«Qazaqmys» korparasııasy» «Nurqazǵan» jerasty kenishinde elektrık bolyp jumys isteıtin Álibek Bımendındi Arqa jurty birshama tanıdy. Eńbektiń qara qazanynda qaınap júrgen qyzmetker retinde aınalasy ǵana biletin shyǵar. Al qara qobyzyn baýyryna basyp, bozdata kúı tartatyn talantymen elge ájeptáýir tanymal.
Jeti qat jer astynda eńbek etetin Álibek О́zbekuly kenishtiń bilikti mamany, bilgir elektrıgi. Qaraǵandy memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtetin «Elektrmen jabdyqtaý» mamandyǵy boıynsha jetik oqyp, úzdik támamdaǵan onyń aldynda birneshe tańdaý turdy. Ásirese ol kezeń oqyǵan, toqyǵan jas mamandardyń qat kezi edi. Eki mekemeniń birine bilikti elektrık qajet-tin. Tipti dıplomyn sandyqqa saqtap qoıyp, óner jolyna tolyq betburys jasasa da, nesibesiz qalmaıtyn edi. Biraq ol «ónerimdi de óltirmeıin, óndiriske de ózimniń oqyǵanymnan úles qosaıyn» dep sheshedi. Sóıtip ábden mashyqtan elektrık maman bolyp shyǵa keledi.
– Bul qaýipti mamandyq bolǵandyqtan, bizge qatelesýge bolmaıdy. El ishinde «Elektrık bir-aq ret qatelesedi» degen belgili, astarly sóz bar. Elektrık únemi joǵarǵy, tómengi kerneýli tokpen jumys isteıtindikten, mindetti túrde tehnıka qaýipsizdigine jete kóńil bólýi kerek. Bul – buljymas zań, basty shart. Elektr toǵynyń ıisi, shýy joq, qaýiptiń qaı jaǵyńnan keletinin baǵamdaý óte qıyn. Sol sebepti jumys ústinde saq bolý kerek. Onyń ústine jer astyndaǵy jumystyń da óz qıyndyǵy bar. Úlken elektrli dvıgatelder, sorǵy qondyrǵylary, óndiristegi alyp tehnıkalarmen jumys isteý kezinde táýekelge bas tigý qajet. Sonymen qatar berilgen tapsyrmalardy múltiksiz atqarý jolyndaǵy jaýapkershiliktiń júgi de aýyr, – deıdi Álibek О́zbekuly.
Qara jumystan qashannan qashpaǵan Álibek aýyr sym oramasyn ıyǵyna ilip alyp, aqaýy bar jerge jedel jetedi. О́ıtkeni óndiristegi jumys úderisi saǵat tyrsylyndaı taqyldap turýy asa mańyzdy. Kenishte elektr qýatynan kedergi kelmeýge tıis. Mundaı mańyzdy sharýa Álibek sekildi jaýapty mamandardyń ǵana qolynan keledi. Mańdaı terin tógip, aq adal eńbek etip júrgen Álibek myrzanyń óndiristegi álemi osyndaı. Al ónerdegi she?
Qazir otbasylyq qundylyq máselesine qoǵamdyq mán berilip, minberlerden jıi aıtylyp júr. Álibektiń ósip-óngen ónegeli shańyraǵy – ustazdar otbasy. О́zbek ákesi bilim salasyna bir kisideı ǵumyryn arnaǵan, eńbegin sińirgen qaıratker. Anasy Sárýar da – 40 jyldaı osy salada eńbek etken ulaǵatty ustaz, altyn qursaǵynan jeti bala órbitken aıaýly ana. Ul-qyzdarynyń barlyǵy – joǵary bilimdi, ár salanyń maıtalman mamandary. О́negeniń órisine, ulaǵattyń uıasyna aınalǵan shattyqty shańyraqty otbasylyq ansambl dese de bolady. Shetinen án daryp, kúı qonǵan ónerpazdar. Elektrık uly Álibeginiń ózi nege turady? Shanaǵyna qasıet qonǵan qyl qobyzymen quıqyljyta án salyp, Yqylastyń «Shyńyraýyn» bozdata jóneltetinin óner maıtalmandary meıirlene aıtady.
Osylaısha, óndiris salasynda uzaq jyl eńbek ete júrip, «Qorqyt. Qobyz», «Yqylastyń telegeı murasy», «Buqarekeń jyrlaıdy» sekildi birneshe márte respýblıkalyq, halyqaralyq óner báıgelerinde top jaryp úlgergen dúr talant ónerin óristetpese, óltirgen joq.
Ne bolsa da negizden. Atasy, Arqa óńirine syıly kónekóz qarııa Isataı dombyrany janyna júzge jetkeninshe serik etipti. Ándi de, kúıdi de ózi shyǵarǵan eken. Yqylas kúıshi týraly zertteý júrgizgen birneshe ǵalym áýeli sol alyptyń kózin kórgen Isataı aqsaqaldan áńgime suraıtyn bolypty. Án óneriniń zerdeli zertteýshisi Ilııa Jaqanov, zamanynyń zańǵar jazýshysy Muhtar Maǵaýın kelip, Yqylas jóninde kóp dúnıe jazyp alypty. Isataı qarııanyń kózi tiri kezinde Tursynbek Kákishev, Aqseleý Seıdimbek, Bekbolat Tileýhan sekildi birtýar tulǵalar úıine túsip, áńgime-dúken qurǵan eken. Osy ónegeni kórip ósken bala Álibektiń boıynan árıne, óner jaryp shyǵady.
О́ndiris salasynda biliktiligimen syıly, ónerde talantymen tanymal Álibek myrzanyń ózi de búginde ónegeli ákege aınalǵan. Shańyraǵynyń uıytqysy Nurgúl ekeýi eki ul, bir qyz tárbıelep otyr. Úlkeni Eskendir S.Seıfýllın atyndaǵy gımnazııanyń joǵary synybynda oqıdy. Ǵalysy mamandandyrylǵan mýzyka mektebinde bilim alyp júr. Kenjesi Begimsulý da ándi tamyljyp tyńdap, aragidik yzyńdap qosylyp qoıady. Balapandaryn ónerge baýlyp jatqan shańyraqtyń basty shartyna eńbekke etene etip ósirý de kiredi. Úı men túzdegi árkimniń óz atqaratyn jumysyn úlestirip bergen Álibek ákeleriniń tapsyrǵanyn eki etpeıdi. «Bizdi de ákemiz eń áýeli eńbekke úıretken», deıdi.
Bir ózi kúıshi de, ánshi de Álibektiń ónerin ujymdastary asa joǵary baǵalaıdy. Kenish ákimshiliginde uıymdastyrylatyn merekelik kesh, saltanatty rásim Álibeksiz ótpeıdi.
Qara altyn da, qara qobyz da – qazaqqa ejelden qazyna. Sol turǵyda eleýli elektrık, maıtalman maman, ozat jumysshy, jyrshy-kúıshi Álibek Bımendınniń qazynaly ǵumyry osylaısha maǵynaly jalǵasyp jatyr.
Qaraǵandy oblysy