Teatr – kózge kórinip-kórinbeıtin qarbalasqa toly meken ǵoı. Qashan barsań da, óner týdyrý jolynda jantalasyp jatqan jankeshti tirliktiń ortasynan bir-aq shyǵasyz. Sahna salasy mamandarynyń qaı-qaısysy da boıyndaǵy múmkindigin tutasymen ónerge baǵyshtaǵysy keledi. Rejısser, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Bolat Uzaqovtyń jumys bólmesiniń esigin qaqqanymyzda dál sondaı qaýyrt qarbalastyń ústinen tústik. Ústeliniń betin tutasymen jaba beıbereket shashylǵan qaǵazǵa qarap, taǵy bir aýqymdy jobaǵa kiriskenin sózsiz túsindik. Sonda da ishtegi saýalymyzdy irkip qalmaı: «Jaqynda taǵy bir qoıylymnyń premerasyna kýá bolamyz ba?» dep surap úlgerdik.
– Teatr degen – tuńǵıyq álem ǵoı. Tereńine bir boılasań, qaıtyp maltyp shyǵýyń qıyn. Keıde aǵysymen, keıde aǵysqa qarsy toqtaýsyz júze beresiń. О́nerdiń qyzyǵy, bálkim, sonysynda jatqan shyǵar. Bıyl sahnada júrgenimizge 45 jyl tolady eken. Az ba, kóp pe, bilmeımin, biraq ómirimizdiń tutas mánine aınalǵan bul tańǵajaıyp álemdi shynymen taǵdyrym desem bolady. О́nerde júrip kásibimdi taptym, ómirlik jarymdy jolyqtyrdym, ulaǵatty ustazdardyń tálimin kórdim, teńdessiz tájirıbe jınadym, bir sózben aıtqanda, tutas taǵdyryma mán taptym. Sahna syryn, teatrdyń ishki ıirimderin jaqsy bilmeıtin jandar óner jolyn, ártisterdiń ómirin ońaı dep oılaıdy. Biraq shyǵarmashylyqtyń mashaqatyn sony týdyryp, sahnada ter tógip júrgen adam ǵana shyn sezinip, biletin shyǵar. Mine, osynyń barlyǵyn jınaqtap, este qalǵan estelikterdi bir izge túsirip, jarqyn sátterdi jadymyzda taǵy bir jańǵyrtyp kitap etip shyǵarsam degen maqsatpen jazýdyń qyzyǵynda júrmin. Ýaqyt ótken saıyn kózden ketken kóp dúnıe kóńilden de óship, umytyla beredi eken. Bul eńbek ózgelerdiń óziń týraly pikirin toptastyratyn, maqtaýdan ǵana turatyn kitap bolmasa eken dedim. Kerisinshe, aǵa býyn men orta býyn hám keleshek urpaq arasyndaǵy sabaqtastyqty jalǵar, ónerdiń órisin keńeıter, oqyrmannyń qajetine jarar bir paıdaly dúnıege aınalsa degen maqsatpen osy jumysty qolǵa alǵan edim. Áli aıaqtaı qoıǵan joqpyn. Biraq ózim úshin qundy kóp dúnıeniń sanada qaıta jańǵyrýyna sep bolǵany úshin de osy táýekelime rıza bolyp otyrǵan jaıym bar. Sońǵy sózdi oqyrman aıtady ǵoı, álbette. Qaı eńbegimizge de halyq tóreshi.
– Teatrdaǵy jumystaryńyzǵa jaqsy qanyq bolǵanymyzben, ózińiz týraly keńirek, tereńirek málimet jınaǵymyz kelip, ǵalamtordaǵy aqparat kózderin súzip shyqqanda baıqaǵanymyz, týǵan jer, ósken orta týraly derekter joqqa tán eken. Bala Bolat hám onyń balań armandary týraly bilgimiz keledi. Ata-anańyz da ónerge jaqyn adamdar ma edi?
