Jumys merzimi uzartyldy

Keshe Parlament palatalarynyń birlesken otyrysy boldy. Oǵan palatalar tóraǵalary Qasym-Jomart Toqaev pen Qabıbolla Jaqypov qatysyp, reglament boıynsha otyrysty Májilis Tóraǵasy júrgizip otyrdy. Bekitilgen kún tártibi bo­ıynsha birinshi másele bolyp «Qa­­zaq­stan Respýblıkasyndaǵy kons­­tı­týsııalyq zańdylyqtyń jaı-kúıi» taqyrybynda Kons­tı­týsııalyq Keńes Tóraǵasy Igor Rogovtyń joldaýy tyń­dal­dy. Ol óziniń sózin bıyl Ata Zańymyzǵa 20 jyl tolatyn mereı­li jyl ekeninen bastady. Al jol­daýynda konstıtýsııalyq damý­dyń negizgi qorytyndylary, Konstıtýsııalyq Keńestiń qy­z­meti, konstıtýsııalyq qury­lys ne­gizderin iske asyrý bo­­ıynsha onyń quqyqtyq usta­nym­dary men usynymdary, son­daı-aq, jańa zań­dardy qa­byl­daý, qoldanystaǵy zań­nama­ǵa ózgerister men tolyq­tyrý­lar engizý arqyly onyń sheshim­derin júzege asyrý jáne kons­­tı­týsıonalızmdi odan ári nyǵaıtý joldary aıtyldy. Qoǵamdyq ózgerister elimiz­diń turaqty damýynyń mańyz­dy quraly bola otyryp, Kons­tı­­tý­sııa qoǵamnyń damý deńgeıi men qa­jettiligine sáıkes jań­ǵyrtylady, deı kelip, I.Ro­gov oǵan osy maqsatpen 1998 jyl­ǵy qazanda, 2007 jylǵy mamyr­da jáne 2011 jylǵy aqpanda óz­gerister men tolyqtyrýlar engizilgenin eske salyp ótti. Sol ar­qyly Ata Zańnyń turaqtylyǵy men serpindiligi arasyndaǵy tepe-teń­dikke qol jetkizildi, onyń jasampaz múm­kindigi barynsha ashyldy, azamattar men memlekettik organdarda onyń qajettiligi arta tústi, dedi Konstıtýsııalyq Keńes Tóraǵasy. Konstıtýsııaǵa sáıkestigin sa­ralaý úshin Keńeske barlyǵy 200-ge jýyq zańnama túsken eken. Olardyń 21-i Elbasynan, 77-si Par­lament palatalarynyń tóra­­ǵalary men depýtattarynan, 27-si Premer-Mınıstrden jáne 66-sy sottardan. Sonyń bári­­ne tııanaqty sarap jasalyp, 140-tan artyq normatıvti qaýly­lar qa­byl­danypty. Keńeske tús­­ken barlyq ótinishtiń 27-si Par­la­­ment qabyldaǵan jáne Mem­le­ket basshysynyń qol qoıýy­na usy­­nyl­ǵan zańdardyń Kons­tı­tý­­sııaǵa sáıkestigin tekserýge ba­­ǵyttalǵan. Búginge deıin Parla­ment pala­ta­lary­nyń birlesken otyrysynda Kons­tı­týsııalyq Keńestiń 18 jol­daýy jarııa etilip, adam­dar­dyń quqyqtaryn qorǵaý, zań shyǵar­ma­shy­lyǵy qyzmetin jetil­dirý, ákim­shilik reformalar men kons­tıtý­sııa­lyq retteýdiń basqa da sala­lary týraly máseleler kóterilgen. Sóziniń sońynda Kons­tı­tý­sııalyq Keńestiń Tóraǵasy Ata Zańnyń áleýetin odan ári tıimdi paıdalaný, konstıtýsıonalızmdi dáıektilikpen ornyqtyrý, Qa­zaq­standy qalyptasqan, qýatty, tabysty, azamattyq qoǵam qun­dy­lyqtaryn ustanǵan jáne álemdegi 30 úzdik memlekettiń qataryna kirýshi memleket retinde nyǵaıtý jolyndaǵy maqsatqa jetýimizge senim bildiretinin atap ótti. Birlesken otyrys Kons­tı­týsııalyq Keńes Tóraǵasynyń joldaýy boıynsha qaýly qa­byl­dap, kún tártibindegi ekinshi máse­leni qaraýǵa kiristi. Ol Úkimet pen Respýblıkalyq bıýdjettiń at­qarylýyn baqylaý jónindegi esep komıtetiniń 2014 jylǵy res­pýb­lıkalyq bıýdjettiń atqarylýy týraly esepteri jónindegi másele bolatyn. Bul másele boıynsha Qarjy mınıstri B.Sultanovtyń, Respýblıkalyq bıýdjettiń atqa­rylýyn baqylaý jónindegi esep komıtetiniń tóraǵasy Q.Jań­byrshınniń baıandamalary tyńdaldy. Qosymsha baıandamany Májilis atynan Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń múshesi, depýtat Q.Ydyrysov, al Senat atynan Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń hatshysy, depýtat E. Astaev jasady. 