Ázerbaıjan Respýblıkasynyń Halyqaralyq qatynastardy taldaý ortalyǵy men Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstannyń strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń birlesýimen «Ázerbaıjan – Qazaqstan: ózekti máseleler jáne ekijaqty yntymaqtastyqtyń bolashaq perspektıvalary» atty maqalalar jınaǵy jaryq kórdi. Jınaqta Ázerbaıjan – Qazaqstan saraptamalyq keńesi músheleriniń eki el arasyndaǵy qarym-qatynastyń qazirgi jaǵdaıy men bolashaǵyna arnalǵan maqalalary usynylǵan.
Avtorlar ekijaqty yntymaqtastyqtyń óńirlik formattarǵa qatysý, kólik dálizderin damytý, gýmanıtarlyq bastamalar jáne basqa da mańyzdy máselelerin qarastyrǵan. Jınaqtyń kirispesinde Ázerbaıjan men Qazaqstannyń tabysty yntymaqtastyǵy ejelden kele jatqan dostyq pen ózara qurmet, sondaı-aq mádenı qundylyqtardyń, dástúrlerdiń, tilderdiń, dinniń jáne t.b. uqsastyq aıasyndaǵy berik negizge ıe ekeni aıtylǵan.
«Eki táýelsiz memleket arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynastar sonaý 1992 jyldyń tamyz aıynda ornatylyp, 2004 jylǵy 1 naýryzda Astanada Ázerbaıjan Respýblıkasy men Qazaqstan Respýblıkasy arasyndaǵy dostyq qarym-qatynas pen strategııalyq áriptestik týraly deklarasııaǵa qol qoıyldy. Al 2005 jylǵy 24 mamyrda Bakýde Ázerbaıjan Respýblıkasy men Qazaqstan Respýblıkasy arasyndaǵy Strategııalyq áriptestik jáne odaqtastyq týraly shartqa qol qoıyldy. Osylaısha, memleketter arasyndaǵy qarym-qatynastar saıasat, ekonomıka, kólik-logıstıka, ınvestısııa, mádenı-gýmanıtarlyq ózara is-qımyl jáne t.b. sııaqty yntymaqtastyqtyń ártúrli salasyn qamtyp keledi. Ázerbaıjan men Qazaqstan arasyndaǵy kóp jylǵy tabysty seriktestik qarym-qatynastary ýaqyt synynan ótken jáne tabysty damyp keledi. Aıta ketý kerek, eki memlekettiń ózara is-qımyly ekijaqty jáne kópjaqty qarym-qatynastar aıasynda da qurylǵan», delingen jınaq kirispesinde.
Sondaı-aq halyqaralyq Transkaspıı kólik baǵyty aıasyndaǵy yntymaqtastyq, elderdiń qolaıly tranzıttik áleýeti men logıstıkalyq múmkindikteri olardyń halyqaralyq júk tasymaldaýdaǵy mańyzdylyǵynyń artýyna yqpal etetini de qamtylǵan.
Jınaqta QSZI basshylyǵy men sarapshylarynyń maqalalaryna da erekshe oryn berilgen. Instıtýt dırektory Erkin Tuqymov «Qazaqstan men Ázerbaıjan: yntymaqtastyq perspektıvalary» atty maqalasynda eki eldiń óz óńirlerinde kóshbasshy ról atqara otyryp, turaqty óńiraralyq baılanystardy qalyptastyrýǵa áleýeti bar ekenin atap ótedi. Qazaqstan men Ázerbaıjannyń ekonomıkalyq, tehnologııalyq jáne adamı resýrstary ózara tıimdi áriptestiktiń negizine aınala alady. Avtor sıfrlyq memleket qalyptastyrý, tranzıttik qaýipsizdik jáne bilim ekonomıkasyn damytý sııaqty basym baǵyttarǵa nazar aýdaryp, qazirgi zamanǵy syn-qaterlerdi eńserý úshin uzaqmerzimdi seriktestiktiń saraptamalyq kózqarasyn qalyptastyrý qajettigin basa kórsetedi.
