QQS: Naqty mólsherleme engiziledi

Úkimet otyrysynda Premer-mı­nıstrdiń orynbasary – Ult­tyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın atqarylyp jat­qan jumystar týraly baıandama jasady. Onyń aıtýynsha, ákimshilendirýdi jeńildetý úshin naqty mólsherleme qurylymy (16%, 10%, 0% jáne bosatý) en­gizi­ledi. QQS mólsherlemesin 16%-ǵa deıin arttyrý usynylyp otyr. Bul bıýdjettiń munaı kiristerine táýel­­diligin azaıtyp, qosymsha qara­­jatty basym jobalarǵa baǵyt­­taýǵa múmkindik beredi. Aýyl sha­­rýashylyǵy taýaryn óndirý­­shi­ler úshin QQS tóleýden bosa­tý en­giziledi. Bul olardyń báse­ke­ge qabilettiligin arttyrady. Den­­­saýlyq saqtaý salasyna da 10% tó­­men­­­detilgen mólsherleme usyny­lyp otyr, biraq ony basqa salalar­ǵa da keńeıtý múmkindigi talqylanyp jatyr.

Sonymen qatar QQS boıyn­sha esepke qoıý shegi 80 mln teńge­den 15 mln teńgege deıin tómen­deti­ledi. Bul bıznesti jasandy ból­shek­tenýimen kúresýge jáne barlyq kompanııaǵa teń jaǵdaı jasaýǵa múmkindik beredi. Bólshek salyq rejimi qaıta qaralyp jatyr. Jumysshylar sany boıyn­sha shekteýler alynyp tasta­lady, al iske asyrý B2C segmenti­men shekteledi. Salyq túsim­deri­­n­iń kútiletin ósý kólemi – jyl saıyn 4-5 trln teńge. Bul Ult­tyq qorǵa táýeldilikti jáne mem­lekettik qaryzdy azaıtýǵa, ınfra­qurylym men ónerkásipke qara­jat bólýge kómektesedi. Yqtımal ınflıasııalyq áser qysqamerzimdi bolady jáne 2,5-3% deńgeıinde baǵalanady.

Usynylǵan tásilder «Atameken» ulttyq kásipkerler pala­ta­sy jáne bıznes-qoǵam­das­tyq ókilderimen kezdesýde talqylandy.

«Jalpy usynystardy qoldaı­myz. Osy aptada óńirlerge  baryp, halyq arasynda egjeı-tegjeıli talqylaý júrgizý kerek. Men de Astanadaǵy  jáne óńirlerdegi bıznes ókilderimen talqylaýlar ótki­zemin. Osy jumystardyń nátı­jesinde 20 aqpanǵa deıin Salyq kodeksiniń jobasy men ilespe zań jobasyna túzetýlerdi Májiliske engizý kerek. Ári qaraı Májiliste talqylaýdy jalǵastyramyz», dedi Premer-mınıstr.

Úkimet otyrysynda kóktem­gi dala jumystaryna daıyn­dyq máseleleri qaraldy. Qazirgi jaǵdaı týraly Aýyl sharýa­shy­lyǵy mınıstri Aıdarbek Saparov, Energetıka mınıstri Almasadam Sátqalıev, sondaı-aq birqatar óńirdiń ákimderi baıan­dady.

Bıyl 23,8 mln gektar alqapqa aýyl sharýashylyǵy daqyldaryn egý josparlanyp jatyr. Dán­di jáne burshaq daqyldardyń egistik alqaptary shamamen 16,6 mln gektardy quraıdy. Maıly daqyldardyń aýdany 365 myń gektarǵa artyp, 3,3 mln gektarǵa jetedi, onyń ishinde kúnbaǵys daqyldary 50,6 myń gektarǵa ósip, 1,3 mln gektar bolady. Sondaı-aq kartop alqabyn 14,9 myń gektarǵa ulǵaıtyp, aýmaqty 136,8 myń gektarǵa deıin jetkizý josparlandy. Al qaraqumyq daqyldary 41,5 myń gektarǵa artyp, 147 myń gektardy quraıdy. Bıyl qant qyzylshasynyń aýdany 18,4 myń gektar bolady. Jemshóp daqyldarynyń aýdany 184 myń gektarǵa ulǵaıyp, 3,4 mln gektarǵa jetedi. Maqta daqyldary 135,2 myń gektardy, al kúrish – 90,2 myń gektardy quraıdy.

Kóktemgi dala jumystaryn JJM qamtamasyz etý úshin (MО́Z-de óndiris kólemin eskere otyryp) 401 myń tonna dızel otyny bólindi. Dızel otynyn tıep jóneltý boıynsha MО́Z-ge oblystardy bekitý kestesi bekitildi, sondaı-aq mejeli stansaǵa deıin lıtrine 232 teńge mólsherinde  baǵa belgilendi. Operatorlardyń shyǵyndaryn eskere, aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshiler úshin dızel otynynyń túpkilikti quny lıtrine 254 teńgeni quraıdy. Bul janarmaı quıý stansalarynda lıtrine 295-300 teńgeni quraıtyn naryqtyq baǵadan 13-15%-ǵa tómen.

