PARLAMENT

«Egemen Qazaqstannyń» arnaýly beti

JOO-lardaǵy jolsyzdyqtardy jónge salaıyq Parlament Senatynyń sońǵy ótken jalpy otyrysynda Murat Baıaqtııaruly bastaǵan bir top depýtat Premer-Mınıstr Kárim Másimovke saýal joldaǵan edi. Onda bylaı delinedi: «Osy depýtattyq saýaldyń joldanýyna elimizdegi joǵary bilim beretin kóptegen oqý oryn­daryndaǵy keleńsizdikter men bilim sapasynyń tómendigi sebep boldy. О́ıtkeni, árbir eldiń órkendep damýy ondaǵy kadrlardyń biliktiligine tikeleı baılanysty ekeni belgili. Elbasymyzdyń bilim sapasyn kóterý týraly talaby búkil bilim júıesine áser etetin joǵary oqý oryndarynda qalaı júzege asýda? Salystyrmaly túrde qaraıtyn bolsaq, 1991 jyly 17 mıllıon halqy bar Qazaqstanda nebary 55 joǵary oqý orny, sonyń ishinde eki-aq ýnıversıtet jumys istep, el ekonomıkasynyń barlyq salasyn joǵary bilikti mamandarmen qamtamasyz etip otyrǵan edi. Al qazir elimizde 127 JOO (onyń 72-i jekemenshik) bolsa, 63 mıllıon halqy bar Anglııada nebári 89 joǵary oqý orny bar eken. Damyǵan Eýropa, Ońtústik-Shyǵys Azııa elderinde 320 myń adamǵa bir joǵary oqý ornynan kelse, bizde 133 myń adamǵa bir joǵary oqý ornynan keledi. Qazir Qazaqstanda jarty mıllıonǵa jýyq stýdenttiń 130 myńy memlekettik grantpen, qalǵan 340 myńy aqyly negizde oqıdy. Demek, biz joǵary bilim berý jóninen dúnıejúzi boıynsha aldyńǵy orynǵa shyqqanymyzben, sol berilip jatqan bilimniń sapasy syn kótermeıdi. Bizdiń oıymyzsha, Qazaqstanda bilim sapasyn tómendetip otyrǵan birneshe sebepter bar: birinshiden, kommersııalyq joǵary oqý oryn­darynyń kópshiligi sapaly bilim bere almaıdy. Joǵary bilim alý­dyń kommersııalyq negizi paıda bolǵaly, bilim deńgeıi tómen, eshqandaı daıyndyǵy joqtardyń ózderi oqý aqysyn tóleıdi de, eshbir qınalmastan ózderi qalaǵan JOO-da oqıtyn boldy. Mysaly, Ulttyq biryńǵaı testileýden 50 balldan tómen alǵan myńdaǵan talapker aqyly JOO-nyń tvorchestvolyq (dızaın, deneshynyqtyrý jáne t.b.) mamandyqtaryna jappaı qabyldanyp jatady. Kommer­sııa­lyq joǵary oqý oryndarynda tómen ballmen oqýǵa qabyldanǵandar bir semestrden keıin ózge mamandyqtar boıynsha ózderi qalaǵan fakýltetterge jappaı aýysý úrdisi keńinen beleń alǵan. Jýyrda Batys Qazaqstan oblys­tyq prokýratýrasy Batys Qazaq­stan ınjenerlik-gýmanı­tarlyq ýnıversıtetiniń qyzmetin tekserý barysynda myna bir keleńsizdikterdi anyqtaǵan. Osy joǵary oqý orny 2013-2014 oqý jylynda «Dızaın» mamandyǵyna UBT-dan óte almaǵan 1488 talapker­di qabyldaǵan, al ekinshi kýrsta osy mamandyqta olardyń 26-sy ǵana qalyp, qalǵan 1462-si basqa mamandyqtar boıynsha bilim alýǵa