Senat Spıkeri Máýlen Áshimbaevtyń tóraǵalyǵymen Palata otyrysy ótti. Onda kún tártibine shyǵarylǵan máseleler qaraldy. Otyrysqa Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Oljas Bektenov, Joǵary aýdıtorlyq palatanyń Tóraǵasy Álıhan Smaıylov jáne memlekettik organdar men ulttyq kompanııalardyń ókilderi qatysty, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Is-shara barysynda Palata depýtattary «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq qorynan 2025-2027 jyldarǵa arnalǵan kepildendirilgen transfert» týraly zańdy qarap, maquldady. Qujat normalaryna sáıkes memlekettik mindettemelerdi oryndaý boıynsha shyǵystardy qamtamasyz etý úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq qorynan 2025, 2026 jáne 2027 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjetke kepildendirilgen transferttiń mólsheri 2 trln teńgeni quraıdy. Senatorlar atap ótkendeı, tıisti zańnyń qabyldanýy bıýdjettiń teńgerimdiligin qamtamasyz etýge jáne Ulttyq qordyń turaqtandyrý fýnksııasyn iske asyrýǵa múmkindik beredi.
Sondaı-aq Senat depýtattary «2025-2027 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly» zańdy qarady. Máýlen Áshimbaev atap ótkendeı, bıýdjettiń basym mindeti memlekettiń áleýmettik mindettemelerin oryndaý jáne Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn iske asyrý bolyp qala beredi. Osyǵan baılanysty aldaǵy úsh jylǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjettiń parametrleri bıýdjettik qaǵıdalardyń saqtalýyn jáne bıýdjet shyǵystarynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýdyń basym baǵyttaryna shoǵyrlanýyn eskere otyryp aıqyndalǵan. Bıýdjet shyǵystarynyń birinshi kezektegi baǵyty memlekettik áleýmettik mindettemelerdi tolyq kólemde oryndaý jáne ǵylymdy, bilim berýdi, medısınany qoldaýdy kúsheıtý arqyly adamı kapıtaldy damytý bolyp qalady. Atap aıtqanda, respýblıkalyq bıýdjet shyǵystarynyń jalpy kólemi 2025 jyly – 25 750 mlrd teńge, 2026 jyly – 23 168 mlrd teńge jáne 2027 jyly 24 566 mlrd teńge somasynda josparlanyp otyr. Qarajat aǵymdaǵy jaǵdaılarǵa beıimdele otyryp, ekonomıkalyq úlgi qalyptastyrýǵa, memlekettik qarjynyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge jáne halyqtyń tabysyn arttyrý úshin tıisti jaǵdaı jasaý arqyly azamattardyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa baǵyttalady.
«Memleket basshysy aýyl sharýashylyǵy eńbekkerleriniń forýmynda áleýmettik shyǵystardan, bıýdjettik mekeme qyzmetkerleriniń jalaqysynan, zeınetaqy men járdemaqydan únemdeýge bolmaıtynyn naqty aıtty. Kelesi jyly respýblıkalyq bıýdjettiń áleýmettik saladaǵy shyǵystary shamamen 40 paıyzdy qurap, 9,7 trıllıon teńgeden asady. Bul bıylmen salystyrǵanda 867 mlrd teńgege artyq. Atalǵan qarajat áleýmettik tólemderdi ulǵaıtýǵa, densaýlyq saqtaý júıesin, sondaı-aq, ǵylym men joǵary bilim berý salalaryn damytýǵa baǵyttalady», dedi Senat Tóraǵasy.
Respýblıkalyq bıýdjetti talqylaý barysynda senatorlar Úkimet músheleriniń aldynda Ulttyq qor qarajatyn tıimdi paıdalaný, ekonomıkany ártaraptandyrý, salyqtyq túsimder men ınflıasııanyń ósýi, gıdrotehnıkalyq qurylystardyń, jylý jelileriniń jaı-kúıi, aýyl sharýashylyǵyn qoldaý jáne aýyldaǵy ómir súrý sapasyn arttyrýǵa qatysty máselelerdi kóterdi.
Osy rette Máýlen Áshimbaev óńirlerdi damytýǵa yqpal etý senatorlardyń qyzmetindegi basym baǵyttardyń biri ekenine nazar aýdardy.
«Senatorlardyń usynysymen aýyl turǵyndaryn taza jáne qoljetimdi aýyz sýmen qamtamasyz etýge arnalǵan jobalardy iske asyrý úshin respýblıkalyq bıýdjetten qosymsha qarjy bólinetin boldy. Bul – Prezıdentimiz Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń tikeleı tapsyrmasy. Sondaı-aq «Aýyl – el besigi» jobasyn iske asyrý aıasynda elektr jelilerin keńeıtý, gaz tasymaldaý júıelerin damytý, avtomobıl joldaryn jóndeý sııaqty aýyldardyń ınfraqurylymyn jaqsartýdy kózdeıtin jobalardy qosymsha qarjylandyrý qarastyrylyp otyr. Osyǵan baılanysty Úkimet senatorlar kótergen máselelerdi nazarǵa alyp, aldaǵy ýaqytta tıisti jumystar júrgizedi dep senemiz. Parlament Senaty osy baǵyttarda birlesip jumys isteýge daıyn», dedi Palata Spıkeri.
Osylaısha, senatorlar respýblıkalyq bıýdjetti konseptýaldy túrde qoldady. Degenmen, ony qaraý barysynda birqatar ózgerister engizdi. Naqty aıtqanda, depýtattar kelesi jylǵa qosymsha 60 mlrd teńge bólýdi usyndy. Bul qarajat óńirlik damýǵa, sýmen jabdyqtaý jáne sý burý problemalaryn sheshýge, «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasyn iske asyrýǵa, sondaı-aq, basqa da baǵyttarǵa arnalǵan. Sol arqyly senatorlar óńirlerde jergilikti turǵyndarmen kezdesýler barysynda kóteriletin ózekti problemalardy qamtyǵanyn atap ótken jón.
Osyǵan baılanysty zańdy Senat depýtattary usynǵan túzetýlermen Májiliske qaıtarý týraly sheshim qabyldandy.
Sonymen qatar Palata otyrysynda «Orys tili jónindegi halyqaralyq uıymdy qurý týraly shartty ratıfıkasııalaý týraly» zań qaralyp, maquldandy. Qazirgi tańda Ázerbaıjan, Belarýs, Reseı, Tájikstan, Túrikmenstan jáne О́zbekstan atalǵan qujatty ratıfıkasııalaý boıynsha memleketishilik rásimdi júrgizgenin aıta ketken jón.