Azıadanyń alaýy Harbınde tutanady

Keshe Astanadaǵy Qazaqstan jeńil atle­­tıkalyq sport ke­sheninde Qazaqstan quramasyn 2025 jylǵy IX qysqy Azııa oıyn­daryna saltanatty túrde shyǵaryp salý rásimi ótti. Is-sharaǵa Týrızm jáne sport mınıstri Erbol Myrzabosynov, Qazaqstan Ulttyq Olım­pıa­dalyq komıtetiniń bas hatshysy Álimjan Aqaev, 1998 jylǵy qysqy Olımpıada oıyndarynyń qola júldegeri, 1996 jylǵy Azııa oıyndarynyń eki dúrkin chempıony Lıýdmıla Prokasheva, short-trekten Qazaqstannyń eńbek sińirgen bapkeri Má­diǵalı Qarsybekov, sport arda­gerleri, bapkerler men qoǵam qaıratkerleri qatysty. Rásim barysynda Tý ustaýshy hokkeıshi Ádil Beketaev pen short-trekshi Olga Tıhonovaǵa saltanatty túrde elimizdiń Týy tabystaldy.

Tarıhqa júginsek, alǵash ret qysqy Azııa oıyndary 1986 jyly Japonııanyń Sapporo qalasynda uıymdastyryldy. Arada tórt jyl ótken soń sol shahar dúbirli dodany qaıta qabyldady. Kún shyǵys elinde alaýy tutanǵan qos jarysqa eli­mizdiń qatyspaǵany belgili. Sebebi ol kezde bizdiń el KSRO-nyń quramynda boldy.

Tuńǵysh ret jerlesterimiz 1996 jyly Harbınde boı kórsetti. Bizdiń sportshylar 34 (16 altyn+10 kúmis+8 qola) júlde alyp, jalpykomandalyq esepte qarsylastarynan qara úzip ketti. Qytaı (14+8+16) ekinshi orynda qalyp qoısa, Ońtústik Koreıa (8+10+8) úzdik úshtikti túıindedi. Sondaı-aq bestiktiń qata­ryna Japonııa (7+15+11) men О́zbekstan (0+1+1) qosyldy. Jarysta barlyǵy 17 memlekettiń ókilderi baq synady.

Otandastarymyzdyń arasynan bıatlonshy shańǵyshy Pavel Rıabının (3+0+0), Inna Sheshkıl (2+1+0), Dmıtrıı Pantov (2+0+1), konkıshi Lıýdmıla Prokasheva (2+0+0), shańǵymen tramplınnen sekirýshi Dmıtrıı Chvykov (2+0+0) tabysty óner kórsetti. Shaıbaly hokkeıden elimizdiń quramasy, mánerlep syrǵanaý bıinen Dmıtrıı Kazarlyga men Elızaveta Stekolnıkova juby bas júldeni oljalady.

1999 jyly Ońtústik Koreıanyń Kanvondo qalasynda elimiz úshinshi orynda qalyp qoıdy. Jer­lesterimiz 25 (10+8+7) júlde ıelendi. Kósh basyna Qytaı qu­ramasy (15+10+11) shyqty. Bul olardyń osyndaı kórsetkishke tuńǵysh ret qol jetkizýi. Alǵash­qy eki jarysta Qytaı eliniń ókilderi Japonııaǵa jol berse, sońǵysynda elimizden qa­lyp qoıdy. Ekinshi oryndy jarys qo­jaıyndary (11+10+14) enshiledi.

2003 jyly qysqy Azıadanyń alaýy Japonııanyń Aomırinde tutandy. Atalǵan jarysta eli­miz taǵy bir satyǵa tómendep, tórtinshi oryndy qanaǵat tutty. Qorjynymyzda – 20 (7+7+6) júlde. Aldymyzda úsh alpaýyt – Ja­ponııa (27+26+23), Ońtústik Koreıa (10+8+10), Qytaı (9+11+13). Oljaǵa kenelgen sportshylarymyz – shańǵyshy Maksım Odnodvorsev (2+2+0), Oksana Iаskaıa (2+1+0), Svetlana Malahova-Shıshkına (2+0+1). Shaı­baly hokkeıden erler quramasy fınalda japondardan jeńilip kúmis alsa, barlyq qarsy­lasynan basym túsken áıelder quramasy altynnan alqa taqty.

2007 jylǵy dúbirli dodany Qytaıdyń Chanchýn qalasy qabyldady. Bul básekede jarys qojaıyndarynyń basymdyǵy aıqyn boldy. Olar 61 (19+19+23) júldeni qorjynǵa saldy. Ekinshi, úshinshi oryndarda – Japonııa (13+9+14), Ońtústik Koreıa (9+13+11). Elimiz (6+6+6) taǵy da tór­tinshi satyǵa turaqtady. Ánuranymyzdy Maksım Odno­dvorsev (2+0+0), Oksana Iаskaıa (2+0+0) eki retten shyrqatsa, Aleksandr Chervıakovtyń (1+0+1) bir márte mereıi ústem boldy. Iаn Savıskıı úsh márte jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterildi. Sondaı-aq shańǵyshy, hokkeıshi qyzdarymyz qarsylas shydatpady.

