Túrkistanda memleket jáne qoǵam qaıratkeri, ultynyń bolashaǵy men túrki halyqtarynyń birligi úshin kúresken birtýar tulǵa Turar Rysqulovtyń 130 jyldyǵyna arnalǵan «Turar jáne Túrkistan ıdeıasy» halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııasy ótti.
Ideıasy áli de ózektiligin joǵaltqan joq
Oblys ákimdigi jáne Q.A.Iаsaýı atyndaǵy HQTÝ-dyń uıymdastyrýymen ótken jıynǵa Túrkııa, О́zbekstan, Mońǵolııa elderinen arnaıy ókilder men elimizge tanymal ǵalymdar, tarıhshylar, turartanýshylar, zııaly qaýym, stýdentter men óńir turǵyndary qatysty. Aldymen oqý ordasynyń mádenıet saraıynda arnaıy kórmeni tamashalaǵan qonaqtar tulǵa tarıhy taspalanǵan foto-shejiremen tanysty. Akademık, Senat depýtaty Darhan Qydyráli júrgizgen jıynda alǵash bolyp sóz alǵan Prezıdent keńesshisi Málik Otarbaev, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń quttyqtaýyn jetkizdi. «Turar Rysqulov – memlekettigimizdi nyǵaıtýǵa ólsheýsiz úles qosqan tarıhı tulǵa. Ol tól shejiremizge ultymyzdyń bolashaǵyna qatysty kóptegen maqalalar men ǵylymı eńbekter jazdy. Kúrdeli kezeńde el ıgiligi úshin aıanbaı qyzmet etip, talaı ıgi bastamaǵa uıytqy boldy. Náýbet jyldary halyqty ashtyqtan qutqarýǵa atsalysty. Qazaqtyń birtýar perzenti elimizdiń egemendigi, túrki jurtynyń azattyǵy jolynda tabandy kúres júrgizdi. Turar Rysqulov esimi tutas Túrkistan ıdeıasymen tyǵyz baılanysty. Onyń túrki memleketteriniń birligine qatysty ıdeıasy áli de ózektiligin joǵaltqan joq», delingen Prezıdent quttyqtaýynda. Sondaı-aq konferensııada Senat tóraǵasy Máýlen Áshimbaevtyń, Májilis tóraǵasy Erlan Qoshanovtyń arnaıy quttyqtaýy oqyldy. Mońǵolııanyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne О́kiletti elshisi Baıarhýý Dorj, Túrkııa Respýblıkasynyń Túrkistandaǵy Bas konsýly Pak Ilker Turar Rysqulovtyń qoǵamdyq-saıası qyzmeti, tutas Túrkistan ıdeıasynyń mańyzy jáne osy joldaǵy eńbegi, ulty úshin jasaǵan adal qyzmeti, kúreskerlik erik-jigeri týraly tarqata sóz qozǵady. Turar Rysqulov Mońǵolııanyń tuńǵysh konstıtýsııasyn jazǵan, áýelgi parlamenttik júıeniń negizin qalaýshy tulǵa ekeni, jańa astananyń ataýyn qoıǵany aıtyldy. Bul oraıda Turar Rysqulov «Batyr» degen sózge «Ulan» sózin jalǵap, «Ulanbatyr» degen ataýdy jón kórgen. Ulaanbaatar sóziniń qazaqsha maǵynasy – «Qyzyl batyr». Biraq «qyzyl» sózi «altyn» degen maǵyna beredi. Sol «Qyzyl batyr» deý arqyly nemese Qyzylordanyń negizin qalaý arqyly kezinde Altyn orda degen ıdeıany da kótergeni aıtyldy. Turar Rysqulovtyń jas kezinen saıasatqa aralasyp, batyl sheshimder qabyldaǵanyn