Elimizde ashyq sot qaraýyna túsken «Bıshimbaev isi» byltyr qoǵamdy dúr silkindirdi. Turmystyq zorlyq-zombylyq tóńireginde jyldar boıy isinip-syzdap turǵan biteý jaranyń beti ashyldy. Artynsha otbasy, áıel, bala quqyǵyna Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń ózi aıryqsha mán berip, turmystyq zorlyq pen qorlyqty retteıtin zańnamalyq normalardy qaıta qarap, qataıtý kerektigin Májiliske tapsyrǵan-dy. Osylaısha, kóp uzamaı zań shyǵarýshy organ asa mańyzdy aıtýly zańdardyń birin qoldanysqa engizdi. El ishinde «Saltanat zańy» atalyp ketken turmystyq zorlyq-zombylyqqa qatysty sol zań búginde óz jemisin berip keledi.
Bir sózben aıtqanda, áıelderdiń quqyǵyn qorǵaý, otbasylyq qundylyqtardy saqtaý, sondaı-aq turmystyq zorlyq-zombylyqqa qarsy is-qımyl máseleleri Memleket basshysynyń erekshe baqylaýynda tur. Búginde turmystyq zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý sharalary kesheni qabyldanyp jatyr. Bul týraly bizge Ishki ister mınıstrligi Ákimshilik polısııa komıteti tóraǵasynyń orynbasary polısııa polkovnıgi Renat Zulqaıyrov aıtyp berdi.
– Otbasyndaǵy turmystyq zorlyq-zombylyq máselesi tek Qazaqstanda ǵana emes, búkil álemde ózekti. Polısııa profılaktıkalyq áńgimelesýden bastap qylmystyq jaýapkershilikke tartýǵa deıin barlyq aldyn alý sharalarynyń keshenin qabyldaıdy. Alaıda statıstıka kórsetkendeı, polısııaǵa jyl saıyn turmystyq zorlyq-zombylyq týraly 100 myńǵa jýyq habarlama kelip túsedi. Jaǵdaıdy túzetý úshin byltyr Memleket basshysy Áıelderdiń quqyqtary men balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý máseleleri jónindegi zańǵa qol qoıdy, – dedi R.Zulqaıyrov.
Sondaı-aq ol Ishki ister mınıstrligi elimizde áıelder men balalarǵa qatysty zorlyq-zombylyq úshin jaýapkershilik kúsheıtilgenin de atap ótti. Máselen, kámeletke tolmaǵan adamǵa qatysty zorlyq-zombylyqqa baılanysty qylmystar boıynsha tatýlasý múmkindigi alynyp tastaldy, al jas adamdy zorlaǵany úshin ómir boıyna bas bostandyǵynan aıyrý qarastyrylǵan. Sondaı-aq adam urlaý jáne zańsyz bas bostandyǵynan aıyrý úshin jaýapkershilik kúsheıtilip, 16 jasqa tolmaǵan adamdarǵa jynystyq sıpattaǵy qysym jasaǵany úshin qylmystyq jaýapkershilik engizildi. Densaýlyqqa qasaqana jeńil zııan keltirip, uryp-soqqan adam da qylmystyq jaýapkershilikke tartylmaq.
– 2024 jyldyń qorytyndysy boıynsha elimizde uryp-soǵyp, densaýlyǵyna jeńil zııan keltirgeni úshin 7 myńǵa jýyq qylmystyq is tirkeldi. Buryn mundaı áreketke barǵandar ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy. Asa aýyr turmystyq qylmystar 2,2%-ǵa, onyń ishinde kisi óltirý 6,4%-ǵa, densaýlyqqa aýyr zııan keltirý 25,5%-ǵa, densaýlyqqa ortasha aýyrlyqtaǵy zııan keltirý 12%-ǵa tómendedi, – dep sózin tolyqtyrdy komıtet tóraǵasynyń orynbasary.