aýysyp ketken. Bıylǵy oqý jylynda osy mamandyqqa 2741 talapker qabyldanyp, onyń 2617-si basqa mamandyqqa aýysýǵa aryzdaryn jazyp qoıǵan. Mundaı zań buzýshylyqtar elimizdegi kóptegen JOO-larda jappaı sıpat alyp bara jatyr. Aldaǵy ýaqytta atal­ǵan máselege qatysty Qazaq­stan­nyń prokýratýra organdary keń kólemde tekserister júrgizip, bul zańsyzdyqqa tyıym salǵany jón. Sonymen birge, kóptegen oqý oryndarynda syrttaı bilim berý bólimderindegi stýdentter sany olardyń jalpy sanynyń 50%-ynan asyp ketken. «Aqshańdy tóle de, oqı ber» qaǵıdatymen jap­paı joǵary bilim berý etek alǵaly, jastarymyzdyń basym kó­pshiliginiń qarjy shyǵyndap, tórt-bes jyl ýaqyttaryn jumsap alǵan dıplomdary qajet te bolmaı qa­latyndyǵyn kórip te, bilip te otyrmyz. Ekinshiden, aımaqtardyń jáne respýblıkanyń suranysy esepke alynbaı kadr daıyndaý kúsheıip barady. Qazir elimizde joǵary bilimi bar, biraq óz mamandyǵy boıynsha jumys taba almaıtyn jastardyń sany jyl saıyn kóbeıe túsýde. Mysaly, 2000-2014 jyldar arasynda eldegi joǵary oqý oryndaryn 1 mln. 800 myń jas bitirgen. Bul ár jyl saıyn 128 myń adam joǵary bilim alǵandyǵyn aıǵaqtaıdy. Iаǵnı, biz jyl saıyn memleket jáne ata-analardyń qarajattary esebinen qazirgi naryqqa qajet emes on myńdaǵan joǵary bilimi bar mamandardy daıarlap, jumyssyzdar sanyn qoldan kóbeıtýdemiz. Osydan tórt jyl buryn arab elderinde bolǵan azamattyq qaqtyǵystardyń basty sebepteriniń biri júz myńdaǵan jastyń joǵary bilimi bar, biraq jumys joqtyǵy edi. Demek, bul máseleni memlekettik turǵyda rettemesek, keleshekte ulttyq qaýip­sizdigimizge qaýip tóndirýi múmkin. Qazir Qazaqstannyń joǵary oqý oryndarynda jastarymyz­dyń 63%-y oqyp jatsa, tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý uıym­daryn­da bilim alyp jatqan jastar­dyń úlesi nebári 17%, al 20% jastarymyz­dyń esh­qandaı mamandyqtary joq eken. Demek, elimizdegi JOO-lar ózderiniń óńirlerine qajetti mamandar daıyn­daýdy múldem nazar­ǵa almaıdy deýge bolady. Qazir baka­lavr deńgeıindegi mamandyqtar­dyń 61%-y bir-birin qaıtalaıdy. Álemniń barlyq elderinde joǵary bilimdi mamandardyń qa­jet­­tiligin boljap, anyqtap, esep­­tep otyratyn tıisti ortalyqtar ju­­mys jasaıdy. Sondyqtan da, Qazaq­­stannyń da Bilim jáne ǵylym mı­nıstrligi Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstrligimen birlese otyryp, bolashaqta ártúrli sala boıynsha joǵary bilimdi qansha maman kerek ekendigin aldyn ala boljap, eseptep bilip otyrýǵa tıisti dep sanaımyz. Joǵary oqý oryndaryna stýdentter qabyldaý mólsheri de osy suranysqa sáıkes rettelýi kerek. Biz osylaı ǵana JOO-lardaǵy