– Bul týraly menen eshkim suramaǵan shyǵar, sondyqtan da kósilip kóp aıtpaǵan bolarmyn. Áıtpese, týǵan jer, ata-anam týraly, ol kisilerdiń qadir-qasıeti haqynda saǵattap aıtýǵa barmyn. Almaty oblysy Shelek aýdany Masaq aýylynda dúnıege keldim. Ata-anam óte erte, 12-13 jasymda ekeýi bir jylda ómirden ótip ketti. Tul jetim qalǵan shıetteı on bir bala bir-birimizdi demep júrip erjettik. Sonda eń úlken ápkemiz nebári 24-aq jasta eken. Qalǵanymyz áli shúpirlegen balamyz, eshbirimizdi aıaqtandyryp úlgermedi. Árıne, ol kezde jaspyz, kóp nársege mán de bermeppiz. Keıin eseıe kele, aqyl toqtatqan shaqta oılanyp qarasam, ákemiz ben anamyz boıymyzǵa bar asyl qasıetin darytqan eken. Ata-anamyzdyń kózin kórgen kisiler: «Bilesiń be, seniń ákeń Qasymjannyń keremet daýysy bolatyn. Aıtysqa, sýyrypsalma óleńge júırik edi. Aıtysqanda aldyna jan salmaıtyn, talaı toı-tomalaqta ónerin tamashalap, tánti bolǵanymyz kúni keshegideı kóz aldymyzda», dep jıi aıtyp otyrady. Anamyzdyń da qara sózdiń qaımaǵyn qalqyp ishken qasıeti – kóp áńgimesine arqaý. Onyń ústine ákem – ómir baqı jylqy baǵyp, attyń qulaǵynda oınaǵan kisi. Bizdi de jastaıymyzdan sol keń dalanyń erkin tynysy men tulpardyń tuıaq dúbirine baýlyp ósirdi. Osynyń bári boıymyzǵa darysa kerek, úıdegi balalardyń barlyǵy erkin oıly, ónerge, shyǵarmashylyqqa beıim bolyp erjetti. Biraq arasynan aǵamyz ekeýmiz ǵana teatr ónerimen kásibı túrde aınalystyq. Aǵam qýyrshaq teatrynda uzaq jyldar qyzmet etse, men drama teatrynda taban aýdarmaı 45 jyl ter tógip kelemin.
– Taǵdyryńyz teatrmen qalaı toǵysty? Aıadaı aýyldyń balasyn sahnanyń syry men sıqyryna qushtar etken qandaı kúsh?
– Men negizi ónerge kezdeısoq kelgen adammyn. Teatr – taǵdyrdyń maǵan bergen tamasha tartýy, teńdessiz syıy. Joǵaryda aıtqanymdaı, sóz óneri boıyma ákem men sheshemnen qonǵan bolýy kerek, bala kúnimnen tarıhshy nemese ádebıetshi bolsam dep armandadym. Almatyǵa kelip, sol kezdegi KazGÝ-diń tarıh fakýltetine túsý kúni-túni tilegen tilegim boldy. Al synyptas dosym, kerisinshe, ózin sýret salasynda synap kórgisi keldi. Sóıtip, meni de óner jaqqa qyzyqtyra bastady. Tańdaýym túbegeıli ózgerip ketpegenimen, áýelde eleń ete qalǵanym ras. «Eger myna oqýǵa túse almaı jatsam, baǵymdy synap kórermin», dep ishteı oılap ta qoıdym. Aıtqandaı, sol jyly KazGÝ-ge túsýge balym jetpedi. Kelesi jyly kóktem mezgili bolýy kerek, taǵy da sol óner ınstıtýtynyń janyna ótip bara jatyp, ishine kirdim. Kezdeskenderden jón surap edim, jaqynda akterlik mamandyqqa qabyldaý bastalady eken. «Qyz Jibek» fılminiń áseri ǵoı, ol kezde ártis dese, biletinimiz Asanáli Áshimov, Merýert О́tekeshova syndy birdi-ekili esim ǵana. Maǵan jón siltegen adam akterlikke bıyl Asqar Toqpanovtyń ózi qabyldaıtynyn, mindetti túrde oqýǵa tapsyrýym kerek ekenin, jolym bolǵaly turǵanyn aıtty. Ań-tań bolǵan men bul esimdi alǵash estip turǵanymdy jasyrmadym. Álgi jigit julyp alǵandaı: «Toqpanovty bilmeısiń be? Onda qalaı akter bolaıyn dep júrsiń?» dep jaqtyrmaı bajyraıa bir qarady da: «Ol kisi óziń aýzyńnan tastamaıtyn Asanáli Áshimovterdi oqytyp, áıgili ártis etken adam ǵoı. Sen endi basqalarǵa jolyǵyp áýre bolma, birden Asqar aǵanyń emtıhanyna bar da, sol kisiniń sheberhanasyna túsýge tyrys», dedi.
