Almatyda «Atakent» iskerlik ortalyǵynda Digital Almaty-2025 «Industrial AI: jańa dáýirge arnalǵan tehnologııalar» halyqaralyq forýmy ótti. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq jáne álemniń ózge elderinen jınalǵan sarapshylar jasandy ıntellekttiń zamanaýı jetistikterimen tanysty.
Forýmdy Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi, Syrtqy ister mınıstrligi, Almaty ákimdigi jáne «Innovasııalyq tehnologııalar parki» uıymdastyrdy.
2030 jylǵa qaraı AI-diń álemdik ekonomıkadaǵy úlesi shamamen 20 trln dollarǵa jetedi. Forýmda Premer-mınıstr Oljas Bektenov jasandy ıntellekt tehnologııalary esebinen IJО́ ósimin jyl saıyn 2-3 paıyzǵa jetkizýge bolatynyn atap ótti. Osyǵan baılanysty aldaǵy 5 jylda elimizde 1 mln-ǵa jýyq maman oqytý kózdelip otyr.
Prezıdenttiń halyqaralyq jasandy ıntellekt negizinde quzyretter ekojúıesin qurý bastamasyna oraı bıyl Astanada «Alem.AI» ortalyǵy ashylady. Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Jaslan Mádıev «Alem.ai» halyqaralyq jasandy ıntellekt ortalyǵynyń aldaǵy jumysymen tanystyryp, kóshbasshylar qatarynan tabylýǵa umtylysy jaıynda aıtty.
Búginde AI-startaptaryn qoldaý úshin «Astana Hub» bazasynda venchýrlik ınvestısııalar qory qurylǵan. Onyń bastapqy kapıtaly 130 mln dollardy quraıdy. Mınıstr atap ótkendeı, qordyń nysanaly kólemin 1 mlrd-qa deıin jetkizý kózdelgen. Qazirgi kezde myńnan astam «Astana Hub» qatysýshylarynyń 150-i AI-startaptary. Olardyń qatarynda «Higgsfield AI», «Cerebra AI», «CodiPlay», «Arlan Biotech» jáne «Alaqan» sııaqty jobalar bar.
«Dealroom.co» negizin qalaýshysy jáne bas dırektory Ioram Vııngaardeniń aıtýynsha, Qazaqstan qazirdiń ózinde Ortalyq Azııaǵa ınvestısııalanatyn venchýrlyq kapıtaldyń 15-20 paıyzyn ıelenip otyr. Álemniń jetekshi tehnologııalyq ekojúıelerimen teńdesip, quny 10 mlrd dollar bolatyn startaptardyń tehnologııalyq ekojúıesin quryp, mańyzdy oıynshy atanyp otyr.
Búginde Ortalyq Azııanyń sıfrlyq haby sanalatyn Almatyda elimizdegi IT-kompanııalardyń úshten biri ornalasqan. Qala basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, ońtústik shahardyń IT-ekojúıesin damytý baǵdarlamasyna tartylǵan ınvestısııanyń jalpy somasy 19,2 mln dollardy quraıdy. Startaptardyń tabysy 5,37 mlrd teńgege jetip, 2 myńnan astam jumys orny ashylǵan.
Forýmda usynylǵan JI-startaptary men jobalar qatarynda ChatGPT qazaqsha nusqasynyń múmkindikteri keńinen aıtyldy. Aldaǵy ýaqytta Nazarbaev ýnıversıteti ǵalymdary «Kaz LLM» jasandy ıntellektin iske qospaqshy. «Kaz LLM» bazasy halqymyzdyń tilin, mádenıetin, tarıhy, ádebıeti, sondaı-aq ǵylymı eńbekter, basqa da derekkózderdi qamtıdy. Al álemniń 10-nan astam elinde qoldanylyp jatqan «Codiplay» mobıldi qosymshasynyń múmkindikteri týraly joba jetekshisi Janádil Taldybaev aıtyp berdi. Aıtýynsha, jobanyń elimiz mektepterinde qoldanylýy bilim sapasyn arttyryp, oqýshylardy sıfrlyq álemniń syn-qaterlerine daıyndaıdy. Básekege qabiletti daǵdylarǵa baýlıdy. «EdTech» salasyndaǵy «CodiPlay» startapy sıfrlyq saýattylyqqa úıretýdiń erekshe tásilder, ınnovasııalyq sheshimder usynady. Qosymshaǵa byltyr Túrkistan oblysyndaǵy 10 bilim berý uıymy qosylǵan bolsa, bıyl Aqtóbe jáne Qaraǵandy oblystaryn qamtyǵanda, 60 mektepti qosý josparlanyp otyr.