qaıtalanatyn mamandyqtardy barynsha qysqarta alamyz. Úshinshiden, Elbasymyzdyń sapasyz bilim beretin JOO-lardyń sanyn qysqartý týraly bergen tapsyrmasyna Bilim jáne ǵylym mınıstrligi qulyqsyzdyq tanytyp otyrǵan sııaqty. О́ıtkeni, kóptegen sapasyz bilim beretin jekemenshik JOO-lardyń ıeleri memlekettik joǵary oqý oryndarynyń rektorlary, ne Astanada otyrǵan joǵary laýazym ıeleri bolyp keletindigi jasyryn emes. Bir tańǵalarlyǵy, sol laýazym ıeleri ózderiniń ul-qyzdaryn ózderi qurǵan, ózderi maqtap júrgen oqý oryndarynda oqytpaıdy, balalarynyń sheteldik oqý oryndarynda bilim alǵanyn qalaıdy, solaı jasap ta otyr. Memlekettik múdde jekelegen laýazym ıeleriniń múddesinen joǵary turýy tıis emes pe?! Sonymen birge, sapasyz joǵary oqý oryndaryn qysqartý úshin sany az mamandyqtardyń lısenzııalaryn mınıstrlik keri shaqyryp alý júıesin engizýi qajet. Tórtinshiden, elimiz boıynsha joǵary bilim alýdyń qoljetimdilik qaǵıdatyn saqtaı otyryp, olarǵa qoıylatyn talaptardy barynsha kúsheıtip, oqý oryndaryn tek óńirlerdiń qajettiligine qaraı mamandar daıyndaýdy qolǵa alýymyz kerek. Qazirgi ýaqytta elimizdegi JOO-lardyń 82-i ýnıversıtet mártebesine ıe eken. Sol ýnıversıtetterdiń basym kópshiliginde 2-7 myń aralyǵynda ǵana stýdentter oqıdy. Klassıka­lyq formadaǵy ýnıversıtetterde stýdentter sany 10 myńnan kem bolmaýǵa tıisti. Sondyqtan da, 10 myńnan tómen stýdentteri bar JOO-lardy ýnıversıtet mártebesinen aıyryp, profıldik baǵyttaǵy ınstıtýt ne akademııa mártebesine túsirý tetikterin zań­dastyrý qajet dep esepteımiz. Bul sharanyń aldaǵy ýaqytta Qazaq­standaǵy joǵary bilim berý­diń sapalyq deńgeıin arttyrýǵa barynsha qajeti bar dep sanaımyz.

Tender ýaqtyly ótkizilýimen utymdy

Muhtar TINIKEEV, Májilis depýtaty. Prezıdenttiń «Nurly Jol» Joldaýyndaǵy perspektıvalyq josparǵa sáıkes, Qazaqstannyń kólik-logıstıkalyq ınfraqu­ry­lymyn damytý el ekonomıkasyn damytýdaǵy basym baǵyttardyń biri bolyp tabyla­dy. Osyǵan oraı, jeti avtojoldyń jobasyn iske asyrý josparlanýda. Osy jobalardy iske asyrý úshin qarjy respýblıkamyzdyń Ulttyq qorynan bólindi. Bul rette 200-den astam jumys ornyn ashý kózdelip otyr. Alaıda, osy arada áli ázir­lenbegen jobalar máselesi týyndaıdy. Mysaly, Astana – Aqtóbe – Atyraý avtojolyn jobalaýǵa tender 2014 jylǵy 24 jeltoqsanda jarııalandy. Jobalaý merzimi 2016 jylǵy naýryzǵa deıin belgilendi, al bul salynatyn joldyń tek bir ǵana bóligi. Tıisinshe birinshi ýchaskelerdiń qurylysyna tender 2015 jyldyń qys mezgiline tuspa-tus keledi. Iаǵnı, jumys 2016 jyldyń kókteminde bas­talady. 