Izgi bastamalar jarshysy

Osy oraıda Atyraý oblysy Qazaqstan halqy Assambleıasy bire­geılikti jáne básekege qabi­letti ultty qalyptastyrý úderi­sinde jemisti jumys istep keledi. Tarıh qoınaýyna ketip bara jatqan jyl ishinde tatýlyq pen birliktiń myzǵymas tuǵyry retinde óńirde beıbitshilik pen kelisimdi nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan birqydyrý biregeı jobalardy atqardy.

Izgi istiń izashary ispetti Ulý jylynyń shymyldyǵy úsh ma­ńyzdy oqıǵamen túrildi: kenen oı men kemel árekettiń ordasy Ulttyq quryltaı óziniń III otyrysyn naýryz aıynda óńirimizde ótkizdi; qoǵamda quqyqtyq normalary bar ınstıtýt retinde qalyptasqan Qazaqstan halqy Assambleıasy sáýir aıynda ózi­niń kezekti 33-sessııasyn «Bir­lik. Jasampazdyq. О́rleý» taqy­rybyna arnady; 2 qyr­kúıek kúni Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan halqyna Joldaýyn usyndy.

Prezıdent osy úsh oqıǵa barysynda elimizdiń saıasat pen ekonomıkadan bas­tap, bilim men mádenıetke deıingi barl­y­q saladaǵy baǵyt-baǵdaryn aı­qyndap berdi. Halqymyzdyń azamattyq biregeıligin nyǵaı­tatyn táýelsizdik jáne otan­shyldyq, birlik pen yntymaq, ádildik jáne jaýapkershilik, zań jáne tártip, eńbekqorlyq pen kásibılik, jasampazdyq pen jańashyldyq sekildi negizgi ıdeo­logııalyq tujyrymdardy qadap aıtty.

Memleket basshysy zań men tártip, eńbek­súıgishtik pen kásibı biliktilik, jasampazdyq pen ja­ńashyldyq sııaqty ıdeıalyq negizderdi basshylyqqa ala otyryp, Qazaqstan kútpegen jáne jyldam damyp kele jatqan HHI ǵasyrda óziniń laıyqty ornyn tabady dep atap kórsetti.

Prezıdent túrli syn-qaterge qaramastan, elimiz strategııalyq maqsat-mindetterinen aınymaıtynyna nazar aýdardy. Az ýaqyt ishinde júrgizilgen saıası reformalar nátıjesinde bıliktiń barlyq tarmaǵy adamnyń zańdy múddesin, quqyǵy men erkindigin qorǵaýǵa jáne ony ilgeriletýge negizdelgen jańa júıe boıynsha jumys isteı bastady. Endigi mindet – ádildik, ınklıýzıvtilik, pragmatızm qaǵıdalaryna negiz­delgen jáne halyqtyń ál-aýqa­tyn arttyrýdy kózdeıtin jańa ekonomıka úlgisine kóshý.

Bul jolda árqashan bizdiń ulttyq sıpa­tymyzdyń erekshe­ligi bolyp kelgen ashyq­tyq pen toleranttylyq kómekke keledi. Ásirese, elimizdegi tu­raq­­ty­lyqty, birlikti saqtaý, kópetnosty, kópkonfessııaly memlekettiń ishinde bir orta qa­lyp­tastyrý, memlekettik saıasat­tyń birizdiligin júrgizý bary­synda halqymyzdyń osy atalǵan ıgi qasıetteri jetekshi ról atqarady.

«Adal adam – adal eńbek – adal tabys» – bólinbeıtin uǵym. Bul úsh baǵan – ozyq jáne tabys­ty elge aınalýdyń basty kilti. Bul jerde balalar men jastardy tárbıeleýge, olarǵa osy ozyq qundylyqtardy sińirýge erekshe kóńil bólinýge tıis. Biz osy irgeli qundylyqty urpaq sanasyna sińirýdi jalǵastyrýymyz kerek. Jańa býyn arasynda osy qundylyqtardy nasıhattaý HHI ǵasyrdyń jahandyq qaýip-qaterlerin eńserýge senimdi negiz bolady.

