Byltyr Qazaqstan men Iran arasyndaǵy saýda aınalymy aldyńǵy jylǵa qaraǵanda 12 paıyzǵa artyp, 340 mln dollarǵa jetti. О́simniń negizgi bóligin Qazaqstannan jetkiziletin et jáne astyq eksportynyń artýy quraǵan. Bul týraly Iran Islam Respýblıkasynyń elimizdegi Tótenshe jáne ókiletti elshisi Álı Ákbar Djoýkar jýrnalıstermen kezdesýinde aıtty.
11 aqpan – Irannyń ulttyq kúni. Bıyl Iran ıslam tóńkerisiniń ornaǵanyna 46 jyl tolyp otyr. Osy mereke qarsańynda ırandyq elshi Astanada BAQ ókilderin jınap, eki memleket arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq, saıası, mádenı jáne týrıstik baılanystar, sondaı-aq Irannyń búgingi jetistikteri jaıynda aıtyp berdi.
«Osydan 46 jyl buryn bizdiń elimizde kóp ǵasyrǵa sozylǵan patshalyq júıe kúırep, onyń ornyna zamanaýı respýblıka ómirge keldi. Sonyń arqasynda qoǵamda saıası deńgeıde demokratııa men dinı-mádenı qundylyqtarǵa mán beretin jańa dıalog paıda boldy. Ol ýaqytta álem eki úlken blokqa bólinip turǵan: biri – AQSh bastaǵan kapıtalıstik batys, ekinshisi – Keńes odaǵy bastaǵan sosıalıstik shyǵys blogi. Iran ıslam tóńkerisiniń basty urandarynyń biri – batysqa da, shyǵysqa da moıyn burmaı, óz jolyn tańdaý edi. Biz halqymyzdyń dástúri men mádenıetine saı jolymyzdy tabý arqyly barlyq salada úlken jetistikke jettik», dep atap ótti Á.Djoýkar.
Onyń aıtýynsha, Qazaqstan men Iran arasyndaǵy qarym-qatynas ózara dostyq pen yntymaqtastyqtyń teńdessiz úlgisi sanalady. Sonyń ishinde byltyrǵy aıqyn tabystyń biri – Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna Qazaqstannyń tóraǵalyǵy kezinde ári onyń tikeleı qoldaýymen Irannyń osy uıymǵa múshe bolyp qabyldanýy.
«Bul oqıǵa bizdiń ekijaqty qarym-qatynasymyzdy odan saıyn jaqyndata túserine senim mol. Byltyr Qazaqstanda uıymdastyrylǵan ShYU-nyń barlyq jıynyna Irannyń laýazymdy tulǵalary da qatysyp, saýda-ekonomıkalyq baılanystarymyzdy arttyrýǵa baǵyttalǵan isterdi birlesip talqylady», dedi ol.
Álı Ákbar myrza ótken jyly Irannyń Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa baqylaýshy retinde qosylǵanyn ári odaq elderimen erkin saýda aınalymy kelisimderin jasaýyn da basty jetistiktiń biri retinde atady. Onyń aıtýynsha, bul sheshimniń qabyldanýyna da Qazaqstan tarapynyń yqpaly az bolmaǵan.
«Qazirgi tańda Qazaqstan men Iran qarym-qatynasy úlken áleýetke ıe. О́kinishke qaraı, biz sol áleýetti eń tómengi deńgeıde paıdalanyp kelemiz. Degenmen aldaǵy ýaqytta qarym-qatynasymyz artyp, jańa deńgeıge kóterilemiz degen úmit zor. О́ıtkeni eki el arasynda túrli jobalar, sonyń ishinde logıstıka salasynda qolǵa alǵan ister bar. Atap aıtqanda, Iran-Túrikmenstan-Qazaqstan-О́zbekstan, Iran-Túrikmenstan-Qazaqstan-Qytaı baǵyttarynda kólik dálizderin jetildirý josparda tur. Bul jumystyń bári saýda-ekonomıkalyq baılanystarmen qatar, týrıstik yntymaqtastyǵymyzdy da arttyrady dep senemiz», dedi elshi.
Onyń aıtýynsha, ázirge Qazaqstan men Iran arasynda týrızm baılanysy tómen deńgeıde qalyp otyr. Buǵan deıin bul salada aıtarlyqtaı jetistik bolady dep kútkenimen, búgingi nátıje kóńil kónshitpeıdi. Elshi Iran týrısteriniń Qazaqstannan góri Ortalyq Azııanyń keıbir elderine kóbirek baratynyn, sondaı-aq Iranǵa qazaqtarǵa qaraǵanda eýropalyq jáne amerıkalyq saıahatshylar kóbirek keletinin aıtty.
«Biz týrızm salasyndaǵy barys-kelisti arttyrý úshin buqaralyq aqparat quraldary ókilderine kóp úmit artamyz. Eger sizder eki eldegi týrıstik múmkindikterdi kóbirek nasıhattap, úles qossańyzdar, aıtarlyqtaı jetistik bolaryna shúbá joq. Biz bir-birimizge kómek kórsetýimiz kerek. Men Irandy qazaq saıahatshylary úshin eń tıimdi ári arzan týrıstik baǵyttyń biri dep esepteımin. Bizdiń elde tamashalaýǵa bolatyn tarıhı oryndar da jeterlik, ekotýrızm de jaqsy damyǵan, sondaı-aq medısınalyq týrızm suranysqa ıe», dep atap ótti Á.Djoýkar.