Taǵdyr buıyrtyp Toqpanovpen de kezdestim aqyry. Qasymdaǵy talapkerlerden tapsyrmalardyń rettiligin surap, etıýdtiń ne ekenin bilip alǵan soń, sonyń barlyǵyn óz túsinigimde oryndap shyqtym. Monologke kelgende bala kezden jastana oqyǵan «Abaı jolynan» úzindi tańdadym. Baıqaımyn, Asqar aǵa unatqan sııaqty. «Boıyń da, oıyń da táp-táýir kórinedi. Tek oqýǵa qabyldasam, orta joldan tastap ketpeı, jalqaý bolmaı oqısyń ba?» dedi. Men de qalyspaı: «Oqımyn, aǵa!» dep ant-sý iship jatyrmyn. Árıne, syrym ózime málim ǵoı, «Osyndaı kisiniń úmitin aqtaı almaı qalar ma ekem?» dep ishim de qylpyldap qoıady. Biraq áne-mine ártis bolǵaly tur emespin be, túr bermedim. Ne kerek, senimdi, nyq sóılesem kerek, osylaısha oqýǵa túsip kettim.
Asqar aǵanyń halyq aýyz ádebıetinen bastap jyraýlar dástúrine jalǵap, ony búgingi ádebıetpen sabaqtastyra sóılegen ár sózin jadyma toqydym. Basqa bir álemge engendeı kúı keshtim. Tipti ártis emes, ádebıettaný mamandyǵyna túskendeı sezimde júrdim. Keıde: «Munyń báriniń akterlikke ne qatysy bar?» dep te ishteı oılap qoıatynmyn. Alaıda qatelesken ekenmin, Asqar aǵanyń dáris ústinde aıtqan ár sózi men keltirgen mysaly keıingi kásip jolymda keremet qundy azyq boldy. Sol tálimdi áli kúnge deıin baǵyt etip kelemin. Sol úshin de Asqar aǵaǵa qaryzdarmyn.
– «Osylaısha, oılamaǵan jerden akterlik jolym bastalyp ketti» deısiz ǵoı...
– Iá, dál solaı. Biraq kıeli sahnaǵa taban tıgizgenge deıin jaqsy ustazdar men talantty kýrstastardan da kóp nárse úırendim. Úshinshi kýrsta oqyp júrgende bizge Ydyrys Noǵaıbaev pen Farıda Sháripova sabaq berdi. Ol kisilerdiń dáris oqýy, sahnalyq sheberligi men ishki mádenıeti ǵana emes, adamgershilik qasıeti de keremet edi. Ásirese Ydyrys aǵanyń qaı jaǵynan da iriligi úlken mektep boldy. Keıin Taldyqorǵan teatryna qyzmetke ornalasyp, sahnaǵa shyǵyp, basty rólderge bekitilgende de, jaqsy adamdardyń, sahnalyq seriktesterimniń qoldaýyn aıryqsha sezindim. Bul meniń boıyma úlken senimmen qatar zor shabyt ta syılady.