Mektepterge arnalǵan «Alaqan mektep» ekojúıesimen kompanııanyń negizin qalaýshysy Berik Nurymbetov tanystyrdy. Oqýshylar mektepke týrnıket arqyly kirgende, qosymsha oqýshynyń alaqany arqyly málimetter beredi. Ashanada, kitaphanada, jeke shkafyn qoldanǵanda ekojúıe balanyń qozǵalysyn baqylaýǵa yqpal etedi. Ata-analar balalardyń mekteptegi ómirine osylaısha qashyqtyqtan qatysa otyryp, mobıldi qosymsha arqyly qımylyn baqylap otyrady. Qazirgi kezde mobıldi tegin qosymshany Aqmola, Atyraý Aqtóbe oblystaryndaǵy 300-den astam mektep qoldanyp jatyr.
«Ertumar» kompanııasynyń dırektory Temirjan Birjan elimizdegi birqatar oqý oryndarynda keńinen qoldanylyp jatqan «Oqylyq» qosymshasynyń tıimdiligin atap ótti. Pandemııa kezinde zor suranysqa ıe bolǵan «Oqylyq» qosymshasy arqyly emtıhandardyń ádil ótýin baqylaýǵa bolady. Onyń tehnıkalyq múmkindikteri kez kelgen oqys qımyldy, emtıhan barysynda mıkrokamera sııaqty tyıym salynǵan buıymdardy anyqtaýmen erekshelenedi. Bul júıe qazirgi kezde halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtarynda júrgizýshi kýáligin alýda emtıhan tapsyrýshynyń ádil is-qımylyn baqylaýda qoldanylyp jatyr. Kompanııa ókiliniń aıtýynsha, qosymsha bolashaqta UBT tapsyrý kezinde qoldanylýy múmkin.
Mektepter, kolledjder men joǵary oqý oryndary úshin «Dronteh» usynǵan ónimderdiń qaýipsizdigi jaıynda kompanııa ókili Aıjan Ospanova aıtyp berdi. Elimizdegi kóptegen bilim oshaǵy atalǵan kompanııa óndirgen drondar men raketalardy qoldanady. Sıfrlandyrýdyń zamanaýı múmkindikterin ıgerýde bul ónimder tájirıbedegi tıimdiligin kórsetip otyr. Oqýshylar, stýdentter jarystarda ǵana emes, sabaq barysynda, sondaı-aq geodezııa, opertor, qurylys mamandyqtarynda oqıtyn stýdentter oqý-óndiristik tájirıbesinde osy drondardy paıdalanady. Oǵan qajetti bólshekterdiń barlyǵy qaýipsiz, ári elimizde óndirilgen.
Forýmnyń basty jańalyǵy startaptar men elimizdiń ınnovasııalyq áleýetin kórsetý ǵana emes, sıfrlyq tehnologııalar salasyndaǵy jeńimpazdardy anyqtaý boldy. Qanatqaqty jobalardy iske qosýǵa, ınvestor tartýǵa, iskerlik baılanys ornatýdy kózdeıtin «Industrial AI Battle» baıqaýynda 200 qatysýshydan jasandy ıntellekt salasyndaǵy úzdik 15 startap fınalǵa shyqty. Jeńimpazdar qatarynan tabylǵan «Most disruptive» – epsilon3ai; «Best scale ability» – Finflow; «Best ROI potential» – arlan biotech; «Best sustainability impact» – «Qala AI», árqaısysy 15 000 dollardan enshilep, seriktesterdiń syılyqtaryna ıe boldy.
ALMATY