2015 jyly jáne 2016 jyldyń jartysynda jańa jumys oryndary ashylmaıdy, al daǵdarys pen jobany qarjylandyrýdyń joqtyǵy saldarynan jol-qurylys sala­synyń áleýetin joǵaltý qaýpi tónip tur. Dál osy jaǵdaı «Nurly Jol» baǵdarlamasyna kire­tin basqa da óńirlerdegi ınfra­qurylymdyq jobalarǵa qatys­ty. Mysalǵa, Qyzylorda – Jezqazǵan – Qaraǵandy, Úsharal – Dostyq joldaryn alýǵa bolady. Al «Ortalyq – Batys» avto­jolynyń baǵyty tipti anyqtalmaǵan. Parlament Májilisinde ót­ken«Nur Otan» partııasy frak­­­sııasynyń otyrysynda jáne aǵymdaǵy jyldyń 26 qań­taryndaǵy Úkimet saǵatynda mınıstr V.S.Shkolnık 600 000 tonnadaı qara munaı ónimderiniń (bıtým) irkilip qalý qaýpi týyndap turǵanyn aıtty. Joǵaryda aıtylǵandardyń ne­gizinde myna máselelerdi jú­ze­ge asyrǵan jón dep bilemiz. Birinshiden, tikeleı jol qury­lysyna jáne ınfra­qury­lymdyq jobalarǵa tenderge daıyndyqty tez arada júrgizý kerek. Ekinshiden, jobanyń qurylys bóliginde merdiger anyqtalǵannan keıin ýákiletti organdy jobalaýdyń oryndalǵan kólemin kezeń-kezeńimen tapsyrýǵa mindettesek te tek utysqa shyǵamyz. Osy­laısha, merdigerler materıaldardy daıyndaýdy, karerdiń arshylymyn jáne ony qazý­dy júrgizýdi, «Jumyspen qamtý-2020» baǵdarlamasy boıyn­sha qajetti mamandardy daıyndaýdy (greıdershi, júr­gizýshi jáne t.b.) bastaı alady. Bul rette, qurylys bóligin qarjylandyrýdy daıyndalǵan materıaldardyń nysany boıynsha bastaý kerek, al osyndaı kólemniń oryndalýyna qatysty tekserýdi tolyqtaı qamtamasyz etý túk qıyndyq týǵyzbaıdy. Osy sharalar, bizdiń paıy­m­y­­myzsha, el ekonomıkasyn jan­­dandyrýǵa, bıylǵy jyldyń ózin­de-aq jańa jumys oryndaryn ashýǵa, qurylys merzimin qysqartýǵa jáne bıýdjetke sa­lyqtyń ýaqtyly túsimin qam­tamasyz etýge múmkindik beredi.

Tyl ardagerlerine de quqyqtyq mártebe kerek

Azat PERÝAShEV, Májilis depýtaty. Bıylǵy jyly búkil adamzat ekinshi dúnıejúzilik soǵysta fashızmnen qutqarǵan Uly Jeńistiń 70 jyldyǵyn atap ótedi. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tapsyrmasy boıynsha jasalǵan bul datany atap ótý jónindegi is-sharalar jospary búginde belgili. Árıne, tikeleı soǵys qımyl­dary Stalıngrad shaıqasy kezinde bombalaýǵa dýshar bolǵan Batys Qazaqstan oblysyndaǵy Jánibek pen Saıhyn temirjol stansalaryn qospaǵanda, bizdiń elimizdiń aýmaǵyn aınalyp ótti. Biraq, qazaqstandyqtardyń Uly Jeńiske adam sany boıynsha qosqan úlesi 1 mln. 200 myńnan astam adamdy qu­raı­dy. Al solardyń jartysy maı­­dan dalasynan oralǵan joq. Boz­daq­tarǵa myń taǵzym. Al kózi tiri Jeńis jaýyngerlerine qal-qaderi­mizshe qurmet kórsetip jatyrmyz. Osy oraıda, tyl eńbekker­lerine de