Qostanaı oblysy búginde saýda-sattyq pen ekonomıka salasynda 110 memleketpen yntymaqtastyq baılanys ornatqan. Oblystyń syrtqy saýda aınalymy 3 mln dollardan asady. Onyń 1 mln dollardan astamy EAEO elderine tıesili. О́ńirde qazirde sheteldik kompanııalardyń qatysýymen 6 ınvestısııalyq joba iske asyrylyp jatyr. Bul – óńirde aýyr tehnıkaǵa qajet qosalqy bólshekter shyǵaratyn iri óndiris oryndarynyń paıda bolýyna, júzdegen jańa jumys ornynyń ashylýyna múmkindik berip otyr.
Kórshiles Reseı memleketimen ekonomıkalyq áriptestik aıasynda keıingi jyldary paıda bolǵan kásiporynnyń biri – «KamLitKZ» shoıyn quıý zaýyty. Búginde «KamLitKZ» seriktestigi úsh birdeı iri jobany júzege asyryp jatyr. Zaýyt dırektory Dmıtrıı Okýnevtiń aıtýynsha, quny 78,2 mlrd teńge bolatyn alpaýyt kásiporyn jylyna 45 myń tonna shoıyn qorytyp, odan túrli buıymdar shyǵarady. Búginde munda 500 adam jumys isteıdi. Zaýyt álemdik standarttarǵa sáıkes keletin zamanaýı joǵary tehnologııalyq qurylǵylarmen jabdyqtalǵan.
«Bul – bizdiń seriktestik iske asyryp jatqan birinshi joba. Bıyl 2 300 jeńil jáne júk kólikterine arnalǵan shoıyn buıymdaryn shyǵarýdy josparlap otyrmyz. Onyń jartysynan astamyn óndirdik. О́ndiris sehtary tolyq iske qosylǵan soń, oblysta shoıyn quıý kólemi shamamen bes esege artady. Seriktestik qazir 82,5 mlrd teńgege ishten janatyn qozǵaltqyshtarǵa arnalǵan shoıyn quımalaryn jáne jetekshi os tetikterin óndiretin eki zamanaýı óndiris ornynyń qurylysyn júrgizip jatyr. Bul kásiporyndar iske qosylsa, taǵy 550 jumys orny ashylmaq», deıdi kásiporyn basshysy.
Shoıyn quıý zaýyty qazir qozǵaltqysh karteri, sılındrler blogin shyǵaryp jatyr. Tapsyrys berýshiniń suranysyna saı tehnıka bólshegi aldymen zaýyttyń konstýrktorlyq bıýrosynda ólshenip-pishiledi, sosyn baryp quıylady.
Zaýyttyń ınjener-konstrýktory Darııa Esmuhambetovanyń aıtýynsha, Qostanaıda shyǵatyn daıyn shoıyn quımalaryna jekelegen tapsyrys berýshiler de kóp.
«Bizge tapsyrys kelgen soń, ony aldymen taldaımyz, qalaı jasaı alatynymyzdy oılastyryp, tehnologııasyn qurastyryp alamyz. Keıde óz ıdeıamyzdy qosamyz. Ony tapsyrys berýshige kórsetip, kelisimin alamyz. Biz shoıynnan júk mashınalaryna arnalǵan jetekshi beldemeniń 12 túrin, karterdiń 13 túrin, sılındr bloktaryn jáne sılındr bloktarynyń bastaryn quıyp shyǵaramyz. Zaýyt ónim sapasyna basa mán beredi. Sondyqtan árbir ónim joǵary tehnologııaly birneshe satyly synama zerthanasynan ótedi», deıdi jas maman.
Zaýyttyń fızıka-mehanıkalyq synamalar zerthanasynda metaldyń sapasy, onyń quramy, basqa da sıpattary jan-jaqty zertteledi. Munda metaldy, quıylǵan shoıynnyń beriktigi arnaıy elektrondy mashına arqyly tekseriledi. Aqyldy qurylǵy shoıynnyń sapasy týraly málimetterdi kompıýterge shyǵaryp kórsetip beredi.
«KamLitKZ» shoıyn quıý zaýyty qolǵa alyp otyrǵan 3 joba tolyq iske qosylǵan soń, kásiporyn shoıynnan 164 myńǵa jýyq tehnıka bólshegin shyǵaratyn bolady. Olar júk jáne jeńil tehnıka óndirisinde qoldanylady.
Munyń syrtynda, Qostanaı qalasynda temirjol kóligine arnalǵan serippe shyǵaratyn «Oral prýjına zaýytynyń» qurylysy júrip jatyr. Atalǵan jobaǵa Reseı kompanııasy 1,1 mlrd teńge qarjy salyp otyr. Zaýyt jylyna 10 myń serippe shyǵaratyn bolady. Kásiporyn iske qosylsa, 56 jumys orny ashylady.
Chelıabi qalasyndaǵy «Oksıd» hımııa zaýyty da Qostanaıda myrysh oksıdi men myrysh eritindisin shyǵaratyn kásiporynnyń irgesin qalady. Quny 2,7 mlrd teńge turatyn jańa zaýyt jylyna 50 tonna myrysh oksıdin jáne 150 tonna myrysh eritindisin óńdep shyǵaratyn bolady. Kásiporyn iske qosylǵan soń, 60-tan astam jumys orny ashylady.
Sonymen qatar óńirde Reseı kompanııasynyń qarjysyna kvarsıt zaýyty salynyp jatyr. О́ńirdiń ónerkásip óndirisin órkendetý baǵytynda budan basqa da aýqymdy jobalardy iske asyrý josparlanyp otyr. Keler jyly ındýstrııalyq aımaqqa temirjol tartylyp, halyqaralyq logıstıkalyq ortalyq salynbaq.
«Elimizde búginde eki halyqaralyq logıstıkalyq ortalyq bar. Úshinshisin kelesi jyly Qostanaı qalasynda salý kózdelip otyr. О́ıtkeni jańadan iske qosylyp jatqan, aldaǵy ýaqytta ashylatyn zaýyttardyń biraz ónimin ýaqytynda alyp, basqa memleketterge jetkizýimiz kerek. Jylyna 400 myń konteıner keletin bolady. Bul joba júzege assa, Qostanaı oblysynda ónerkásip óndirisi 50 paıyzǵa deıin artady», deıdi oblys ákimi Qumar Aqsaqalov.
Oblystyq kásipkerlik jáne ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý basqarmasynyń málimetinshe, astyqty óńir Reseı, Qytaı, О́zbekstan, Aýǵanstan, Tájikstan, Túrikmenstan tárizdi 37 elge ónim jiberedi. Máselen, jyl basynan bergi eksport kólemi 1 mlrd dollardan asqan. EAEO aýmaǵyndaǵy elderge 398,9 mln dollardyń ónimi eksporttalady. Al ımport kólemi – 2 mlrd dollardyń ústinde. Onyń ishinde 666,7 mln dollardyń ónimi EAEO elderinen keledi.
Qostanaı oblysy