– Taldyqorǵan teatryndaǵy akterlik eńbek jolyńyz M.Áýezovtiń «Eńlik – Kebegindegi» – Kebek, «Han Kenesindegi» – Naýryzbaı, «Túngi sarynyndaǵy» – Júnis, Ý.Shekspırdiń «Asaýǵa tusaýyndaǵy» – Tranıo, M.Kárimniń «Aı tutylǵan túnindegi» – Aqjigit, D.Isabekovtiń «Ápkesindegi» Tımýr syndy róldermen boıaý baıytty. Dese de, kileń basty rólde kórinip júrgen akterdiń rejıssýraǵa baǵyt burýyna ne túrtki boldy?
– Akterlikke eshqandaı ókpem joq. Taldyqorǵanǵa alǵash barǵan kezde birden rejısser Báıten Omarovtyń qolyna tústik qoı. Ol kisi de keremet ustaz-tuǵyn. Orynsyz aıqaı, sebepsiz ashýǵa joq edi. Barlyǵyn baıyppen, asyqpaı otyryp túsindiretin. Báıten aǵaǵa jolyǵýymyz bizdiń kýrs úshin úlken olja boldy. Oqý bitirip bara salǵan sátte «Tańǵy jańǵyryq» spektaklinde oınadyq. Sol kezdegi Báıten aǵanyń tereńdigin, spektakldi salmaqty saraptaı alatyn sarabdaldyǵyna aıryqsha tánti boldym. Odan keıin de birneshe spektaklde birge jumys istedik, basty rólderinde de oınadym. Sondaı janyma erekshe jaqyn róldiń biri – Mustaı Kárimniń «Aı tutylǵan túnindegi» Aqjigit beınesi. Osy spektaklde zaıybym Sáýle Zúbarjatty keıiptedi. Odan basqa da úlken-kishi spektaklderinde oınadym.
Keıin Sáýlebek Asylhanuly men Húseıin Ámir-Temir aǵanyń rejısserlik mektebinen óttik. Osynyń barlyǵy shyǵarmashylyqta izin qaldyrmaı qoımaıdy eken. Aǵalardyń qasynda júrip, sol kisilerdiń jaqsy qasıetteri janymyzǵa juqqan shyǵar, Qazaqstannyń halyq ártisi Maman Baıserkenov pen Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, rejısser Sáýlebek Asylhannyń sheberhanasynan 1997 jyly rejısserlik kýrsty bitirip shyqtym. Dıplomdyq jumysqa Aqseleý Seıdimbektiń «Kúzeýde» dep atalatyn povesin ınssenırovka jasap, Taldyqorǵan teatry akterleriniń qatysýymen «Qosh bol, ardaǵym» dep sahnaǵa shyǵardyq. Qoıylym jaqsy qabyldandy. Osylaısha, rejıssýraǵa ımene aıaq bastym.
– Q.Qýanyshbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq mýzykalyq drama teatryna kelýińiz shyǵarmashylyǵyńyzdaǵy jańa beles bolǵany anyq... Kelisesiz be?