rızashylyǵymyz ben qurmet kórsetý asa mańyzdy dep sanaımyz. Olar 460-tan astam zaýyt pen fabrıka saldy, mıllıondaǵan tonna astyq ósirip, jınap, maıdanǵa jóneltti. Júzdegen myń tonna et jáne basqa da azyq-túlik ónimderin, 2,5 mln.dana jyly kıim, 1600 vagon­nan astam sálemdemeler jiberdi. Ár keńestik tankte, ushaq, korabl, snarıadta, Qazaqstan kenish­terinde shyǵarylǵan mys, qor­ǵasyn, volfram, molıbden boldy. Fashıstik basqynshylarǵa qarsy atylǵan árbir on oqtyń toǵyzynyń qazaqstandyq qorǵa­syn­nan jasalǵanyn aıtsaq ta jet­kilikti ǵoı dep oılaımyz Qazaqstandyqtar qorǵanys qoryna 4 mlrd.700 mln. rýblden astam erikti jarnalar salǵan. Bul aqshaǵa kóptegen tankter men ushaqtar jasap shyǵarylǵan. «Bári de maıdan úshin, bári de jeńis úshin!» degen uran sol kezde kóptegen jerlesterimizdiń ómirlik mánine aınaldy. Buǵan qosa, Qazaqstan jarty mıllıonnan astam kóship kelgenderdi qabyldady, olardy jergilikti otbasylar úılerine alyp, barlarymen bólisti. Eń keremeti, tyl­daǵy eńbektiń barlyǵy sol kezeń­degi maıdanǵa ketken erlerdi almastyrǵan, halyq sharýashylyǵy eńbekkerleriniń 80%-yn quraǵan áıelder, qarııalar jáne balalar kúshimen jasaldy. Jasyratyny joq, tyl eńbekkerleriniń Jeńiske qosqan úlesteri memleket tarapynan laıyqty baǵalandy. Alaıda, búginde nemere men shóbere tárbıelep otyrǵandardyń ishinde tylda mektep jasynda jumys istep, Jeńiske óz úles­terin qosqandar da az emes. Búgin olardyń eń jasy 80-ge kelip qaldy. О́kinishke qaraı, ardager­lerdiń bul sanaty eńbegine saı laıyqty baǵalanbaı keledi. Bul jerde áńgimeniń olardy tanyp, qurmetteýge de jáne áleýmettik qoldaýǵa da qatysy bar. Mysaly, zańnama boıynsha, tyl ardagerleri Uly Otan soǵysy­nyń qatysýshysyna da, ne qaty­sýshylarǵa teńestirilgen tulǵalarǵa da jatqyzylmaǵan. Biraq olardyń eńbektegi erligi budan tómendep qalǵan joq qoı. Kúni keshe, 2015 jyldyń 19 qańtarynda Prezıdent N.Nazar­baevtyń Jeńistiń 70 jyl­dy­ǵynyń qurmetine arnalǵan biryń­­ǵaı merekelik medal týra­ly Jarlyqqa qol qoıǵany kez­deı­soq­tyq emes, onymen maıdangerler de, sonymen qatar, soǵys kezinde halyq sharýashylyǵynda 6 aıdan kem emes jumys istegen tyl eńbekkerleri de marapattalady. Sonymen, Memleket basshysy ardagerlerdiń eńbektegi erlik­teriniń mańyzyn atap ótti. Osyǵan baılanysty «Aq jol» partııasy Úkimetten Uly Jeńistiń 70 jyldyǵy sheńberinde maıdangerlerge qurmet kórsetýmen qatar, Prezıdenttiń tyl ardagerleriniń eńbegine bergen joǵary baǵasyna oraı, olardy áleýmettik, materıal­dyq jáne medısınalyq qol­daý múmkindigin, sondaı-aq, quqyqtyq mártebesin bekitýdi qaras­tyrýdy suraıdy.

