Báribir kóshirýge týra keledi

Atyraý munaı óńdeý zaýytynyń sanıtarlyq-qorǵanys aımaǵyna turǵyn úıleri kirgen menshik ıeleri máseleniń túpkilikti sheshilgenin qalaıdy Eki jylǵa nege sozyldy? Eki jyldan beri sheshimin tappaǵan bul másele neden týyndap edi? Onyń mánisi mynada: Atyraý munaı óńdeý zaýy­tyn jańǵyrtý jobasy aıasynda eki iri keshenniń qurylysy bastaldy. Birinshisi – hosh ıisti kómirsýtekter shyǵaratyn keshen, ekinshisi – munaıdy tereń óńdeý kesheni. Osyǵan oraı tıisti zańdylyqqa sáıkes sanıtarlyq-qorǵanys aımaǵy emıssııalyq núkteden 1 shaqyrymdyq radıýsta bolýy qajet. Endi atalǵan aımaqqa «Peretaska» atalatyn jeke sektordaǵy turǵyn úıler shoǵyry óte jaqyn ornalasyp tur. Birinshi joba boıynsha qaýipti aımaqqa 6 turǵyn úı jer telimimen kiredi, al ekinshi jobanyń aımaǵyna 270 úı jer telimimen birge enedi. – Bizge bul jónindegi eskertý 2013 jyly berilgen edi. Onda zaýytty jańǵyrtýǵa baılanysty aýmaǵynyń keńeıetindigi, soǵan oraı jer telimin satyp alý máselesi 2015 jylǵa deıin sheshimin tabatyndyǵy habarlanǵan edi, – deıdi turǵyn úıi buzylýǵa tıis aýmaqqa kirgen zeınetker Aleksandr Gýshın. – Osyndaı habarlamadan soń turǵyndar kóshýge daıyndala bastady. Bireýleri jer telimin izdedi, ózgeleri ózge jer telimin satyp aldy. Al úshinshi bireýleri qalanyń basqa aýdandarynan turǵyn úı qurylysyn júrgizýdi qolǵa aldy. Biraq mine, 2015 jyl bastalsa da kóshirýge baılanysty is alǵa jyljyǵan joq. Bárinen buryn kóshirý máselesiniń naqtylanbaǵany turǵyndardyń aldaǵy tirshiligine qolbaılaý bolatyndaı. О́ıtkeni, úıimizge jóndeý júrgizýdi, ne júrgizbeýdi, aǵashtardy baptaý, kóktemde jas kóshetterdi otyrǵyzý qajet pe, joq pa, mine, biz osyny bile almaı otyrmyz... Biz «baǵa máselesi» jóninde kelisim jasaý­­­ǵa daıynbyz. Tek bizge aldyn ala kó­shi­rýdiń naqty merzimin habarlasa eken. Zaýytta jańǵyrtý jobalaryn iske qosý merzimi belgili bolyp otyr. Máse­len, hosh ıisti kómirsýtekter shyǵarý kesheni bıylǵy shildede jumys jasaı bastamaq. Al munaıdy tereń óńdeý keshe­niniń jumysy kelesi jyly iske qosy­lady. Degenmen, sanıtarlyq-qorǵanys aımaǵynda turǵyn úılerdiń bolýy arnaıy komıssııanyń qabyldaý aktisine qol qoıýyna kedergi jasaıtyny daýsyz. Tyǵyryqtan shyǵar jol izdestirilýde Osy máselege oraı «AtMО́Z» seriktestigi zań departamentiniń dırektory Asqar Rahmanov dál osylaı deıdi. Onyń pikirinshe, aldymen turǵyn úıleri jer teli­­mimen birge hosh ıisti kómir­sýtekter shyǵarý kesheniniń sanı­tarlyq-qorǵanys aımaǵyna kirgen menshik ıeleriniń máselesin ońtaıly sheship alý qajet. О́t­ken jyldyń tamyzynda sol kezdegi Munaı jáne gaz mınıstri Uzaqbaı Qarabalın ótkiz­gen májilistiń qorytyndysymen