– Allanyń maǵan buıyrtqan úlken bir sáttiligi, baǵy desem bolady, rejıssýrany támamdaǵan jyly Aqmoladan Qadyr Jetpisbaev aǵamyzdyń shaqyrýy keldi. Áý basta ne isterimdi bilmeı abdyrap qaldym. Az-kem oılanyp, Arqaǵa qonys aýdarýǵa bel býdym. Osylaısha, shyǵarmashylyq jolymnyń jańa paraǵy ashylyp, ózińiz aıtqandaı, ónerdiń jańa kezeńi bastaldy. 1997 jyl – el ómirindegi mańyzdy kezeń, ıaǵnı jańa elordanyń boı kótergen ýaqyty. Sol jyldyń jeltoqsan aıynda barlyq memlekettik rámizimiz Aqmola qalasyna kóshirildi. Men de kele salysymen elordadaǵy dúbirli ómirge qosylyp kettim. Aqmola astana bolyp jatqan bul tarıhı sátte shynymen teatrǵa tyń serpilis kerek ekenin, ulttyq taqyryptaǵy mazmundy dúnıelerdiń sahnaǵa shyǵýy, jalpy qazaqy rýhty óner arqyly oıatatyn kezeń týǵanyn ishteı uǵynyp, túısingendeı boldym. Q.Qýanyshbaev atyndaǵy Qazaq mýzykalyq drama teatrynyń sahnasynda qoıǵan alǵashqy spektaklim M.Áýezovtiń «Kókserek» povesine negizdelip shyqqan «Qandy aýyz» qoıylymy boldy. Osy qoıylymmen respýblıkalyq festıvalǵa qatysyp, qazylar alqasy tarapynan joǵary baǵaǵa ıe boldyq. Eń basty júldemiz – Kaır qalasynda álemniń 75 eliniń teatrlary óner kórsetetin festıvalǵa joldama. Osy festıvalda júrip Italııa, Japonııa, Germanııa syndy elderdiń teatrlary qoıǵan qoıylymdardy tamashaladyq. Sondaǵy túıgenim, aldyńǵy qatarly álem halyqtarynan úlgi alyp, sheteldikterdiń ozyq tájirıbesin úırenip, olardyń shyǵarmalaryn aýdaryp jatqanymyzben, qazaq halqynyń ónerin, bar bolmysyn sózsiz túsindiretin ulttyq erekshelikten eshqashan aıyrylyp qalmaýymyz kerek eken. Osyǵan oraı bir mysal aıtaıyn, birde qoǵamdyq kólikte kele jatsam, teatrǵa kelý turmaq, qazaqsha aıtqan sózińdi túsinbeıtin, túsinse de túsingisi kelmeıtin adamdardyń ultqa degen qarym-qatynasyn kórip, ishteı ózimdi-ózim qaıradym. Osy sátten bastap halyqtyń rýhyn oıatatyn qazaqy qoıylymdardy sahnaǵa shyǵarýdy aldyma maqsat etip qoıdym. Baǵyma oraı, jańa teatrǵa kelgen bette Qadyr aǵanyń qoldaýyn sezinip, qanattanyp iske kiristim. Ártister de jatyrqamaı, baýyryna tartty. Sonyń nátıjesinde tize biriktirip jaqsy, sapaly qoıylymdar qoıýǵa kúsh saldyq. Shyǵarmashylyq orta bolǵannan keıin, árıne, teatr ishinde túrli jaǵdaı, qaıshylyq pen pikir qaqtyǵysy bolyp turady ǵoı. Soǵan qaramastan ujym óziniń uıymshyldyǵyn, birligin saqtaı aldy. Nátıjesinde, mine, ózińiz kórip kýá bolyp otyrǵan keń saraıdaı záýlim ǵımaratqa ıe bolyp, Ulttyq teatr degen mártebe aldyq. Munyń barlyǵy da – sózsiz, tutas ujymnyń uıymshyldyǵy men tabandy eńbeginiń arqasy.
– Sizdiń rejıssýrańyzdyń taǵy bir baǵyty – tarıhı taqyryptardy sahna tórinde sóıletýińiz der edik. Jazýshy, dramatýrg Dýman Ramazan ekeýińizdiń arańyzdaǵy shyǵarmashylyq tandem qalaı bastaldy? Muny rejısser dramatýrgin, dramatýrg rejısserin tapqan odaq desek bola ma?
