Ǵalymdardyń aıtýynsha, turaqty túrde kitap oqý mı qyzmetin jandandyryp qana qoımaı, jan tynyshtyǵyn saqtaýǵa jáne psıhologııalyq tepe-teńdikti nyǵaıtýǵa yqpal etedi.
Sondaı-aq kitap oqý neırondyq baılanystardy kúsheıtip, este saqtaý qabiletin shyńdaıdy. Garvard ýnıversıtetiniń zertteýleri kórsetkendeı, kórkem shyǵarmalardy oqý alsgeımer men demensııa syndy dertterdiń aldyn alýǵa kómektesedi. Mıdyń belsendiligin arttyryp, onyń kognıtıvtik qabiletin uzaq ýaqyt boıy saqtap turýǵa yqpal etedi. Ǵalymdar kún saıyn kem degende 30–60 mınýt kitap oqýdy ádetke aınaldyrýdy usynady, óıtkeni bul mıǵa qajetti jattyǵýdy qamtamasyz etip, júıke jasýshalary arasyndaǵy baılanysty nyǵaıtady.
Al Kolýmbııa ýnıversıtetiniń zertteýleri sózdik qordyń molaıýy men tildik qabilettiń jetilýi adamnyń jalpy ıntellektisine oń áser etetinin dáleldedi. Ásirese kúrdeli mátinder men túrli janrdy oqý oılaý qabiletin tereńdetip, taldaý jasaý jáne shyǵarmashylyq turǵydan oılaý daǵdylaryn damytady.
Kitaptyń adam jany men tánine paıdasy munymen bitpeıdi. Kórkem shyǵarma tereńdiginen emosııanyń tuńǵıyǵyna súńgip, adam óz sezimderin túsinýdi úırenedi. Keıipkerlerdiń taǵdyryna úńile otyryp, oqyrman empatııa qabiletin shyńdaıdy. Nıý-Iork ýnıversıtetiniń ǵalymdary da kórkem shyǵarmalardy jıi oqıtyn adamdardyń áleýmettik qarym-qatynasta joǵary deńgeıde ekenin anyqtaǵan. Olar ózgelerdiń sezimderin tereńirek túsinip, shıelenisterdi sheshýde ıkemdilik tanytady. Bul qabilet jeke jáne kásibı ómirde úlken artyqshylyq beredi. Jyly emosııalar týdyratyn kitaptar júrek soǵysyn baıaýlatyp, qan qysymyn turaqtandyrady.
Sondaı-aq ádebıetpen serik bolý uıqynyń da sapasyn jaqsartady. Uıyqtar aldynda kitap oqý sanany tynyshtandyryp, deneni demaltýǵa kómektesedi. Iel ýnıversıtetiniń ǵalymdary uıqy aldyndaǵy oqýdyń kúndelikti tynyǵýǵa oń áser etetinin dáleldegen. Tipti 20–30 mınýttyq oqý uıqynyń tereń fazasyna jyldam ótýge jáne demalystyń sapasyn arttyrýǵa yqpal etedi.
Kórkem keńistiktegi árbir oqıǵa, árbir sıýjet oqyrmandy oılanýǵa, sheshim izdeýge jeteleıdi. Kembrıdj ýnıversıtetiniń zertteýleri shyǵarmashylyq oılaý qabiletiniń adam ómirindegi tabystyń mańyzdy bóligi ekenin kórsetti. Ádebıet adamnyń qııalyn ushtap, jańa ıdeıalar men tyń sheshimder tabýǵa shabyttandyrady. Ásirese fantastıkalyq nemese detektıv janryndaǵy shyǵarmalar kútpegen sheshimder men oqıǵalardy túsinip, taldaýǵa úıretedi.
Iýnýs О́ZKAN,
Q.A.Iаsaýı ýnıversıtetiniń stýdenti