2014 jyldyń qorytyndysy boıynsha bıýdjet kiristeri 5 908, 8 mlrd. teńgeni quraǵan. Onyń ishinde salyqtyq túsimder 3 666 mlrd., salyqtyq emes túsimder 131,7 mlrd., negizgi kapıtaldy sa­tý­dan túsetin túsimder 7,7 mlrd., transfert túsimderi 2 103,4 mlrd. teńge bolǵan. Al shy­ǵys­tar 6 471, 2 mlrd. teńge. Bıýdjet tapshylyǵy – 1 081,3 mlrd., bıýdjet tapshylyǵyn qarjylandyrý 1 081,3 mlrd. teńge shamasynda bolǵan. Máseleni talqylaý barysyn­da qos palata depýtattary V.Rogalev, E.Nyǵmatýlın, J.Dúı­­sebaev, O.Perepechına, G.Isim­baeva, M.Taǵymov, E.Nıkı­tınskaıa, E.Muqaev ózekti suraq­tardy alǵa tartty. Sonyń ishinde depýtat J.Dúısebaev Aýyl sharýashylyǵy mınıstri A.Ma­mytbekovke 210 myń tonna etti jyl saıyn Belarýs, Brazılııa jáne t.b. elderden satyp alýdamyz. Jaǵdaı osyndaı bolyp otyrsa, 2016 jylǵa deıin et eksportynyń kólemin 60 myń tonnaǵa deıin jetkizý týraly Elbasynyń tapsyrmasyn qalaı oryndaımyz, dedi. Sonymen qatar, ol mal ónimderin damytý úshin jem-shóp qoryn qurý kerektigin aıtty. Al biz mıllıondaǵan gektar jaıylymdardy tıimdi paıdalana almaı otyrmyz. Onyń naqty sebepteriniń qatarynda sýlandyrý problemalarynyń sheshilmegendigi bar. Osy máse­leni sheshýge mınıstrlik keleshekte naqty qandaı sharalar qol­danbaqshy, dedi J.Dúısebaev. Mınıstr jyl qorytyndysy boıynsha sıyr etiniń ımporty ish­ki qajettiliktiń 4 paıyzyn qu­raıtynyn aıtty. Bul kórsetkish 2013 jyly 5,8 paıyz bolǵan. Jal­py et óndirisi byltyr 6 paıyz­ǵa artqan. Al et eksporty 6 myń 272 tonna bolǵan. Bul 2013 jylmen salystyrǵanda 23 ese artyq. Sol, 2013 jyly bar-joǵy 265 tonna ǵana bolǵan eken. Sonymen qatar, mınıstr ettiń basqa túrleri boıynsha da ósim bar ekenin atap ótti. Sonyń ishinde qoı eti 4 paıyzǵa, jylqy etin óndirý 3 paıyzǵa artqan. A.Mamytbekov ekinshi suraqqa jaıylymdardy sýlandyrý boıynsha jańa sýbsıdııa túriniń ashylǵanyn jetkizdi. Osy sýbsıdııa boıynsha jaıylymdardy sýlandyrý shyǵystarynyń 80 paıyzyn memleket óteıdi eken. Osynyń arqasynda kóptegen jańa qudyqtar, skvajınalar qazy­lýda, dedi mınıstr. Al qaral­ǵan máseleler boıynsha depýtattar T.Ybyraev, E.Saǵyndyqov, V.Kosarev, M.Bortnık, A.Perýa­shev óz oılaryn ortaǵa salyp, qaýly qabyldandy. Birlesken otyrysqa shyǵa­ryl­ǵan úshinshi másele: besinshi saılanǵan Qazaqstan Respýb­lıkasy Parlamenti tórtinshi sessııasynyń jumysyn uzartý týraly edi. Bul týraly sóılegen Májilis Tóraǵasy Qabıbolla Jaqypov qazirgi kezde Parlament aldynda jumys kólemi kóbeıip otyr­ǵanyn aıtty. «Bul bizdiń basqa memlekettik organdarmen úıle­simdi túrde jumys isteýimizdi talap etedi. Osyǵan oraı, biz ýaqytty utymdy paıdalaný úshin Parlament sessııasynyń ýaqytyn uzartý múmkindigin qarastyrdyq. Qazaqstan Respýblıkasy Kons­tı­týsııasy 59-babynyń 3-tarma­ǵynda Parlamenttiń kezekti sessııa­sy jylyna bir ret qyrkúıektiń birinshi jumys kúninen maýsym­nyń sońǵy jumys kúnine deıin ótki­ziledi dep belgilengen. Alaı­da, Konstıtýsııada kórsetilgen mer­zim­di ózgertýge tyıym salatyn norma joq». Osylaı deı kelip, Q. Jaqypov: – Konstıtýsııalyq Keńestiń atalǵan Konstıtýsııa normasyna bergen resmı túsindirmesin negizge ala otyryp, besinshi saılanǵan Parlamenttiń tórtinshi sessııasyn 2015 jylǵy 15 shildege deıin uzartýdy usynamyz,–dep túıindedi. Depýtattar bul usynysty biraýyzdan qoldap, arnaıy qaýly qabyldandy. Birlesken otyrys jumy­syna Premer-Mınıstr, Kons­tı­týsııalyq Keńestiń, Joǵar­ǵy Sottyń, Ortalyq saılaý komıssııasynyń jáne Respýb­lıkalyq bıýdjettiń atqarylýyn baqylaý jónindegi esep komıte­tiniń tóraǵalary, Úkimet múshe­leri, el Prezıdentine tikeleı baǵy­natyn jáne esep beretin memle­kettik organdardyń basshy­lary, Prezıdent Ákimshili­giniń, Premer-Mınıstr Keńse­siniń, Parlament palatalary appa­rattarynyń jaýapty qyzmet­ker­leri jáne BAQ ókilderi qatysty. Jaqsybaı SAMRAT, «Egemen Qazaqstan».