– Oǵan endi kóziqaraqty, talǵamy joǵary kórermen tarazy ǵoı. Dese de, Dýman ekeýmiz áli sahnaǵa shyqpaǵan, eshkim súrleý salmaǵan tyń taqyryptarǵa shamamyz ben shyǵarmashylyq qııal qarymymyzdyń jetkeninshe barynsha tereńnen, eshkimge uqsamaıtyn, ózimizge ǵana tán qoltańbamen barýǵa tyrystyq. Alǵashqy tájirıbe «Kenesary – Kúnimjan» tarıhı dramasynan bastaldy. Odan keıin Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵy qarsańynda «Abylaı hannyń armany» spektaklin qoıdyq. О́tken jyly sahna kórip, Memleket basshysynyń ózi arnaıy kelip tamashalaǵan «Joshy han» qoıylymy da shyǵarmashylyǵymyzdaǵy taǵy bir tamasha tájirıbe boldy. Jalpy, rejısser men dramatýrgtiń kózben uǵysyp, tilsiz túsinise alýynyń ózi úlken jetistik qoı. Dýman dosym ekeýmizdiń aramyzda sol úndestik bar. Bir-birimizdi aıtpaı uǵysa alamyz ári Dýmannyń shyǵarmashylyq adamy retindegi ózim asa joǵary baǵalaıtyn bir qasıeti – «Men avtormyn!» dep ózimbilemdikke salmaı, rejısser pikirimen de únemi sanasyp, aqyldasyp otyratyndyǵy. Qajet jerinde sahna zańdylyǵyn eskerip, formalyq jaǵynan jasalǵan ózgeristi túsinistikpen qabyldap, qoıylym sahnaǵa shyqqansha shyǵarmashylyq úderiske únemi atsalysyp, janashyrlyq tanytatyndyǵy. Dýmannyń áý bastaǵy joly jazýshylyq bolǵannan keıin keıde drama zańdylyǵyn eskermeı qalǵan tustarynda meniń dramatýrgtik, rejısserlik qabiletim kómekke kelip, sońynda ortaq sheshimge kele alýymyzdyń ózi tarıhı týyndylardyń basty tabysy bolsa kerek.
– Teatrda sahna zańdylyǵy degen qaǵıda bar. Biraq, ókinishke qaraı, dramatýrgııaǵa qalam terbep júrgenderdiń kópshiligi sol erekshelikti eskermeı, forma men konflıktiden buryn, kópsózdilikke, áreketsiz baıandaýǵa urynyp jatatyndyǵyn da jıi baıqaımyz. Dramatýrg retinde bul týrasyndaǵy oıyńyz qalaı?
– Sózińizdiń jany bar. Ras, qazir taza dramatýrgııaǵa arnap óner týdyratyn dramatýrgter az. Pesa jazatyndardyń kópshiligi – jýrnalıster, aqyndar, ádebıetshiler. Olar dramatýrgııaǵa jaqsy oılaryn ákelgenimen, naǵyz drama óneri zańdylyǵy turǵysynan kelsek, áli de bir qaınaýy ishinde jatady. Kóptegen avtor pesalaryn qabyldamaǵan kezde nazyn aıtyp, renjip te qalady. Alaıda ol dramatýrgııa formasyna múldem kelmeıtinin bilmeıdi. Kelisemin, ádebıet te, dramatýrgııa da – sóz óneri. Dese de, dramanyń kásibı óz ereksheligi bar. Onda kópsózdilik emes, sóz ben oı áreketiniń úndesýi hám qyzyqty formalyq tabystar mańyzdy. Odan keıin, álbette, taqyryp ótkirligi, ózektiligi de umyt qalmaýǵa tıis. Replıkalardyń astarynda ártistiń oınaýyna jol salatyn, múmkindik beretin keń tynys bolǵany da – úlken olja. Osyndaı erekshelikter eskerilip jazylǵan pesa kórermenin beıjaı qaldyrmaıdy hám jalyqtyrmaıdy. Qazir shyǵarmalary teatrlarda tabysty qoıylyp júrgen jas dramatýrgter ósip keledi. Olardyń pesadaǵy aıtar oılarynan kóp nárse túıýge bolady. Ádebı klassıkalyq shyǵarmalardan saýatty ınssenırovka jasaı alatyn rejısserlerdiń jumysyn da sahnadan tamashalaý maǵan óte qyzyq. Jańashyl, jaqsy jumys kórsem, júregim jarylardaı qýanyp, sondaı talantty jastardyń únemi janashyry bolyp júremin. Jalpy, dramatýrgtiń de, rejısserdiń de kóp bolǵany jaqsy, sonda teatr órkendeıdi, sahna mádenıeti jańa beleske kóteriledi.