vedomostvoaralyq komıssııa qurý jáne kóńilge qonymdy ótemaqymen óz erkimen kóshirý jumystaryn júrgizý týraly sheshim qabyldandy. Sonyń ishinde ­daýly máselelerdi sot arqyly sheshý uıǵarylǵan. – Biz osy túıindi máseleniń sheshimin tabý joldaryn izdes­tirýdemiz. Alaıda, turǵyndar 2013 jyly júrgizilgen baǵalaýmen kelispeı otyr. Shyndyǵynda sol kezgi baǵalaý eskirdi ǵoı. Sol sebepten, biz byltyrǵy qyr­kúıekte aldymen 6 menshik ıesi­niń múlkin baǵalaý jóninde sotqa aryz túsirgenbiz. Alaıda, 2014 jylǵy jeltoqsanda qalalyq sot eki talap-aryz boıynsha olardy qaraýsyz qal­dyrý jóninde sheshim shyǵardy, – dep keńi­rek málimet berdi Asqar Rahmanov. – Sýdıa­nyń sheshimine sáıkes kóshirýge baılanysty sotqa tek jergilikti atqarýshy organ, ıaǵnı, qalalyq ákimdik qana júgine alady. Demek, ózge de talap-aryzdar osyndaı uıǵarymmen keri qaıtarylatyn shyǵar.   Kelisim be, álde májbúrli shara ma? Shyndyǵyn aıtý qajet, AtMО́Z-di jańǵyrtý joba­la­ry ındýstrııalyq-ınnovasııa­lyq da­mý baǵdarlamasy sheńberinde iske asyrylýda. Hosh ıisti kómirsýtekter shyǵarý kesheni jobasymen elimiz úshin eń qajetti shıkizattar shyǵaryla bastaıdy. Naqtylaı aıtqanda, munda shyǵarylatyn benzol men paraksılol Qazaqstanda alǵash ret qolǵa alynyp jatqan munaı-hımııa kesheni úshin taptyrmaıtyn shıkizat bolǵaly otyr. Osynaý shıkizattyq ónimderden munaı-hımııa kesheninde paraksılol men polıpropılendi molynan shyǵarý iske asyrylmaq. Sonymen birge, zaýyttaǵy taǵy bir joba – munaıdy tereń óńdeý kesheni iske qosylǵanda mundaǵy ekologııalyq tazalyǵy halyqaralyq standarttarǵa saı joǵary oktandy janarmaı óndirisi 3 esege jýyq ósedi. – Ekologııalyq qaýipsizdikti saqtaý – bizdiń basty mindetimiz. Sol sebepten, biz ortaq kelisim jasaı alamyz. Jáne barlyq taraptardyń kóńilinen shyǵatyn ońtaıly sheshim alynady dep senemin. Degenmen, biz bul isti memlekettik atqarýshy organnyń aralasýynsyz jáne kómeginsiz atqara almaımyz, – deıdi Asqar Rahmanov. Endigi qadamdy qalalyq ákim­dik jasap, toqeter sózdi aıtýy tıis. О́ıtkeni, jergilikti atqarýshy organnyń memlekettiń qajetine oraı jer telimderin májbúrli túrde alyp qoıý quqyǵy bar. Biraq, bul – menshik ıeleriniń olardyń jer telimin satyp alý sheshimine kelispegen nemese taraptardyń baǵa jóninde ortaq uıǵarymǵa kelmegen jáne basqa kelisimder boıynsha ózara ýaǵdalasa almaǵan jaǵdaıda ǵana qoldanylatyn májbúrli shara. Árıne, taraptar bir ústel basynda kelisimge kelip, ózara ýaǵdalasady degen úmit bar. Sonda ǵana májbúrli shara qoldanylmaıdy. Qalaı bolǵanda da «Peretaska» atalatyn jeke sektordaǵy turǵyn úı ıelerin báribir kóshirýge týra keledi. Joldasbek ShО́PEǴUL, «Egemen Qazaqstan». Atyraý oblysy.