О́z maqalasynda elimiz sıfrlyq tehnologııalardy engizý boıynsha Ortalyq Azııadaǵy kóshbasshy el ekenine toqtalǵan E.Tuqymov qazirgi ýaqytta BUU reıtınginde Qazaqstan onlaın qyzmet kórsetý boıynsha álemde 8-orynda, al elektrondy úkimetti damytý boıynsha 28-orynda ekenin atap ótken.
«Keıingi jyldary Ázerbaıjanda aqparattyq qaýipsizdik pen kıberqaýipsizdikti qamtamasyz etý úshin eleýli qadamdar jasaldy. Mundaı sharalar Ázerbaıjannyń kıberkeńistigin nyǵaıtyp qana qoımaıdy, sonymen qatar eldiń sıfrlyq ekonomıkasynyń damýyna yqpal etip, ony sheteldik ınvestısııalar úshin tartymdy etedi jáne uzaqmerzimdi keleshekte turaqty damýdy qoldaıdy. Bul damý baǵyty Qazaqstan men Ázerbaıjannyń sıfrlandyrý salasyndaǵy yntymaqtastyǵynyń keńistigin keńeıtedi. Sıfrlyq jáne qarjylyq tehnologııalardy damytý eki eldiń de básekege qabilettiligin aıtarlyqtaı arttyryp, olardyń ekonomıkasynyń sıfrlyq transformasııasyn qoldaýǵa múmkindik beredi», deıdi QSZI dırektory.
Osy oraıda qazirgi tańda Kaspıı teńiziniń túbimen talshyqty-optıkalyq baılanys jelisi tartylyp jatqanyn aıta ketken jón. Bul joba Eýropadan Qytaıǵa sıfrlyq telekommýnıkasııa dálizin qurýdy kózdeıdi. Joba 2025 jyldyń sońyna deıin aıaqtalady dep josparlanǵan.
Jalpy alǵanda, eki memlekettiń yntymaqtastyǵy sıfrlyq memleketti damytý turǵysynan jańa tynysyn ashyp keledi.QSZI Azııalyq zertteýler bóliminiń bas sarapshysy Álııa Musabekova «Qazaqstan men Ázerbaıjan arasyndaǵy energetıka salasyndaǵy yntymaqtastyq» atty maqalasynda eki eldiń energetıka salasynyń keńestik kezeńnen bastap tarıhı damýyn taldaıdy. Ázerbaıjan álemdegi eń kóne munaı óndirýshi elderdiń biri retinde kómirsýtekterge basa nazar aýdarsa, Qazaqstan kómir generasııasyna basymdyq bere otyryp, qýatty otyn-energetıkalyq keshen qalyptastyrdy. Avtor táýelsizdik alǵan sátke deıin eki eldiń energetıka salasynda jetkilikti deńgeıde damyǵanyn, bul 90-jyldardaǵy daǵdarystardan aman shyǵýǵa múmkindik bergenin atap ótedi. Tehnologııalyq jetispeýshilikke jaýap retinde Qazaqstan men Ázerbaıjan sheteldik seriktestermen birlesken kásiporyndar qurý strategııasyn ázirleı bastady.
QSZI Azııalyq zertteýler bóliminiń jetekshisi jáne bas sarapshylary Aıdar Qurmashev pen Álisher Tastenov «Qazaqstan men Ázerbaıjan: jańa orta derjavalar» atty maqalasynda memlekettiń álemdik arenadaǵy mártebesiniń mańyzdylyǵy týraly oı qozǵaıdy. Elderdi «shaǵyn», «orta», «iri» derjavalar retinde jikteýdiń naqty krıterııleri bolmaǵanyna qaramastan, avtorlar memlekettiń syrtqy syn-qaterlerge qarsy turý jáne halyqaralyq qoǵamdastyqqa yqpal etý qabiletiniń mańyzdylyǵyn atap kórsetedi. Maqalada Ońtústik Koreıa, Túrkııa, Izraıl, Indonezııa sııaqty elderdiń mártebesin aıqyndaýdyń jańa tásilderi qarastyrylady. Olar álemdik saıasatta mańyzdy ról atqaratyn elder retinde taldanady.