Memleket basshysy aldaǵy jyldarǵa úsh basym mindetti aıqyndap berdi. Birinshiden, Assambleıa qyzmetin jańa gýma­nı­tarlyq-ıdeologııalyq doktrınamen úılestirý:

– patrıotızm, mádenıet pen dástúrlerge qurmet negizinde jáne zamanaýı ádisterdi paıdalaný arqyly jastardy tár­bıeleý men qundylyqtardy nasıhatt­aý;

– jalpy, Otanǵa tıesililik, toleranttylyq jáne tilder­di meńgerý negizinde jalpy­azamattyq sanany nyǵaıtý.

Ekinshiden, jańa syn-qa­terler men qaýip-qaterlerge qarsy turý:

– nashaqorlyq, oıynqu­marlyq, zorlyq-zomby­lyq, vandalızm, ysyrapshylyq sııaqty bes áleýmettik keselge qarsy kúres;

– beıbitshilik pen kelisimdi saqtaý, etnosaralyq arazdyqty tutatýǵa jáne etnostyq belgiler boıynsha kemsitýshilikke jol bermeý;

– birlikti nyǵaıtý, qoǵamdy bólý, azamattardy aqparattyq soǵystarǵa tartý áreketterine qarsy turý.

Úshinshiden, Assambleıanyń ınstıtýsıonaldyq áleýetin ny­ǵaıtý:

– memlekettik organdarmen, Parlamentpen, máslıhattarmen ózara is-qımyldy keńeıtý;

– sheshimder qabyldaý, mem­lekettik baǵdarlamalar men bas­qa da bastamalardy ázirleý, iske asyrýdaǵy rólin arttyrý;

– jastar baǵytyn damytý, jastardy assambleıa qyzmetine tartý;

– Dostyq úıleriniń ıntegrasııa jáne jobalardy júzege asyrý ortalyqtary retindegi rólin kúsheıtý.

Qazaqstan halqy Assambleıasy qazaq halqynyń tóńiregine toptasýdy túpki ózegi ete otyryp, qazaqstandyq patrıotızm men birtektilikti berik ornyqtyrýǵa jáne etnosaralyq kelisimdi qamtamasyz etýge qyzmet etip keledi. Osy maqsatqa jetý jolynda onyń júzdegen sharalary iske asyp, qazaqstandyq tutastyq búginde kúndelikti ómirlik normaǵa aınaldy. Bul mindetter aıasynda týyndaıtyn keshendi de keleli jumystardy atqarýǵa assambleıamen bir sapta oblystyq basqarmalar, aýdan ákimderi, oqý oryndary, jastar uıymdary men azamattyq qoǵam ınstıtýttary óz áleýetin sarqa jumsap keledi.

Atyraý oblysynda Qazaqstan halqy assambleıa­synyń qura­mynda 18 etnomádenı birles­tik bar. Oblys ortalyǵyndaǵy Dostyq úıi – osy etnos ókil­deriniń basyn qosqan ortaq shańyraǵy, shyǵarmashylyq áleýetin áıgileıtin mádenı oshaǵy. Munda etnomádenı bir­les­tikterdiń túrli ulttyq me­rekeleri jáne qaıyrymdylyq is-sharalary ótedi. Qyzmettiń basym bóligi etnosaralyq ke­lisimdi nyǵaıtý, patrıotızmdi nasıhattaý ıdeıasyn taratý, etnosaralyq daý-janjaldyń aldyn alý baǵytynda bolyp keledi. «Tatýlyq» tatar-bashqurt, Aty­raý oblysynyń «Orys-sla­vıan kazaktar qaýymdastyǵy» fılıaly, «Iverııa» grýzın, «Bylına» orys, «Thonıl-Atyraý» ká­ris, «Svetoch-Atyraý» slavıan, «Dovıra» ýkraın, «Vıder­gebýrt» nemis, «Edil-Jaıyq» qaraqalpaq, «Yntymaq» ózbek, «Novrýz» ázerbaıjan, «Vaınah» cheshen-ıngýsh, «Alııa» evreı, «Pár­váz» uıǵyr, «Kaspıı» daǵystan, Atyraý oblysynyń dúngen etnomádenı birlestikteri respýblıka boıynsha shyǵar­mashylyq ujymdarymen de, qaıyrymdylyq kerýenimen de keńinen tanymal. Jarǵaq qulaǵy jastyqqa tımeı atqaratyn ju­mystary, áýelgi kezekte, qa­sıet­ti Atyraý jerinde qolaıly et­nosaralyq klımat qurýǵa jáne qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan.