aıtqan Dúnıejúzi qazaqtar qaýymdastyǵy tóralqa tóraǵasynyń birinshi orynbasary Zaýytbek Turysbekov qyzmet babymen shetelderde júrgen kezinde Rysqulovtyń álemdik deńgeıdegi abyroıy joǵary ekenin baıqaǵanyn jetkizdi. Buǵan qosa, elshi laýazymynda qyzmet etken kezde Máskeý merimen bolǵan oqıǵany eske alyp, Turar Rysqulov turǵan úıge belgi qoıý týraly másele qalaı sheshilgenin baıandady. Sondaı-aq tulǵaǵa arnalǵan taǵylymdy jıyndar, jas urpaqqa ónege-úlgi etý maqsatynda, árbir bes jylda ótkizilse de artyq bolmaıtynyn jetkizdi. Al konferensııaǵa arnaıy kelgen Turar Rysqulovtyń nemeresi Adel is-sharany uıymdastyrýshylarǵa alǵysyn bildirdi. «Joǵary deńgeıde uıymdastyrylǵan, kórmeniń ózinde buryn-sońdy bilmegen qujattardy kórdim, daıyndyq jumystary óte jaqsy júrgizilgen. Shyny kerek, mundaı deńgeıdegi sharany buǵan deıin kórmedim. Minberde de Turar Rysqulov týraly jaqsy aqparattar aıtylyp jatyr. Osy málimetterdiń barlyǵy jastarǵa jetse, keleshek urpaq Turar Rysqulovty, onyń eńbegin umytpasa eken deımin. О́kinishke qaraı, qazir turartanýshylar sany az. Sondyqtan stýdentter úshin Turar Rysqulovqa arnalǵan dárister uıymdastyrý, bilim berý baǵdarlamalaryna qosý týraly usynys aıtqym keledi. Turar Rysqulov san salada qyzmet etken, tarıhtyń ashylmaǵan aqtańdaq betteri áli de bar, qanshama qujattar bar», dedi Adel Rysqulova. Sondaı-aq ol «Kerýen saraı» keshenindegi murajaıda 7D formatta kórsetilgen derekti fılmge qatysty qynjylysyn jasyrmady. Onda ulylardyń portretteri hronologııalyq rette berilmegenin aıta kele, Adel Rysqulova týrısterge, oqýshylarǵa kórsetiletin derekterge tarıhı turǵyda muqııat qaraýdy ótindi. Turar Rysqulov pen onyń jary, anasy men ájesiniń taǵdyrynan syr shertip, uly tulǵanyń artynda qalǵan urpaqtary týraly aıtty.
Halyqaralyq Túrki akademııasynyń sarapshysy Tımýr Kozyrev akademııa prezıdenti Shahın Mustafaevtyń quttyqtaý hatyn oqyp berdi. Al Túrkistan oblysy ákiminiń orynbasary Beısenbaı Tájibaev óńir basshysy Darhan Satybaldynyń yqylasyn jetkizdi. «Bul mańyzdy jıynnyń Túrkistan tórinde ótýi zańdylyq. О́ıtkeni kórnekti qoǵam qaıratkeri, daryndy kóshbasshy Turar Rysqulov ótken ǵasyrdyń alǵashqy shıreginde Túrkistan ıdeıasyn kóterip, Túrki jurtynyń tutastyǵyna bar ǵumyryn arnady. Túrki álemine ortaq tulǵa Qoja Ahmet Iаsaýıdiń «Halqyńa qyzmet et, Izgilerge izet et, Jany jaqsy jaısańdarǵa qurmet et» degen qanatty sózi bar. Turar Rysqulovtyń ómir joly osy ustanymǵa tolyqtaı keledi. Halqyna adal qyzmet etti, otanshyldyq pen adaldyqtyń ólshemine aınala bildi», dedi Beısenbaı Tájibaev.