– Sózimizdiń basynda urpaq sabaqtastyǵy degen jaqsy sózdi aıtyp qaldyńyz. О́sip kele jatqan jas akterler men rejısserlerdiń izdenisine, sahnalyq kózqarasyna kóńilińiz tola ma?
– О́mirde de, ónerde de barlyǵy salystyrmaly ǵoı. Sátti, sapaly jumystardy da, kórkemdik deńgeıi syn kótermeıtin, ulttyq tanymnan ada dúbára dúnıeni de kórip qalamyz, ókinishke qaraı. Onyń barlyǵy – tikeleı sýretkerdiń dúnıetanymyna baılanysty faktorlar. Qazir ulty qazaq bolǵanymen, jany da, sózi de, kózqarasy da qazaqy tanymmen múldem qabyspaıtyn jastar ósip keledi. Al ondaı dramatýrg, rejısserlerdiń jumysyn sahnadan tamashalaý – árıne, qazaqy tanymdaǵy adamdar úshin aýyr soqqy. Jaqsy, shetelde oqysyn, ózge eldiń tabysty izdenisterin shyǵarmashylyq tájirıbesinde paıdalansyn, biraq óziniń túbin, tamyry men tinin umytpaýy kerek. Sonda ultqa qajet, kórermen kóńilin qozǵaıtyn shyǵarmalar ómirge keledi. Qazir jastarda «ózim bilem» deıtin bir dert, ásiretákapparlyq paıda bolǵan. О́zine deıingi istelgen jumystyń, týǵan ónerdiń barlyǵyn joqqa shyǵarady, sonysyn kórermenniń de talǵamyna tańǵysy keledi. Bul, álbette, durys emes. Sebebi ónerge óktemdik júrmeıdi. Árıne, biz árqashan da kórermen suranysymen sanasýǵa tıispiz. Sonyń ishinde jastardyń teatrǵa degen qyzyǵýshylyǵy artýy úshin orta býynnyń, keıingi urpaqtyń tilegi qamtylýy kerek. Tildiń tazalyǵyn, qazaqy bolmysymyzdy aralastyra otyryp sahnaǵa qazirgi zamanǵa saı qoıylym qoıaıyq, jastardyń bıin bıleteıik, ánin shyrqataıyq deımiz. Mine, sonda qyzyǵýshylyq oıanyp, jastar rýhanı qundylyqty osy teatrdan izdeıtin bolady. Kıno týraly da dál sol oıdamyn. О́ner adamy bolǵannan keıin, rejısser, akter retinde, tipti qarapaıym kórermen retinde bul jaıynda oılanbaı júrmin desem, aqıqatqa janaspas. Meniń oıymsha, syrttan aǵylyp jatqan kınolardan bas kótere almaı jatqan kúıimizdiń negizgi sebebiniń biri – bizde túsirilgen fılm men ondaǵy ártisterdiń ról saraptaýynda óz úniniń bolmaýy. Keıipkerlerdiń ústine qazaqtyń ulttyq kıimin kıgize salyp, bir-eki kıiz úıdi tigip jiberip, «ulttyq kıno túsirip tastadym» degen uǵym qate, eger onda ulttyń jany, bolmysy, minezi joq bolsa. Túsirilip jatqan sany kóp te, sapasy tómen týyndylardyń ǵumyry bastalmaı jatyp bitip jatatyn sebebi de osynda bolar. Qazaq óneri eń áýeli óz órnegi, ózindik ulttyq boıaýymen bederlenýi kerek. Sonda ǵana kósegemiz kógeredi.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken –
Nazerke JUMABAI,
«Egemen Qazaqstan»