Talaıdy tańdandyrǵan talant

Tóleýǵazy bala kezinen aǵash­tan túrli oıý-órnek jasaýǵa asa qushtar bolypty. Úıindegiler týa bitken bul qasıetin jetildirý úshin balanyń betin qaqpaıdy, be­lin býady. Mektepke júrip aǵashtan oıyp jasaǵan túr­li dúnıesine aýyldastary tań­daı qaǵady eken. О́nerin ári qa­raı shyńdaýda oǵan mektebindegi «Jas tehnık», «Natýralıst» sekildi úıir­meler sep bolady.

Qoldanbaly qolóner sheberi atanǵanǵa deıin birneshe jyl oqyp, toqıdy. Almatydaǵy ataqty sheber Qalqaman Tileýhanovtan kóp tálim alady.

«Almatyǵa arnaıy baryp, ataq­ty qolóner sheberi men teo­retı­gi, kezinde elimizde teń­de­si joq «Sheberler aýylyn» qur­ǵan Qalqaman Tileýhanovtyń shá­kirti boldym. Kóp dúnıeni sol kisiden úırendim. Ustazymmen birge qazaqtan shyqqan alǵashqy ǵaryshker Toqtar Áýbákirovke mýzeı­lik mártebesi bar zattar ja­sa­ǵa­ny­myz bar. Ataqty sheber Qal­qaman aǵanyń janynda 15 jyldaı júrgenimdi maqtanysh sanaımyn», deıdi Tóleýǵazy Serikbaıuly.

Tóleýǵazy sheber búgingi kúni «Qarmet»-te aǵash sheberi bolyp jumys isteıdi. Jumysyna jaýapty ol qoly qalt etse, úıiniń aýla­syndaǵy ustahanada bolady.

Usta temirden naqyshtama jasaıdy. Balqaraǵaı aǵashy men qyzyl aǵashty, tasty, súıekti, múıizdi óńdep, ony kórkemdep, bylǵarymen qaptaıdy. Qolónerine Aqtoǵaı aýylynan arnaıy ákelgen tastardy da paıdalanady.

Sheber Qaraǵandy men Temir­taý qalalarynda ótetin kórme­ler­di qalt jibergen emes. «Qar­met» kásipornynyń basshylyǵy Tó­leý­ǵazy sheberdiń darynyn erekshe baǵalap, avtokólik syılaǵan.

Munymen qosa Tóleýǵazy Serik­baıuly qazaqtyń ulttyq mý­zyka­lyq aspaptaryn da sheber ja­saı­dy. Ustahanasynda tur­ǵan bir­neshe dombyrany qaıta jańǵyrtý qajet deıdi sheber. Ustahanasynda budan basqa taıtuıaq, qobyz sekildi basqa da mýzykalyq aspap bar.

«Men jasaıtyn dúnıelerim­di áýeli júz oılanyp, myń tolǵa­nyp oıda pisiremin. Únemi izdenis ústinde júrip, oıymda ábden pisip-jetilgende ǵana kirisemin. Árıne, ol úshin qııalymdaǵy dúnıeniń jalpy sulbasy qandaı bolaty­nyn, onyń dáýirmen úılesimdiligin umyt qaldyrmaımyn. Sonymen qa­tar tarıhı kitaptardy oqyp, óz ta­nym-kókjıegimdi keńeıtemin, eń bas­tysy, meniń janym sulýlyq­qa, ádemilikke qumar, sondyqtan qo­lymnan shyqqan zattardyń talǵamy joǵary jurtshylyqtyń júregin jaýlap alǵanyn qalaımyn. «Abaı jolyn» birneshe ret oqydym. Sol arqyly han taǵy, sultandar otyratyn oryndyq dúnıege keldi», deıdi sheber.

Iá, sheberdiń úlken týyndysy ózi aıta ótken «Han taǵy». Onyń ár fragmentin kúmistep, súıekten jasaǵan.

Tóleýǵazy sheber óz shyǵar­ma­shy­lyǵyn turaqty jetildirip júredi. Ol úı jıhazynyń túr-tú­rin jasaıdy. О́z qolynan shyqqan oryndyq, ústelder úıiniń ishine ǵajap ár berip tur. Odan bólek, «Orteke», «Bıshi elik» shekimesi, asyq kompozısııasy, turmystyq jáne balalarǵa arnalǵan oryndyq, sonymen qatar aǵash tósekti de sheber shabady.

«Árbir zat syrt kózge qara­pa­ıym kóringenimen, eger kóz toq­tatyp qarasa, onda árbir bu­ıy­mymnan ultymnyń ulaǵaty men pa­rasatyn, tirshiliginiń tynysyn ań­ǵarýǵa bolady. Men mun­­daı dúnıe­lerdi jasaǵanda ata-baba­lary­myzdyń boıyndaǵy arda qasıetter men baýyrmaldyqty, adam­gershilik pen danalyqty, tur­mys-tirshiliktegi ulttyq na­qysh­tardy qosa órnekteýge tyrysamyn», deıdi Tóleýǵazy sheber.

Jaqynda sheberdiń qalalyq tarıhı-ólketaný murajaıynda qol­danbaly ónerge arnalǵan jeke kórmesi ótken edi. Ulttyq ónerdi ulyq­tap júrgen ol temirtaý­lyq­tardy óziniń shyǵarmashy­lyǵy­men tanystyryp, umyt bolyp bara jatqan ulttyq naqyshtaǵy óner týyndylarymen tanystyrýdan jalyqpaıdy. Sheberhanasy­na kelgen ár meımandy erekshe qarsy alatyny da sodan.

Qolóner sheberi Tóleýǵazy Dúı­senbekov zerek shákirt tár­bıelegisi keledi. «Osy bir ulyq ónerdi laıyqty jalǵastyratyn bireý erse, biz úshin murattyń ósh­pegeni», deıdi ol.

«Qaladaǵy ótetin festıval, bas­qa da mádenı keshterge arnaıy qa­tysamyn. El ishindegi ónerli aza­mattardy dáriptep, qoldaý kór­setýge  daıynmyn. Biraq qazirgi jas­tardyń ulttyq qolónerge zaý­qy soqpaıdy. Aýyldan kelgen Rah­metolla atty bir balanyń qul­shynysy bar. «Keler jazda ke­le­min» dep ketti. Aldaǵy jazǵy demalys­ta da qolymnan kelgendi úıre­temin», deıdi qolónershi Tóleýǵazy Serikbaıuly.

Tól týyndylarymen talaıdy tańdaı qaqtyrǵan Tóleýǵazy sheberdiń qolynan shyqqan barlyq týyndy, ózi aıtpaqshy ulttyq rýhta sóıleıdi. Qolóner osylaı sóılese ǵana sheber moıyndalady. Tóleýǵazy Serikbaıuly – sózsiz moıyndalǵan talant.

Qaraǵandy oblysy,

Temirtaý qalasy