Túrki elderinde «TAN» dep atalatyn uzaq qashyqtyqqa júgirý qaýymdastyǵynyń qurylýyna oraı Almatydaǵy «Qazaqstan» qonaqúıinde baspasóz máslıhaty ótti. Endigi jerde Qazaqstan, Ázerbaıjan, Qyrǵyzstan, О́zbekstandaǵy marafondar serııasynyń máreshileri biregeı medal men halyqaralyq júgirýshi mártebesine ıe bolady. Jańa seriktestik túrki mádenıetteriniń birigýine, halyqaralyq sporttyq týrızmniń damýyna serpin beredi.
Baspasóz máslıhatyna marafonnyń negizin qalaýshy Ǵalymjan Esenov, Samarqand marafony serııasynyń kýratory Mırhat Saǵıtov (О́zbekstan), «Nomad Sport» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Arslan Maldybaev (Qyrǵyzstan), «Almaty marafonynyń» atqarýshy dırektory Saltanat Qazybaeva, Parlament Májilisiniń depýtaty, «Alaý. Pro» básekesin uıymdastyrýshy Aıtýar Qoshmambetov, BCC Invest AQ-nyń táýelsiz dırektory, dırektorlar keńesiniń múshesi Asqar Eskergenov, Fonte Capital Ltd-nyń bas dırektory Erjan Mýsın, marafondy serik etken basqa da azamattar qatysty. Qatysýshylar Ortalyq Azııa men Kavkaz óńirindegi «Turkic Alliance of Long Runs» (TAN) alǵashqy júgirý qaýymdastyǵynyń qurylǵany týraly málimdedi. «TAN» tórt elden kelgen marafonshylardy túrki mádenıetine dendep enýge, óńirlik júgirý qaýymdastyǵyn damytýǵa biriktiretinin tilge tıek etti.
«TAN» qaýymdastyǵy jarystardy halyqaralyq deńgeıge shyǵarýdy maqsat tutady. Ideıaǵa dem berýshiler – jyl saıyn álemde myńdaǵan qatysýshylardy jınaıtyn «SuperHalfs, Abbott World Marathon Majors» syndy bedeldi marafon serııalary. Eýropalyq «SuperHalfs» serııasy alty elde alty jartylaı marafonǵa qatysyp, sýper júgirýshi mártebesin alýdy usynady. Aty ańyzǵa aınalǵan jeti «Abbott World Marathon Majors» tórt qurlyqta elıtalyq marafonshylardy jınaıdy. 2022, 2023 jyldardaǵy osy serııanyń jarystarynda Elıýd Kıpchoge, Kelvın Kıptým syndy jelmen jarysqan jelaıaqtar álemdik rekordtar ornatty.
«TAN» túrki elderiniń mádenı erekshelikterin biriktiredi. Túrki tilderinde qaýymdastyq ataýy «tań», «kún shapaǵy» degendi, jańa kúnniń bastalýyn, jeńisterge shabyt berýdi bildiredi.
Almatydaǵy jıynda sóz alǵan Ǵ.Esenov: «TAN» marafony – túrkitildes halyqtardyń basyn biriktiretin oń bastama. Keleshekte osy jarys tórtkúl dúnıege tanylatynyna senimdimin dedi.
«TAN»-ǵa qandaı jarystar kiredi? Endi osy saýalǵa jaýap bereıik.
Ázerbaıjandaǵy Baku marafony, 2016 jyldan beri Geıdar Álıev qorynyń muryndyq bolýymen ótetin básekege byltyr 18 myń jelaıaq qatysty. Onlaın arqyly baılanysqa shyqqan «Sport Marketing Group» kompanııasynyń bas dırektory, Geıdar Álıev qory basqarmasy tóraǵasynyń orynbasary Aıaz Ahmedov: «Baký árdaıym Túrki álemi men baýyrlas túrki memleketterin nyǵaıtýǵa, damytýǵa baǵyttalǵan dostyq odaqtarǵa birigýdi qoldaıdy», dep óz oıyn bildirdi.
Qyrǵyzstanda «Bishkek Snow Leopard Run» dodasy jyl saıyn dástúrli túrde ótip turady. Oǵan úsh jastaǵy baldyrǵandardan bastap, kásibı sportshylarǵa deıin, 20 elden, 4,5 myńnan astam adam qatysady.
Samarqand marafony 2019 jyldan beri uıymdastyrylyp keledi. Bul jarys mádenıet, óner nysandarynyń ınklıýzıvtiligi máselesine qoǵamnyń nazaryn aýdarý, salamatty ómir saltyn nasıhattaý, О́zbekstanda sporttyq týrızmdi damytý jónindegi mindetterdi sheshýge kómektesedi.
Túrkistan marafony qatysýshylardy elimizdiń rýhanı ortalyǵynyń ejelgi tarıhy, zamanaýı ómirimen tanystyrady. Sońǵy dodaǵa álemniń 21 elinen 3 myń júgirýshi jınaldy. Is-shara salamatty ómir saltyn nasıhattap, jergilikti ekonomıkaǵa oń áserin tıgizip otyr.
Almaty marafony – Ortalyq Azııadaǵy eń iri jarys Ile Alataýynyń eteginde ótedi, júgirýshilerge uzaq kóterilý men tiginen túsý boıynsha qyzyqty jarystar usynady. Byltyr uıymdastyrylǵan alamanda álemniń 60-tan asa memleketinen kelgen 16 myńǵa jýyq júgirýshi baq synady.
«TAN» aıasynda Qazaqstan, Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Ázerbaıjan marafondarynyń birigýi sporttyq týrızmdi damytý, halyqaralyq qatysýshylardy tartý, jarystardy uıymdastyrý deńgeıin arttyrý sııaqty jańa múmkindikter ashady. Joba marafondardy jańa deńgeıge kóteredi, óńirlerdiń damýyna, jergilikti kórikti jerlerdi tanymal etýge, halyqtar arasyndaǵy dostyqty nyǵaıtýǵa úlesin qosady», dedi Ǵ.Esenov.