqqan janartaýdyń áli kúnge sónbeı, jaınap jatqan qyzyl shoǵy. Halyq mahabbatyna bólengen súıikti fılmderde oryndalǵan ár tanymal án búginde «án» degen maǵynasynan áldeqaıda bıiktep ketkenin, árqaısysy – «dáýir úni, ýaqyt belgisi, kezeń kórinisi» degen keń aýqymda aıshyqtalatyn ómirsheń sıpatqa laıyq týyndylar ekenin moıyndatty.
Júrgizýshi konsertte kompozıtor Nurǵısa Tilendıevtiń, ánge arnaıy sóz jazǵan aqyndar Tumanbaı Moldaǵalıev pen Qadyr Myrza Áliniń esimderin jıi qaıtalady. О́nerdiń klassıkasyna aınalǵan «Qyz Jibek» fılmindegi «Aqjaıyq», «Meniń atym –Qojadaǵy» «Sarjaılaý», «Týǵan jer» ánderinen kompozıtor men aqynnyń úılesimdi jumysynyń nátıjesin, eń bastysy, án men mátinniń fılm mazmunyna ajar berip, atmosfera jasaı alǵanyn shaǵyn konserttegi kınosherý kórermenge shyn sezindire aldy. Sol kezeńderde aıaǵyn qaz basyp, eńsesin endi tiktep kele jatqan otandyq kınonyń órkendeýine úlken janashyrlyqpen úles qosqan óner alyptary «Fılmge mýzyka qalaı jazylýy kerek?» degen suraqqa kásibı adaldyqpen naqty jaýabyn bergenine osy fılmder dálel. «Kóńilashar», «Ata tolǵaýy», «Jekpe-jek», «Arman» sekildi ólmes murany jazyp qaldyrǵan, jazylǵanyna jarty ǵasyrdan asyp ketse de, búgingi jas oryndaýshylardyń repertýarynda jańǵyryp júrgen shyǵarmalar áli talaı merekelik saltanatty keshterdiń sánine aınalatyny da sózsiz.
ALMATY