Halyqaralyq konferensııanyń paneldik sessııasynda túrkitildes elderden kelgen ǵalymdar mer sarapshylar, pýblısıst, tarıhshy, dıplomat Turar Rysqulovtyń tulǵasyn jan-jaqty zerttep, onyń ıdeıalary jáne qyzmetiniń mańyzy, qazirgi kúndegi ózektiligi týraly oı bólisti. Sessııada О́zbekstan Ǵylym akademııasy Tarıh ınstıtýtynyń dırektory, professor Kahraman Radjabov, Halyqaralyq Túrki akademııasynyń sarapshysy Tımýr Kozyrev, Q.A.Iаsaýı atyndaǵy HQTÝ-dyń qarjy jáne halyqaralyq baılanystar vıse-rektory Mýstafa Gırıtlıoglý, Ortalyq memlekettik arhıv dırektory Sábıt Shildebaı syndy ǵalymdar baıandama jasap, mańyzdy taqyryptardy qozǵady. Mysaly, «Turar Rysqulov jáne asharshylyq» taqyrybynda baıandama jasaǵan Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi Hangeldi Ábjanov ultynyń amandyǵy úshin kúresip, halyqqa qol ushyn sozǵan ór tulǵanyń isterine keńinen toqtaldy. «Turar Rysqulov asharshylyqtyń qaı jyldary, qalaı bastaý alǵanyn naqty aıtqan. Bul datalar naqty tarıhı derektermen dáleldengen. Ony qazirgi tańda barsha ǵalym moıyndady. Onyń esimi bizdiń tarıhymyzda halyqtyń qamyn jegen iri tulǵa retinde qaldy», dedi akademık. Jıynda Turar Rysqulovtyń tulǵalyq bolmysyn aıqyndaı túsetin eńbek joly jaıly baıandamalar jasaldy. Atap aıtsaq, «Rysqulov – álemdik tulǵa», «Rysqulov jáne Alash zııalylary», «Rysqulov jáne Túrkistan», «Rysqulovtyń pýblısıstıkasy», «Rysqulov jáne Túrkistan úshin kúres», «Rysqulov jáne Atatúrik, Túrki birligi» jáne basqa da taqyryptar aıasynda tereń maǵynaly málimetter aıtyldy. Jınalǵan qaýym Turar Rysqulovtyń bolmysy, qazaq dalasy men halqy úshin tókken teri, eńbek joly týraly tereń de mazmundy maǵlumat aldy.
Sondaı-aq halyqaralyq konferensııa aıasynda Q.A.Iаsaýı atyndaǵy HQTÝ aýmaǵynda alleıa ashyldy. Onda birtýar tulǵanyń mereıtoıyna oraı 130 túp shynar aǵashy otyrǵyzyldy. «Ujymmen aqyldasa kele, Turar Rysqulovtyń týǵanyna 130 jyl tolýyna tartý, ári halyqaralyq konferensııadan estelik bolsyn dep oqý ornymyzdyń aýmaǵynda «Turar Rysqulov atyndaǵy alleıa» ashýdy jón sanadyq. Halyqaralyq konferensııaǵa qatysýshylar, ult zııalylary, otandyq jáne sheteldik ǵalymdar men sarapshylar, ýnıversıtet basshylyǵy, túrki áleminiń jastary jáne oqý ornymyzdyń stýdenttik parlamentiniń belsendileri bolyp, sol alleıaǵa 130 túp shynar aǵashyn otyrǵyzdyq. Aldaǵy ýaqytta alleıamyzdyń aýmaǵyn keńeıtýdi josparlap otyrmyz. Qudaı qalasa, Turar Rysqulovtyń týǵanyna 140 jáne 150 jyl bolǵan kezde kezdesip, osy jerdiń úlken saıabaqqa aınalǵanyn kóremiz. Turar Rysqulovtyń murasyn zertteý men nasıhattaý jumystaryn toqtatpaýymyz qajet», deıdi ýnıversıtet rektory Janar Temirbekova.
Jańa formatta nasıhattaý qajet
Turar Rysqulovtyń 130 jyldyǵyna arnalǵan mazmundy is-shara Túlkibas aýdanynda jalǵasyn tapty. Igi is-sharaǵa qatysýshylar Turar babanyń eskertkishine taǵzym etip, aınalasyn kógaldandyrýǵa atsalysty, aǵash otyrǵyzdy. Aýdandyq tarıhı-ólketaný mýzeıinde kitap kórmesi men jádigerler tanystyryldy. Saltanatty jıynǵa el aǵalary, zııaly qaýym ókilderi men tarıhshy-ǵalymdar jáne aýdan turǵyndary qatysty.
