Shyńǵystaýdyń eteginde týyp, Alataýdyń baýraıynda qazaqqa qyzmet etken Maǵaýınniń alyp júregi elden jyraqta toqtady. Muhıttyń arǵy jaǵy, ózge qurlyq. Búkil ómiri qazaqqa qyzmet etýmen ótti. Alǵashqy «Kókmunar» romanynda jazǵandaı, ómirdiń maǵynasy ult dep bildi. Onyń murasy túgelimen ulttyń ıgiligi dep oılaımyn. «О́mir bar jerde ólim bar» desek te, bul – qazaq halqynyń úlken qazasy.
Ádebıettanýǵa, ásirese kórkem ádebıetke, mádenıettanýǵa, kósemsózge, tarıhqa da qyzmet etken kóne grek alyptary tárizdi tulǵa edi. Onyń uly júregi soǵyp turǵanda, biz alańsyz júretinbiz. Aldymyzda Maǵaýın tur degen úlken senim bar edi. Arqasúıer alyp báıteregimiz, asqar taýymyz qulady.
80-jyldary jarııalanyp, Memlekettik syılyqqa ıe bolǵan «Alasapyran» atty tarıhı romany – qazaq ádebıeti túgili, álem ádebıetindegi kesek shyǵarmanyń biri. Maǵaýınniń qazasy ólim emes, ol osyǵan deıin jazǵan týyndylarymen álem klassıkteriniń qataryna qosyldy. Tyrnaqaldy shyǵarmalary «Tilenshi», «Qara qyz», «Kókmunar», «Tazynyń ólimi» syndy taǵy basqa eńbekteriniń qaı-qaısysy – klassıkalyq týyndylar. Sondyqtan biz búgin Maǵaýın tulǵasymen emes, qazaq ádebıetiniń alyp dáýirimen qoshtasyp otyrmyz.
Byltyr jyl sońynda bizge asyǵys qońyraý shalyp, pikirin bildirdi. Nege asyqqany endi túsinikti boldy. Shyǵarmashylyq týraly jańa oıyn ortaǵa salyp úlgerdi. Aýyr syrqaty baıqalyp turdy.
Ol Ernest Hemıngýeı, German Melvıll, Lev Tolstoı, Tomas Mann, Alber Kamıý, Jan Pol Sartr syndy alyptardyń qatarynda tur. Sondyqtan bul – jalǵyz qazaq ádebıetiniń qaıǵysy emes, álem ádebıetiniń qazasy.
Dıdar AMANTAI,
jazýshy