О́ńirdiń daıyndyǵy qandaı?

Oblys ákimi Se­rik Shápkenov ózen­der­degi tek shekti deń­geıdi ǵana emes, kelip jatqan sýdyń kólemin de eskerý qajet ekenin aıtty. Kópjyldyq ortasha kórsetkishke, byltyrǵy málimetter men josparlanǵan kólemge súıenýdiń mańyzy zor. О́tken jylǵy tájirıbe kórsetkendeı, sý belgilen­gen deńgeıge ǵana jetip qoımaı, qosymsha qaýip tóndirýi múmkin.

«Aqtóbe, Batys Qazaqstan oblystary­nyń shekarasyna jaqyn jerde sýdyń kólemin baqylaıtyn beketter ashý, sý basý qaýpi joǵary 51 eldi mekende maý­sym­dyq gıdro­beketter ornatý kerek. «Qazgıdromet» fılıaly shekaralas aı­maq­­tardaǵy gıdrologııalyq jaǵdaı boıyn­­sha jedel aqparat almasý júıe­sine kóshýge tıis. Sý tasqyny eki jyl qatarynan qaıtalan­ýy múmkin ekenin eskergen jón», dedi S.Shápkenov.

«Qazir Atyraý oblysynyń aýmaǵynda «Qazgıdromettiń» 12 gıdrobeketi bar. Munda kúnine eki ret sý deńgeıi, temperatýrasy, muzdyń qalyńdyǵy ólshenedi. Aıyna úsh ret sý aǵysy tekserilip, standartty ba­qylaý júrgiziledi. Oblys aýma­ǵyndaǵy barlyq sý aıdynynda gıdrologııalyq jaǵdaı turaqty, muz áli qatyp jatyr. Reseıdiń Orynbor oblysyndaǵy Ireklı sý qoımasynan jibe­rilgen sý aǵyny – sekýndyna 60 tekshe metr. О́tken jylǵy aqpanda sý jiberý sekýndyna 25 tekshe metr bolǵan edi. Keıin Ireklı sý qoımasyndaǵy sý kólemi 2 624 mln, sýdyń kelýi sekýndyna 19,1 tekshe metr boldy», deıdi «Qazgıdromet» RMK Aty­raý fılıalynyń dırektory Salaýat Tólenov.

Sý ótkizetin qubyrlardy tazalaý, bógetter men qorǵanys nysandaryn kúsheıtý jumysy júıeli júrgizilip jatyr. Byl­tyr Jaıyq ózeni boıynda 590 shaqyrym bóget turǵyzylyp, 20 shaqyrym kanal qazylǵan.

«Respýblıkalyq, oblystyq mańyzy bar jol boıynda 8 sý ótkizgish qubyr ornatyldy. О́zen boıynda 90 shaqyrym jaǵalaý nyǵaıtylyp, 121 shaqy­rym túp tereńdetildi. Tótenshe jaǵdaılar rezervinde janar-jaǵarmaı, ınertti materıaldar men qapshyqtar qory ja­saqtaldy. Bolýy yqtımal mol sýdyń saldarymen kúreske 1 510 adam, 244 tehnıka, onyń ishinde júzý quraldary men tikushaqtar daıyn. Qajettilik týyndaıtyn bolsa, basqa óńirlerdiń kúsh­teri men quraldaryn ju­myl­dyrý qarastyrylyp otyr», dep málimdedi Atyraý oblys­tyq tótenshe jaǵdaılar depar­ta­mentiniń bastyǵy Nurlan Jańabaev.

Oblys ákimi Atyraý qalasy men 7 aýdannyń ákimine tasqyn sýdyń aldyn alýǵa daıyndyqqa barynsha nazar aýdarýdy tapsyrdy. Ásirese bógetterdi jıi tekserý, osal tusyn nyǵaıtý, gıdrologııalyq jaǵdaıdy ba­qylaýda ustaý qajet.

Inder aýdanynda Jaıyq ózeniniń jaǵalaýyndaǵy 9 bógetti qosymsha nyǵaıtý júrip jatyr. Bógettiń uzyndyǵy – 34,5 shaqyrym. Bógetti bıiktetý jumysyna 25 adam tartylǵan, 18 tehnıka bólingen. Atyraý-Oral respýblıkalyq mańyzy bar trassasynan Inderbor ken­tine baratyn 7 shaqyrym joldy jóndeý jumysy áli tolyq aıaqtalǵan joq.

Mahambet aýdany, Beıbarys aýyldyq okrýginiń ákimi Seıil­bek Zulqashevtyń aıtýynsha, Taldykól aýylynda tasqyn sý­dan qorǵaıtyn 2,9 shaqyrym bóget bar. «Kalıntýl» jeke kásipkerligi 1,8 shaqyrym bógetti nyǵaıtyp, bıiktigin kóterdi. Árqaısysy 1 tonnalyq qapqa salynǵan topyraqty 500 metr­ge ózen jaǵalaýyna qalap jatyr. Jumysty 10 adam 9 tehnıkamen atqaryp júr. Byltyr aýyldaǵy 2 turǵyn úı men bala­baqsha ǵımaraty sý ortasynda qalǵan edi. Turǵyn úı men balabaqshanyń qaýip­sizdigin saqtaý maqsatynda bóget qaıta jańar­tyldy. Jaıyq ózeniniń jaǵalaýyna jaqyn ornalasqan 2 turǵyn úı memleket menshigine alynady.

Byltyrdan beri Atyraý qalasynyń mańyn­daǵy birneshe kanaldyń túbi tereń­detilip jatyr. «Tereńdetý jumys­tarynyń basty maqsaty – Jaıyq óze­niniń sý ótkizý qabiletin art­tyrý. Bul jumys tolyq aıaq­talǵan soń ózenge balyqtyń mol kirýine de jol ashylady. Kanaldardyń jalpy uzyndyǵy 50 shaqyrymdy quraıdy. Endi 2,6 shaqyrym aýmaqta tereńdetý júrgiziledi. Josparlanǵan jumystyń 70%-y atqaryldy. Qazir aýa raıyna baılanysty ýaqytsha toqtap tur. Muz erigen soń qaıta jalǵasady. О́tken jyly bastalǵan jumystyń biri – Atyraý qalasy mańyndaǵy Gogolskıı kanalyn tereńdetý. Kanaldyń uzyndyǵy – 33 shaqy­rym, eni – 18, tereńdigi – 2 metr. Osy kezge deıin 14,3 shaqy­rymy tereńdetildi», dep málimdedi oblystyq qurylys, sáýlet jáne qala qurylysy basqarmasy basshysynyń orynbasary Talǵat Bısen.

Atyraý oblysy