Aýdandyq mádenıet úıindegi saltanatty jıyndy ashqan oblys ákiminiń orynbasary Beısenbaı Tájibaev Turardyń esimin odan ári nasıhattaý, eńbekterin urpaq sanasyna sińirý baǵytynda utymdy usynystar aıtylatynyna senim bildirdi. Osy oraıda jıynda tulǵanyń eńbegin jas urpaqqa tanytý, zertteý, nasıhattaýǵa qatysty oı-pikirler aıtyldy. Senator Darhan Qydyráli qıyn-qystaý kezde Rysqulovtyń eldi ashtyqtan saqtaı júrip, bolashaqtyń josparlaryn jasap ketkendigin atap ótti. «Biz qazirgi jaǵdaıda Transsibir kúretamyr jolyn salýymyz qıynǵa túsetin edi. Búginde Batys pen Shyǵysty jalǵap turǵan ekonomıkalyq-logıstıkalyq joldardyń barlyǵynda Turar atamyzdyń qıyn-qystaý kezeńde eldi ashtyqtan saqtaı júrip bolashaqtyń josparyn jasap ketkendigin kórsetedi. Búgingideı jıyndar, ol kisiniń ulaǵatty isi qazirgi jastarǵa kerek. Osy Turardyń tamyr tartqan topyraǵynan taǵy da talaı Turarlardyń dúnıege keletini aqıqat», dedi senator. Sondaı-aq senator Atyraýda ótken Ulttyq quryltaıda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtqan sózin eske saldy. «Prezıdent: «Alash kósemderi men keńes qaıratkerlerin bir-birine qarsy qoımaý qajettigin» aıtyp, «El ishine iritki salatyn mundaı daý-damaıdyń qajeti joq. Ár dáýirdiń óz ereksheligi bar. Árbir tulǵa óziniń kózqarasyna qaraı jáne óz qoǵamynyń múddesine sáıkes elge qyzmet etti. Túptep kelgende, munyń bári – bizdiń tarıhymyz», – degen bolatyn. Álbette, tarıh – ótkenmen kektesý úshin emes, bolashaqpen bettesý úshin de qajet. Sondyqtan qundylyqtar qunsyzdanǵan qubylmaly zamanda qalam ustaǵan qaýymnyń qubylasy qashanda shyndyq bolýǵa tıis. Zııaly qaýym – ádilettiń tarazysy ispetti. Tarıhqa haıppen emes, baıyppen qaraý kerek», dedi senator. Iá, Túrkistanda ótken konferensııa barysynda da, Túlkibastaǵy jıynda da tulǵalardyń eldik múdde jolynda atqarǵan isterin búgingi býynǵa jetkizý, aqıqatty tarıhı derektermen aıqyndaı aýytqymaı jetkizý maqsatyndaǵy ıgi ister qajettigi aıtyldy.
Bul oraıda UǴA akademıgi, «Qazaq gazetteri» seriktestiginiń bas dırektory Dıhan Qamzabekuly keshegi býyn aǵa tolqynnyń áńgimesin umyta bastaıtynyna onyń ústine keıingi shırek ǵasyrdyń ishinde ótken tarıhymyzǵa qaraı tas atyp, túrli oqıǵa bolyp jatqanyna qynjylys bildirdi. Qazaqtyń taǵdyryna, qazaqtyń múddesine qyzmet etken azamattar bir-birine jaý bolmaǵanyn, olar ultyn qalaı ushpaqqa shyǵaramyz dep oılaǵanyn aıtyp ótti. «Tarıhymyzdyń asa kúrdeli kezeńderi týraly ańyz ben aqıqat, folklor men muraǵat qatar órilgennen keıin be, osy kúni BAQ-ta asyǵys tujyrym, birjaqty dáıek jarııalanyp jatady Basqa-basqa, deregi de, eńbegi de hattalyp turǵan osydan bir ǵasyr burynǵy Alash zııalylary men ult qaıratkerleriniń ómirbaıanynan, is-áreketinen «qııal-ǵajaıyp ertegi» qurap júrgender de bar. Munyń syrtynda bolshevızmniń batpandap kirip, mysqaldap shyǵatyn aýyr dertinen aıyqpaı, jaý izdep, at tóbelindeı oqyǵan men abadandy bir-birine qarsy qoıý memleketshildiktiń, ǵylymǵa negizdelgen tanymnyń jóni emes. Osynyń bári tulǵatanýdaǵy ǵylymı qaǵıdattyń, elshildik ustanymnyń álsizdigin ańǵartady. Shynaıylyq qaǵıdaty – pendeshilikten nemese