О́ńirde oblystyq assambleıa qurylymdary – Analar keńesi, Aqsaqaldar keńesi, Jýr­nalıster klýby, «Assambleıa jastary» RQB ókildigi, Ǵylymı-sarap­tamalyq top, Medıasııa ka­bıneti, H.Dosmuhamedov atyn­daǵy Atyraý ýnıversıteti Qazaqstan halqy assambleıasy ınstıtýty belsendi jumys júr­gizip keledi.

Jyl basynan beri Qazaqstan halqy assambleıa­synyń qoǵam­dyq kelisim men jalpyult­tyq bir­likti damytý salasyndaǵy memle­kettik saıasatty iske asyrý jó­nindegi bekitilgen is-sharalar jospary aıasynda oblysta 700-den asa is-shara ótip, 23 myńnan asa adam qamtyldy.

Qarashada Atyraý oblysy Qazaqstan halqy assambleıa­synyń XXVIII sessııasy ótti. Aımaq basshysy retinde oblys­taǵy assambleıa qyzmetiniń jumysyna oń baǵa bere kelip, jyl ishinde júzege asqan jumys­tarymen jan-jaqty tanys­tym. Jıynda óńirdegi bilim berý, tárbıe, memlekettik tildi dáripteý, jalpyulttyq birlikti qamtamasyz etý, etnosaralyq keli­simdi nyǵaıtý sekildi taqy­ryptar jan-jaqty taldandy.

Sondaı-aq etnosaralyq ke­lisimdi nyǵaıtýǵa, birlik pen turaqtylyqty saqtaýǵa qosqan úlesi úshin sala qyzmetkerleri – assambleıa ókilderin «Iverııa» grýzın etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy Zýrab Bobohıdze men «Svetoch-Atyraý» slavıan etnomádenı birlestiginiń tór­aıy­my Raısa Bıtkovany jáne «Alııa» evreı etnomádenı bir­les­tiginiń tóraǵasy Mıhaıl Sha­dı­lovty Quttyqtaý hatpen ulyqtap, Assambleıa jasta­ry men Analar keńesiniń múshelerine Alǵys hat tabystadym.

Atqarylǵan jumys aýqymdy, onyń bárin atap shyǵý múmkin emes, bálkim, shart ta bolmas. Eń bastysy, osy jyldaǵy atqarylǵan ıgi isterimiz – osy joldaǵy árbir qadam bizdi bir úıdiń balasyndaı úıirip, bir qoldyń salasyndaı biriktirdi.

Qazaqstan halqy assambleıa­sy qazaqtyń qanyna sińgen jaqsy qasıettiń zańdy jalǵasy ispettes bolyp qabyldanady. Assambleıa uıytqy bolǵan izgi bastama ulttar arasyndaǵy dostyq, qoǵamdyq jáne rýhanı ke­lisimdi bekite tústi. Túrli etnostar ókilderiniń assambleıa­nyń arqasynda qaıta túlep, tamyryn tanyp, ortaq asyl arnaǵa qosylǵan jarqyn júzin kórgende atqarylǵan istiń baıan­dy bolǵanyna qýanasyń. Turaqtylyq, kelisim men birlikti tý etip, qazaq halqynyń mańyna toptasqan birtutas qazaqstandyq ulttyń qabyrǵasyn qataıtýda assambleıa atqarar is áli óte kóp. Assambleıa úshin, eń aldymen, el múddesi joǵary turady.

Serik ShÁPKENOV,

Atyraý oblysynyń ákimi,

Atyraý oblysy Qazaqstan halqy assambleıasynyń tóraǵasy