Sonymen qatar polısııa polkovnıgi barlyq polısııa bólimshesinde Otbasylyq-turmystyq zorlyq-zombylyqqa qarsy kúres jónindegi mamandandyrylǵan bólimsheler qurylǵanyn aıtty. Mınıstrliktiń ortalyq apparatynda Otbasylyq-turmystyq zorlyq-zombylyqqa qarsy kúres jónindegi jańa basqarma da qurylǵan. R.Zulqaıyrovtyń aıtýynsha, jańa bólimsheniń basty ereksheligi – otbasylyq-turmystyq zorlyq-zombylyqqa qarsy is-qımyl salasynda jınaqtalǵan júıelik problemalardy joıýǵa baǵyttalǵan. Otbasylyq-turmystyq zorlyq-zombylyqqa qarsy kúres jónindegi arnaıy bólimshe zorlyq-zombylyq jaǵdaılaryn erte anyqtaýmen, monıtorıngpen jáne jedelden qoıýmen, sondaı-aq qaıtalanatyn zorlyq-zombylyq táýekelin baǵalaý jáne agressorlardy qaıta áleýmettendirýmen aınalyspaq.
– Jedel toptar jaǵdaıdy taldaýdyń sıfrlyq quraldaryn paıdalana otyryp, otbasylyq zorlyq-zombylyq jaǵdaılaryna baılanysty jyldam áreket etýdi qamtamasyz etedi. Resmı ótinishter túskenge deıin, onyń ishinde janjaldar týraly buryn kelip túsken habarlamalar negizinde de zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý boıynsha jumys júrgizilip jatyr. Zardap shekkenderdi qorǵaýdyń kúsheıtilgen sharalary ázirlendi, onyń ishinde qorǵanys erejeleri, ýaqytsha baspana jáne polısııanyń súıemeldeýi syndy tetikter bar. Jábirlenýshiler men kýágerler aıǵaq berýden qoryqpaýy úshin olarǵa psıhologııalyq jáne quqyqtyq qoldaý kórsetiledi, – dedi R.Zulqaıyrov.
Sonymen qatar zorlyq-zombylyq áreketiniń qaıtalaný yqtımaldyǵyn anyqtaý qaýpin baǵalaý quraly, quqyq buzýshylarǵa májbúrlep psıhologııalyq kómek kórsetý men ońaltý júıesi kúsheıtilgen, qorǵaý nusqamalaryn buzǵan adamdardy baqylaýdyń jańa tetikteri engizilgen. Zorlyq-zombylyqqa ushyraǵan áıelderdi qorǵaýdyń barlyq kezeńinde jeke súıemeldeý qamtamasyz etilgen. Iаǵnı daǵdarys ortalyqtary jáne úkimettik emes uıymdarmen ózara is-qımyl nyǵaıtyldy. Qorǵaýdyń jańa formalary engizilipti. Máselen, agressordy basqa barar jeri bolmasa da ony úıinen ýaqytsha shyǵaryp jiberýge bolady.
Eń bastysy – ishki ister organdarynyń barlyq qyzmetiniń turmystyq zorlyq-zombylyq týraly sıgnaldardy sapaly jáne jedel qaraý jónindegi jumysyn úılestirý. Sondaı-aq jábirlenýshilerge kómek kórsetý jáne agressorlardy qaıta áleýmettendirý máseleleri boıynsha memlekettik organdarmen jáne ÚEU-men ózara is-qımyl jasaý. Búginde Ishki ister mınıstrligi elimizde otbasylardaǵy turmystyq zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý boıynsha taldamalyq jumys júrgizýge kómektesetin sıfrlyq platforma qurýdy josparlap otyr eken.
Sondaı-aq Ákimshilik polısııa komıteti tóraǵasynyń orynbasary elimizde turmystyq zorlyq-zombylyqqa nóldik tózimdilikti qalyptastyrý boıynsha qoǵamdyq naýqandar belsendi túrde júzege asyrylyp jatqanyn jetkizdi. Buǵan qosa jastar men ata-analarǵa otbasyndaǵy agressııanyń aldyn alý boıynsha bilim berý baǵdarlamalary ázirlengen.