biliksizdikten aýlaq bolý», dedi akademık. Sondaı-aq ǵalym tulǵalardy nasıhattaý máselesine toqtaldy. «Biz búgin Turardy qalaı nasıhattap jatyrmyz? Keshegi bar dúnıe qalaı kóz aldymyzda joq bolyp ketti? Sherhan Murtaza, Ábish Kekilbaev, Kamal Smaıylov sııaqty el aǵalarynyń bastamasymen Halyq sharýashylyǵy ınstıtýty Ulttyq ekonomıkalyq ýnıversıtetke aınalyp, oǵan Rysqulovtyń esimi berilgen edi. Keıin oqý orny jekemenshikke ótip, keńestik «Narhoz» ataýyn tańdap, T.Rysqulovtyń atyn alyp tastady. Aty bylaı tursyn esiginiń aldyndaǵy eskertkishke deıin joq qylyp jiberdi. О́te qıyn jaǵdaı. Biraq bul jaǵdaıdy qalaı sheshemiz? Menińshe, ekonomıka ınstıtýtyna T.Rysqulovtyń esimin berý kerek. Ol bir. Ekinshiden ólke, óńir ózgerip jatyr. Keńeıip jatyrmyz. Bir oblystan eki aımaq – Shymkent, Túrkistan shyqty. Endi elimizdegi memlekettik ýnıversıtetke atyn enshileýdiń maǵynasyn oılaýymyz kerek. Sondaı-aq bir kezde alqalap ana jerge, myna jerge eskertkish qoıyp jattyq. Sol eskertkishterdiń sapasy qandaı? Zaman ózgerdi, myqty monýmentalıster, myqty óner adamdary shyqty. Oılanatyn eskertkishter qoıý qajet. Halyqqa jaqyn eskertkishter ornatý óte mańyzdy. Ár bes jyl saıyn Turar Rysqulovqa baılanysty nasıhattaýdyń jańa formattaryn oılap tabýymyz qajet. Qalaı nasıhattaımyz? Nasıhattyń joly kóp, jańa formatyna ótkenimiz jón», dedi Dıqan Qamzabekuly.
Osy arada aıta ketelik, ýnıversıtet ataýynyń ózgerýine qatysty Senat depýtattarynyń mamyr aıynda joldaǵan saýalyna bergen jaýabynda Úkimet basshysy Oljas Bektenov: «Narhoz» ýnıversıteti jekemenshik joǵary oqý orny ekenin eskere otyryp, T.Rysqulovtyń esimin ýnıversıtetke qaıta berý múmkindigin qarastyrý máselesin Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi pysyqtaýda. О́z kezeginde qorytyndysy boıynsha mınıstrlik depýtattyq korpýsqa qosymsha habarlaıtyn bolady» degen bolatyn. Jyl aıaqtalýǵa jaqyn, alaıda bul máselege qatysty mınıstrlik únsiz otyr. Joǵaryda aıtyp ótkenimizdeı, tulǵany nasıhattaýǵa baılanysty Turar Rysqulovtyń nemeresi Adelıa Robertqyzy da pikir-usynysyn jetkizdi. Sondaı-aq Túlkibasta ótken jıynda jazýshy, turartanýshy Muhtar Qazybek Rysqulovty tanýdy mektep dırektorlarynan bastap talap etip otyrý qajettigin, qazaq ultynyń tutas bir bolmysy HH ǵasyrda Turar Rysqulovtyń boıynan kórinis tapqanyn aıtyp ótti. Tuldyr jetimdik taǵdyrdy bastan keshken, Qazan tóńkerisinen keıin qoǵamdyq-saıası ómirge erte aralasyp, otarshyldyq ezgige qarsy aıaýsyz kúreste sharbolattaı shyńdalyp ósken Turardyń búkil sanaly ómiri halqymyzdy teńdikke jetkizý, buqara halyqtyń áleýmettik turmys jaǵdaıyn jaqsartý jolynda jastardy, sanaly azamattardy jumyldyrý boldy. «Máskeýde 11 jyl atqarǵan qyzmeti, elimizdegi barlyq eńbegin jınaqtaǵan kezde shamamen 30 tomdaı eńbek bolýy kerek. Onyń ishinde eń úlken nárse – T.Rysqulovqa arnalǵan ensıklopedııa. О́te qajet dúnıe. Biz soǵan qol jetkize almaı júrmiz. Shynyn aıtqanda, biz patrıottyq rýhta sóıleımiz, al iske kelgende tómendep qalamyz. Eń negizi biz tarıhymyzdy umytpaý úshin sol ýaqytta ómir súrip, óshpesteı iz qaldyrǵan babalardy eske alyp otyrýymyz qajet. Mine, búgin sondaı ulaǵatty istiń kýási bolyp otyrmyz», dedi turartanýshy. Sondaı-aq ol Sherhan Murtazanyń T.Rysqulov týraly bes tomdyǵy qazaq ádebıetinde Muhtar Áýezovtiń «Abaı jolynan» keıingi úlken epopeıa ekenin atap ótti. Al akademık Orazaly Sábden Turar Rysqulovtyń naǵyz ekonomıst bolǵanyn, aýyl sharýashylyǵyn jaqsy bilgenin aıtty. «Túrki halqynyń basyn qosý ıdeıasy osy ǵasyr, kelesi ǵasyrǵa deıin baratyn bolady. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev túrik memleketteri basshylarynyń basyn Astanada qosyp, osy ıdeıany jalǵastyrdy. Sonda ortaq til, logıstıka, saýda-sattyq syndy basqa da birqatar máseleler qoıyldy», dedi akademık. Ǵasyr jasaǵan Muratáli Tólepbergenov aqsaqal Turardyń otbasy jaıynda áńgimeledi. Sondaı-aq asharshylyq kezindegi eldegi jaǵdaıdy eske aldy. «1933 jyly qazaqtyń qalaı qyrylyp jatqanyn kórgenderdiń birimin. Sonda 8 jastaǵy bala edim. Túlkibas aýdanyna qaraǵanda myna Jýaly aýdanynda astyq mol egiledi, jeri keń, sol jaqqa aparyp tastady. Sonda Túlkibas stansasynyń mańynda qazaqtar ashtyqtan ólip jatty. Onyń sebebi ne? О́ıtkeni Qazaqstandy basqaryp otyrǵan Goloshekın qazaqtyń jaǵdaıyn bilmeıtin», dedi Muratáli aqsaqal. Turar Rysqulovtyń Máskeýge ketýine Goloshekın sebepker bolǵanyn jazýshy Kólbaı Adyrbekuly da aıtyp ótti. «Tashkentte arhıvte bolǵanymda 1927–1928 jyldarǵy tarıhty aqtaryp otyrǵan Eýropa násildi kisimen áńgimelesip qaldym. Ol maǵan 1926 jyly Rysqulovtyń Máskeýge ketken sebebin aıtyp berdi. «Onyń Máskeýge ketkeni Goloshekınge baılanysty. Ol Stalınge baryp Rysqulovty alyp ketýin ótinip, Turarǵa osynda jumys isteýge múmkindik bermedi», dedi. Eger Rysqulov sol jyly ketip qalmaǵanda 1931–1933 jyldarǵy ashtyqqa múldem jol bermeıtin edi», dedi Kólbaı Adyrbekuly. Sonymen qatar jazýshy Turar Rysqulov týraly tarıhı derekterdiń burmalanýyna jol bermegen Moldııar Serikbaevtyń turartanýǵa qosqan úlesin atap ótti. Jıynǵa qatysýshylar is-sharanyń joǵary deńgeıde uıymdastyrylǵanyn aıtyp, aýdan ákimi Nurjan Iztileýovke rızashylyqtaryn bildirdi.
Sondaı-aq jıyn barysynda Túlkibas aýdanynda Turar Rysqulovtyń uıytqy bolýymen 1926 jyly «Aqsý-Jabaǵyly» qoryǵy, 1925 jyly Túlkibas ák zaýyty, 1927 jyly Túlkibas temirjoly salynǵany aıtyldy. Aýdandyq mádenıet úıindegi sharada birtýar azamat týraly arnaıy daıyndalǵan fılmniń úzindisi kórsetildi. «Uly dala perzenti» jınaǵynyń tusaýy kesildi. Patrıottyq ánder shyrqalyp, «Altyn dombyra» ıegeri Bekarys Shoıbekov pen aıtystyń aqtańgeri Birjan Baıtýov arnaý aıtty.
Halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa aıasynda taǵylymdy-tanymdy basqa da birqatar is-shara ótkenin aıta ketelik. Mysaly, Turar Rysqulov atyndaǵy aýdandyq tarıhı-ólketaný mýzeıi qundy jádigerlermen tolyqty. Jazýshy, turartanýshy Muhtar Qazybek 100 jyl buryn basylyp shyqqan kóne kitaptyń túpnusqasyn tapsyrdy. Al Adelıa Rysqulova atasynyń shaǵataı qarpimen jazǵan eki haty men «ALJIR» lagerine qatysty kitapty tabys etti.
Túrkistan óńiri jurtshylyǵy qazaq halqynyń, túrki memleketteriniń yntymaǵy men amandyǵyn armandaǵan tulǵa rýhyna osylaısha taǵzym etti.
Túrkistan oblysy