Atom energııasyn paıdalaný jaıy qaraldy

Májilistiń Ekologııa máseleleri jáne tabıǵat paıdalaný komıtetiniń hatshysy Shavhat О́temisov jetekshilik etetin jumys tobynyń otyrysynda «Atom energııasyn paıdalaný týraly» zań jobasy talqyǵa salyndy, dep habarlady osy palatanyń baspasóz qyzmeti. Jumys tobynyń otyrysyna qatysqan Májilis depýtattary Tólegen Ibraev, Serikbaı Nurǵısaev, Quralaı Qaraken, Janat Jarasov, Vıktor Kııan­skıı, Gleb Shegelskıı salys­tyrma kestege engizilgen túze­týlerdi jeke-jeke qarady. Jańa zań jobasyna salalyq komıtetter men depýtattardan barlyǵy 162 túzetý kelip túsken. Energetıka mınıstrligi Atom men energetıkalyq qada­ǵa­laý jáne baqylaý komı­teti tór­aǵasynyń orynbasary Tı­mýr Jantıkın zań jobasyna usynylǵan túzetýler boıynsha depýtattardyń suraqtaryna jaýap berip otyrdy. Aıta ketý kerek, jańa redak­sııadaǵy zań jobasy ıadrolyq, radıasııalyq já­ne elektr­fı­zıkalyq qon­dyr­­ǵylardy ornalastyrý, salý, paıdalaný jáne paıda­laný­dan shyǵarý kezin­de qaýip­siz­diktiń qaǵıdattary men negizgi talaptaryn aıqyn belgi­leýge baǵyttalǵan. Zań jo­basynda qaýipsizdik talap­tary­n­yń arajigin ajyratý úshin qon­dyrǵylar men ıondaýshy sáýle kózderiniń radıasııalyq qaýip­tilik sanaty belgilengen. «Zań jobasynyń mańyzdy ekeni anyq. О́ıtkeni, elimiz – atom energııasyn beıbit maqsatta paıdalaný qajet ekendigi jóninde bastama kótergen elderdiń biri. Depýtattar da osy zań jobasyn talqylaýǵa qatysýǵa qyzyǵý­shylyq tanytyp otyr. Áriptes­terimiz áli de túzetýleri men usy­nystaryn berip jatyr», dedi Sh.О́temisov. Jumys tobynyń kelesi otyrysy aldaǵy aptada ótedi.

Bulaı jumys isteýge bolmaıdy

Májilistiń kezekti jalpy oty­rysynda Qazaqstan men Halyq­aralyq Qaıta qurý jáne Damý banki arasynda «Qazaqstandaǵy energııa tıimdiligin arttyrý» jobasy boıynsha grant bólý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly zań jobasy talqylanyp, maquldandy. Halyqaralyq bank grant bólip tursa, ol týraly kelisimdi Parlament qýana-qýana ratıfıkasııalaýy kerek edi ǵoı. Alaıda, osy zań jobasy tóńireginde depýtattar qyzý talqylaýlar jasady. Baıandama jasaǵan Investı­sııalar jáne damý vıse-mınıstri Albert Raýǵa suraq ber­gen depý­tattardyń arasynda Tur­synbek О́mirzaqov ta boldy. Ol vıse-mınıstrge: «Energııany paıdalanýdyń tıimdiligin arttyrý arqyly oǵan ketetin shyǵyndy jylyna 30-40 paıyzǵa deıin únemdeýge bolatynyn halyqaralyq tájirıbeler kórsetip otyr. Osyǵan baılanysty atalǵan jobada naqty qandaı maqsatty qorytyndylar kózdeledi?» – degen suraq berdi. Sonymen birge, ol jobany iske asyrýǵa jeti aımaqtan 19 obektiniń tańdap alynǵany aıtylǵanyn eske sala kelip, olar qandaı krıterııler boıynsha tańdalǵanyn surady. Oǵan A.Raý jalpy elimizdiń barlyq aımaǵynan shamamen 70 obekt qarastyrylǵanyn aıtty. Olarǵa energoaýdıt júrgizilip, sonyń nátıjesi boıynsha qaty­satyndar tańdap alynǵanyn jet­kizdi. «Tańdalǵandar eń kem degende 20 paıyzǵa deıin elektr qýatyn únemdeýge qol jetkize alatyndar», dedi vıse-mınıstr. Al