Bıyl eginshilik salasyn qar­jylandyrý kólemi 700 mlrd teń­gege deıin ulǵaıtyldy. Lızıng­ke jumsalatyn qarajat 200 mlrd teńgege jetkizildi. Sondaı-aq jeńildikpen 400 myń tonnadan astam dızel otyny bólindi. Oljas Bektenov bul sharalardyń barlyǵy egis naýqanyn oıdaǵydaı ótkizýge baǵyttalǵanyn aıtty. Bul rette ol bólingen qarajattyń durys jumsalýy ákimdikterdiń turaq­ty baqylaýynda bolýǵa tıis ekenin eskertti.

Elimizde tyńaıtqysh engizý jospary ǵylymı negizdelgen normanyń tek 59%-yn, al aýyl sharýashylyǵy tehnıkasynyń tehnıkalyq daıyndyǵy – 75%-dy quraıdy. Oljas Bektenov jappaı egin egý  jumystary bastalǵan­ǵa deıin bul kórsetkishti 100%-ǵa deıin jetkiziý qajet ekenin aıtyp, mınıstrlikter men ákimdikterge birqatar tapsyrma berdi.

Qazir Aýyl sharýashylyǵy mı­nıstrliginiń balansynda 4 aq­pa­rattyq júıe bar. Bul aýyl­sha­rýashylyq janýarlaryn sáı­kestendirý (AJS); «E-Agriculture» AО́K salalaryn basqarýdyń bir­yńǵaı avtomattandyrylǵan júıesi (BBAJ); Sýbsıdııalaýdyń biryńǵaı memlekettik aqparattyq júıesi (SMAJ); «Aýyl amanaty»  halyqqa nesıe berýdiń aq­pa­rattyq júıesi. О́simdik sha­rýa­shylyǵyn qadaǵalaýdyń aq­parattyq júıesi ázirlenip jatyr.

Premer-mınıstr Memleket basshysy aýyl sharýashylyǵy eńbekkerleriniń birinshi forýmynda AО́K-ti sıfrlandyrý mindetin qoıǵanyn atap ótti. Osyǵan baılanysty Úkimet aýyl sharýashylyǵynyń barlyq salalaryna «aqyldy»  tehnologııa elementterin engizýge erekshe basymdyq berip otyr. Naqty maqsat-mindetter men negizgi baǵyttar aıqyndaldy.

Sıfrlyq quraldardy qol­daný arqyly qajetti qarajat mólsheri, esep berý, egis alqaby, mal basy týraly derekterdiń naq­tylyǵyn qamtamasyz etken jón. Premer-mınıstr sıfr­lan­dyrý memlekettik qoldaý shara­­larynyń ashyqtyǵy men tıim­diligin arttyrýǵa yqpal etýge tıis ekenine toqtaldy.

Taǵy bir mańyzdy másele mal sharýashylyǵy men ósimdik sharýa­shylyǵy ónimderin sáıkes­tendirý júıesi bolyp sanalady. О́nimdi shyqqan jerinen sońǵy tutynýshyǵa deıin jetkizýdiń ashyq tizbegin qurý qajet. Bul júıe óndirilgen ónimdi esepke alýǵa, onyń sapasyna kepildik berýge, bıologııalyq jáne veterı­narlyq qaýipsizdikti baqylaýǵa baǵyttalýǵa tıis.

Úkimet basshysy klımattyq táýekelderdi, ónimdilik kólemin jáne azyq-túliktiń naryqtyq baǵasyn boljaý úshin sıfrlyq sheshimder men jasandy ıntel­lektini keńinen qoldaný qajet­tigine toqtaldy.

«Búginde mal sharýashylyǵy, ósimdik sharýashylyǵy, turaqtan­dyrý qorlary men qoımalardaǵy astyq pen ónim qorlaryn esepke alý, topyraqtyń ylǵaldyly­ǵyn anyqtaý jáne veterınarlyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý bo­ıynsha statıstıkalyq derekter­diń naqtylyǵy ózekti problema kúıin­de qalyp otyr. Osy máse­lelerdiń bárin esepke alý júıesin tolyq sıfrlandyrý arqyly sheshý kerek», dedi O.Bektenov.

Osyǵan baılanysty Aýyl sharýashylyǵy jáne Sıfrlyq damý mınıstrligine birqatar tapsyrma berdi. О́ńir ákim­dik­terimen birlesip, osy jyldyń sońyna deıin aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerlerdiń sıfr­lyq kartasyn ázirleý kerek. Ákim­diktermen bıyl 1 qyrkúıekke deıin ósimdik sharýashylyǵyn­daǵy qadaǵalaý júıesin ázir­leýdi aıaq­taý qajet. Sondaı-aq Mem­le­ket basshysynyń tapsyrmasy bo­ıynsha bıyl Ulttyq aýyl sha­rýa­shylyǵy sanaǵyn júr­gizý jos­parlanyp otyr. Sanaq qory­tyn­dysynyń nátıjelerin tolyq sıfr­landyrý, oǵan taldaý júr­gizý jáne alynǵan derekter bazasyn únemi jańartyp otyrý lázim.