2011 jylǵy Azıada Alash jerinde ótti. Jarysty eki qala – Astana men Almaty qabyldady. Is-sharaǵa elimiz qatty daıyndaldy. Atalǵan shaharlarda zamanaýı sport saraılary men keshenderi (Almaty men onyń irgesinde – «Almaty Arena», «Halyq Arena», «Suńqar», «Tabaǵan», «Alataý», Astanada – «Alaý», «Saryarqa») salynyp, olar sońǵy úlgidegi quraldarmen jabdyqtaldy. Buryn­nan bar ǵımarattar («Me­deý», «Shymbulaq», Balýan Sholaq atyndaǵy sport saraıy, «Qazaqstan» sport saraıy) kúr­deli jóndeýden ótti. Barlyq shy­ǵyndy eseptegende VII qysqy Azııa oıyndaryn joǵary deńgeıdi uıymdastyrýǵa 1,682 mıllıard AQSh dollary jum­saldy. Jarystyń ashylý saltanaty «Astana Arenada» ótse, jabylý rásimi Almatyda uıym­dastyryldy.

Elimizdegi qysqy oıyndarǵa 26 memleketten kelgen 1134 úmitker qatysty. Olar sporttyń 11 túrinen 69 medaldar jıyntyǵyn sarapqa saldy. Elimizdiń namysyn 169 óren qorǵady. Otandastarymyz 70 (32+21+17) júldeni oljalap, jalpy esepte aldaryna jan salmady. Japonııa (13+24+17), Ońtústik Koreıa (13+12+13), Qytaı (11+10+14) sekildi alpaýyttar bizderden keıingi oryndarǵa ornalasty. Sondaı-aq óz elderiniń týyn kókte jelbiretkender qata­rynda Mońǵolııa (0+1+4), Iran (0+1+2), Qyrǵyzstan (0+0+1), Soltústik Koreıa (0+0+1) bar.

Bizdiń sportshylar arasynan eń kóp júlde alǵandar: shańǵy-shy Alekseı Poltoranın (4+0+1), Nıkolaı Chebotko (2+2+1), Elena Kolomına (2+2+0), shańǵymen baǵdarlaýshy Olga Novıkova (4+0+0), Mıhaıl Sorokın (4+0+0), Oksana Iаskaıa (2+0+1), bıatlonshy Aleksandr Chervıakov (3+0+0), Elena Hrýstaleva (2+1+0), frıs­taılshy Iýlııa Galysheva (2+0+0) syndy dúldúlder. Mánerlep syrǵanaýshylar saıysynda Denıs Ten top jardy. Bul onyń osyndaı dúbirli dodada alǵash ret daralanýy edi. Keıinnen Ten aıshyqty ónerimen tórtkúl dúnıeni tamsandyrdy.

Atalǵan jarysta qandas­ta­rymyzdyń da qanjyǵa­lary maılandy. Qazaq jastary arasynan bıatlonshy Dıas Keneshev, shańǵymen baǵdarlaýshylar Aslan Toqbaev pen Elmıra Moldasheva altyn tuǵyrdan qol bulǵasa, frıstaılshy Jibek Arapbaeva kúmispen kúpteldi. Short-trekshiler Abzal Ájiǵa­lıev, Aıdar Bekjanov, Artýr Sul­tanǵalıev, Nurbergen Ju­maǵazıev qola júldege ıe bol­dy.

Sońǵy Azıada osydan jeti jyl buryn Japonııanyń Sapporo qalasynda uıymdas­tyryldy. 2017 jyldyń 19-26 aqpan aralyǵynda jer jahan­nyń 32 memleketinen kelgen 1139 úmitker jarys kórigin qyzdyrdy. Elimizge buıyrǵany – 32 júlde. Onyń 9-y altyn, 11-i kúmis, 12-si qola. Nátıjesinde, tórtinshi orynǵa taban tiredik. Jalpy esepte jergilikti sportshylar kósh bastady. Japondar 74 (27+21+26) júlde aldy. Odan keıingi oryndardy Ońtústik Koreıa (16+18+16), Qytaı (12+14+9) enshiledi. Úzdik bestikti Soltústik Koreıa (0+0+1) qorytyndylady.

Kún shyǵys elinde otandyq shańǵyshylar bir altyndy ǵana qanaǵat tutty. Onyń ıegeri – Rınat Mýhın. Odan bólek, sport­tyń bul túrin serik etken saıypqyrandar 4 kúmis, 2 qolany ıelendi. Shańǵyshylardyń tómen nátıje kórsetkenine eshkim tańdanǵan joq. О́ıtkeni Alekseı Poltoranın, Evgenıı Velıchko, Anna Shevchenko bastaǵan bet­ke­ustar sportshylarymyz dál sol básekemen tuspa-tus kelgen Fınlıandııanyń Lahtı qalasyndaǵy álem chempıonatyna qatysýdy qup kórdi.

Esesine bıatlonshylar asqan sheberlik tanytty. Olar 6 altyn, 4 kúmis, 2 qolany oljalady. Atap aıtsaq, Galına Vıshnevskaıa-Sheporenko úsh, Iаn Savıskıı eki, aralas qurama komanda es­tafetalyq saıys­ta bir ret teń­dessiz dep tanyldy. Frıstaıl-mogýldaǵy jalǵyz altyndy Iýlııa Galysheva ıe­lendi. Shaıbaly hokkeıden eli­mizdiń erler quramasy barlyq básekelesinen basym túsip, jeńimpaz atandy. Bir keremeti, bizdiń jigitter óz qaqpalaryna birde-bir shaıba soqtyrǵan joq. Áıelder komandasy úshinshi oryndy ıelendi. Elimizdiń qa­tysýymen ótken qysqy Azııa oıyndarynyń qys­qasha tarıhy osyndaı.