2024 jyldyń qazanynan osy jyldyń qańtaryna deıin Soltústik Aral teńizine josparlanǵan kólemnen 100 mıllıon tekshe metrge artyq sý jiberilgen. Ortalyq Azııa elderimen qol jetkizgen kelisimderdiń nátıjesinde 2025 jylǵy naýryz aıynyń sońyna deıin jiberiletin sýdyń jalpy kólemi 1,6 mlrd tekshe metrge jetedi, dep habarlaıdy Egemen.kz QR Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstrliginiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
«Aral teńiziniń qurǵap, shólge aınalýy – alańdatarlyq másele. Ekologııalyq apatqa ushyraǵan aımaqty ońaltý kerek. Buǵan qosa, transshekaralyq ózenderdiń sý qoryn tıimdi paıdalaný qajet. Ol úshin sý únemdeý tehnologııalaryn keńinen qoldaný mańyzdy», dedi Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev.
Vedomstvonyń málimetinshe, búgingi tańda Soltústik Aral teńizindegi sýdyń jalpy kólemi - 22,1 mlrd tekshe metr. 2022 jyldyń basynda 18,9 mlrd tekshe metr boldy. 2025 jyldyń sońyna qaraı teńizdegi sý kólemi 23,4 mlrd tekshe metrge deıin jetedi dep kútiledi.
Sonymen qatar Soltústik Aral teńiziniń aýdany da ulǵaıyp jatyr. Búginde ol 3065 sharshy shaqyrymǵa jetken. Bul 2022 jyldyń basyndaǵy kórsetkishten 111 sharshy shaqyrymǵa kóp. Soltústik Aral teńiziniń aýdany men kóleminiń ulǵaıýy sýdyń mıneraldanýyn azaıtýǵa jáne balyqtyń 22 túriniń popýlıasııasyn qalpyna keltirýge múmkindik berdi. Bul rette jyl saıynǵy balyq aýlaý kólemi 8 myń tonnaǵa jetken.
«Kókaral bógetin saqtaý jáne Syrdarııa ózeni saǵalaryn qalpyna keltirý» jobasy aıaqtalýǵa jaqyn. Búgingi tańda «Táýir» qorǵanys bógetin salý, Qarashalankóli men Syrdarııa ózeni arasyndaǵy eki ýchaskedegi bógetter men «Qarashalan-1» kanalyn jáne onyń bas qurylysyn rekonstrýksııalaý jumysy aıaqtaldy. Jyl sońyna deıin Soltústik Aral teńizin Úlken Araldan bóletin Kókaral bógetin qaıta jańartý jumysyn aıaqtaý josparlanyp otyr. Jobany iske asyrý Soltústik Araldyń saqtalýyna jáne sýdyń tuzdylyǵyn tómendetýge yqpal etedi», delingen habarlamada.
Qyzylorda oblysynyń kúrish alqaptaryn lazerlik josparlaýshymen tegisteý jáne sý únemdeý tehnologııalaryn paıdalaný shamamen 200 mln tekshe metr sýdy únemdep, ony Soltústik Aralǵa jiberýge múmkindik berdi. 55 myń gektar kúrish alqaby lazerlik josparlaýshynyń kómegimen tegisteldi, bul ortasha ónimdilikti gektarynan 40-55 sentnerden 70-80 sentnerge deıin arttyrýǵa septigin tıgizdi.
Mınıstrliktiń habarlaýynsha, sý únemdeý tehnologııalaryn engizýdi yntalandyrý úshin sharýalardyń ınfraqurylym júrgizý, sý únemdeý júıelerin satyp alý jáne ornatý shyǵyndaryn sýbsıdııalaý mólsheri 50%-dan 80%-ǵa deıin ulǵaıtylǵan. Sý únemdeý júıelerin paıdalanatyn dıhandar úshin sýbsıdııa mólsheri tarıfke baılanysty 85%-ǵa deıin kóbeıgen.
«Aral teńizi basseınindegi aımaqty ońaltý maqsatynda kógaldandyrý jumysy jalǵasyp jatyr. Búginde Úlken Aral teńiziniń tartylǵan aýmaǵynda 4,4 mln kóshet otyrǵyzyldy. 2021-2024 jyldar aralyǵynda 475 myń gektar jerge tuqym men kóshet egildi. Bıyl 428 myń gektarda kógaldandyrý jumystaryn júrgizý josparlanǵan. Osynyń nátıjesinde 2025 jyldyń sońyna qaraı Aral teńizi tabanyn kógaldandyrýdyń jalpy kólemi 1,1 mln gektarǵa jetýi tıis», delingen habarlamada.
Aıta keteıik, 2024 jyldyń 1 qańtarynan bastap Halyqaralyq Araldy qutqarý qoryna tóraǵalyq etý kezegi Qazaqstan Respýblıkasyna ótti. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev 2026 jyldyń sońyna deıin HAQQ Prezıdenti bolyp saılandy. Qazaqstannyń 2024-2026 jyldar aralyǵyndaǵy tóraǵalyǵy kezeńinde HAQQ Atqarý komıtetiniń jumys jospary bekitildi. Qujat 10 túrli baǵyt boıynsha 40-qa jýyq is-sharany qamtıdy.
Prezıdenttiń tapsyrmalaryn iske asyrý 2000 myńǵa jýyq adamdy jumyspen qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Soltústik Aral teńiziniń sý kólemi men aýdanynyń ulǵaıýy sýdyń mıneraldanýyn azaıtady, bul onyń bıologııalyq áralýandyǵyn saqtaýǵa kómektesip jáne Qyzylorda oblysynyń balyq sharýashylyǵynyń damýytýǵa yqpal etedi.
Sý únemdeý tehnologııalaryn engizý jáne sý ınfraqurylymyn damytý Soltústik Aralǵa qosymsha sý kólemin jiberýge múmkindik beredi, sondaı-aq óńirdiń aýyl sharýashylyǵyn damytýǵa kómektesedi.
Aral teńiziniń tartylǵan aýmaǵyn kógaldandyrý topyraq erozııasynyń aldyn alady jáne qumdy, tuzdy daýyldarmen kúresýge kómektesedi. Bul aımaqtyń ekologııalyq jaǵdaıyn jaqsartyp, jergilikti turǵyndardyń densaýlyǵyn qorǵaıdy.