depýtat Raýan Shaekın Semeı qalasynda jańadan ashyl­ǵan aýrýhananyń aıyna 60-70 mln. teńgege elektr qýatymen jy­­ly­­tylatynyn aıta kelip, osy jo­ba­ǵa qosylatyn obektiler qata­ryn­da onyń bar-joǵyn surady. Oǵan A.Raý bul aýrýhananyń joba­ǵa en­gizilmegenin jetkizdi. Bul jaýap­qa qa­naǵattanbaǵan depýtat: olaı bol­sa, bul joba tereńnen zert­tel­meı, ústirt jasalǵan, dep aı­typ saldy. Depýtat Vladıslav Kosarev talqylaýda sóılegen sózinde elektr qýatyn únemdeý máselesi nege tek syrttan keletin granttar kezinde qolǵa alynatynyna keıistik bildirdi. «Bizdiń mınıstrlikter ózderi de bul isti únemi nazardan shyǵarmaýy kerek edi ǵoı. Qazir keıbir mektepter ózderin kún qýatymen jylytyp otyr. Tipti, qystyń qaqaǵan aıazyn­da da mekteptiń ishin ǵana emes, aýlasyndaǵy jylyjaıdy da osy qýatpen jylytady. Osyny qolǵa alyp, elektr qýatyn únemdep otyr­ǵan – orta jastaǵy mektep dırek­tory bolyp isteıtin áıel adam. Al osy mekteptiń tájirıbesin úsh jyl ótse de Úkimet tarapynan birde-bir adam kelip úırenýge talpynys qylmapty. Qaraǵandyda ekonomıkalyq tıimdiligi joǵary qazandyqtar shyǵaratyn kásiporyn bar. О́zimen birdeı jylý beretin qazandyqtarmen salystyrǵanda, ol kómirdi 30 paıyzǵa deıin únemdeı alady. Ekologııalyq jaǵynan da taza. Temirtaýda da avtomatty rejimde jumys istep, shıkizat únem­deı alatyn qazandyqtar shyǵa­rylady. Olardyń tıimdiligi de orasan. Alaıda, Úkimet tarapynan osyndaı qazandyqtardy jappaı shyǵarýǵa qoldaý bildirilmeı otyr. Nege? Biz bireýdiń bergen grantyna máz bolǵansha ózimizdiń qol astymyzdaǵy resýrstardy iske qosyp, nege únem jasamaımyz? Úkimet tek basqa jaq­tan keletin kómekke ǵana alańdap otyrady. Bulaı jumys isteýge bol­maıdy», dedi depýtat. Sonymen birge, ol 100 myń teń­gege kómir alyp, qys boıy jaqqan qojaıyn 150 myń teńge ekologııalyq salyq tóleıtinin de aıtyp, munyń aqylǵa qonymsyz ekenin jetkizdi. Depýtat Nurtaı Sabılıanov ta qyzyq derekter keltirdi. Ol Shyǵys Qazaqstan oblysyn aralaǵanda keıbir mektepterdiń sońǵy 4-5 jylda Reseıde jasalatyn teplofondarmen jylytylatynyn kórgenin aıtty. Ol elektr qýatyn únemdemeıdi, kerisinshe, barynsha kóp tutynady eken. Onyń ústine, elektr qýaty óship qalsa, qaqaǵan qysta mektep birden sýyp sala beretin kórinedi. «Al sapasyz teplofondar mundaıda tez isten shyǵady. Osy jerde tıimsiz teplofondardy alý qaıdan shyqqan degen suraq týady. Bul suraqtyń da esh qıyndyǵy joq. Mundaı jylytý qurylǵylary mektep júıesi nemese ákimdiktegi basshylardyń biriniń nemese birneshesiniń múddesi úshin alynady. Sóıtip, sheneýnikter bıýdjet qarajaty arqyly ózderiniń bıznesin júrgizip jatady. Al bul, saıyp kelgende, bıýdjetke artyq salmaq salyp, qarajatty tıimsiz jumsaýǵa soqtyrady. Osyndaıdy tıisti mınıstrlikter qadaǵalap, memleket qarajatynyń oryndy jumsalýyn jáne únemdelýin nege tekserip otyrmaıdy?», dedi ol. Osyndaı qyzý talqylaýlardan keıin ǵana zań jobasy tutasymen maquldandy. Jaqsybaı SAMRAT, «Egemen Qazaqstan».

Fotokúndelik

Sýretti túsirgen Erlan Omarov.