Megapolıste kámelet jasyna tolmaǵandar tarapynan mopedterdi urlaýǵa qatysty qylmys kóbeıip ketken. Bul týraly Shymkent qalasy kámeletke tolmaǵandardyń isteri jónindegi mamandandyrylǵan aýdanaralyq soty tóraǵasynyń mindetin atqarýshy Bolat Qarabaev ótken jyldy qorytyndylaýǵa arnalǵan brıfıngte baıandady.
Sot ókiliniń málimdeýinshe, mopedter ashyq jerde turatyndyqtan, balalar ruqsatsyz minip ketetin kórinedi. Byltyr sot kámeletke tolmaǵandar isi boıynsha 100 úkim shyǵarypty. Bir jaǵdaıda ǵana tonaý faktisimen bir bala 1,4 jylǵa bas bostandyǵynan aıyrylǵan. B.Qarabaev balalar kámeletke tolmaǵandyqtan, olarǵa meılinshe jeńil jaza qoldanatyndyǵyn aıtady. Eger keltirilgen shyǵyn kólemi aıyptalýshy tarapynan tolyq ótelse, kóp jaǵdaıda is sonymen toqtaıdy. О́kinishtisi, byltyr qylmystyq is boıynsha sot tóbeles kezinde qarsylasyn mert qylǵan 17 jastaǵy jasóspirimdi 6,8 jylǵa bas bostandyǵynan aıyrǵan. Keıingi kezderi kámelet jasyna tolmaǵandarǵa qarsy qylmystar da kezdesedi. Sonyń ishinde byltyr bir eresek azamatqa qatysty sot bir jyl shartty túrde bas bostandyǵynan aıyrý jazasyn kesken. Ol jas balany uryp-soqqany, denesine orta dárejedegi jaraqat salǵany úshin osyndaı jaza arqalaǵan. Shartty túrde kesilgen sebebi, jábirlenýshi jaq keshirim bergen.
Sýdıanyń aıtýynsha, 2023 jylmen salystyrǵanda kámelet jasyna tolmaǵandarǵa qarsy zorlyq-zombylyq byltyr edáýir azaıǵan. Oǵan profılaktıkalyq is-shara óz septigin tıgizgen. Ásirese bul arada ýchaskelik ınspektorlar jumysynyń nátıjesi aıqyn kórinedi. Ázirge sot óndirisinde jabyq is boıynsha kámelet jasyna tolmaǵandarǵa qarsy zorlyq-zombylyq qylmysymen bir ǵana oqıǵany qaraý tur. Qazir kámeletke tolmaǵandardyń isteri jónindegi sotqa balaǵa qatysty barlyq máseleni júktep qoıǵan. Soǵan baılanysty nekeni buzý, ajyrasý deregimen ister sany 300% ósip ketken. Kámeletke tolmaǵandar isterin qaraıtyn sot tóraǵasynyń mindetin atqarýshy B.Qarabaev sýdıalar sany jetispeıtindikten, olarǵa júkteletin júkteme de tym artyp ketkenin jetkizdi.
Kámelet jasyna tolmaǵandardyń isteri jónindegi mamandandyrylǵan aýdanaralyq sotta byltyr qoǵamdyq pikir týǵyzǵan úlken bir is qaralǵan edi. Bir azamattyń 5-6 balany asyrap alyp, biraq olarǵa durys kútim jasamaı, zábir kórsetkeni týraly bolatyn. Eldi eleń etkizgen osy jaǵdaıdan keıin qylmystyq is qozǵalady. Sot arnaıy saraptama taǵaıyndap, álgi adamnyń shızofrenııa aýrýyna shaldyqqanyn anyqtaǵan. Osyǵan baılanysty sot azamatty jabyq túrdegi arnaıy emdeý mekemesinde májbúrlep emdetýge sheshim shyǵarady. Mıynda aýytqýy bar azamat balalardy Shymkent, Almaty, Astana qalalarynan qalaı asyrap alǵan? Mundaı dıagnozynyń bar ekeni nege tekserilmegen? Buǵan qatysy bar, óz isine salǵyrt qaraǵan sala mamandaryn jaýapqa tartý kerektigi týraly arnaıy málimdeme joǵaryda atalǵan qalalardyń quzyrly organdaryna jiberilipti.
Brıfıngte qalalyq mamandandyrylǵan aýdanaralyq ekonomıkalyq soty tóraǵasynyń mindetin atqarýshy Qýandyq Myrzahmetov 2023 jylmen salystyrǵanda sheshim shyǵarý byltyr 22%, isterdi qaraý 18% artyq oryndalǵanyn jetkizdi. Ekonomıkalyq sotqa talap-aryz bergender ishinde Shymkent qalalyq ákimdigi de bolǵan. Atqarýshy bılik zańsyz salynǵan nysandardy buzý týraly sotqa aryz joldaǵan.
«Sot qala ákimdiginiń talap-aryzyn tolyq qanaǵattandyrdy. Iаǵnı Respýblıka dańǵyly boıynda ornalasqan «Qııal álemi» saıabaǵyn zańsyz salynǵan nysan dep sheshim shyǵardy. Osyndaı sheshim Jeltoqsan kóshesinde oryn tepken syrahana ǵımaratyna da qatysty. Alaıda sot sheshimi áli zańdy kúshine engen joq. Sebebi apellıasııalyq shaǵym qaralyp jatyr. Sońǵy núkteni sol sottyń sheshimi qoıady. Shymkent ákimdigi qalany sýmen qamtamasyz etýshi «Sý arnasy-marketıng» seriktestigine qatysty da talap-aryz bergen. Biraq keıin ol aryzdy qaıtyp alǵan. Búgingi tańda ákimdik tarapynan atalǵan kompanııaǵa ekinshi ret bergen talap-aryzy qaralyp jatyr. Áli eshqandaı sheshim shyqqan joq. Sondyqtan bul másele kimniń paıdasyna sheshileri ázirge belgisiz», dedi Q.Myrzahmetov.
Brıfıngte Shymkent qalasynyń azamattyq ister jónindegi aýdanaralyq sotynyń sýdıasy Baqytjan Bóribekov te baıandama jasap, azamattyq sot salasynda júrgizilgen reformalar týraly aıtyp ótti. Máselen, jańa reformada alaıaqtarǵa aldanyp, aqshasynan aıyrylǵan jábirlenýshi quzyrly tergeý organyna aryzdansa, ol organ kinálini taýyp, qylmysker jasaǵan kinásin moıyndasa, bank tarapynan alaıaqtyń qurbany bolǵan azamattyń qaryzyn tolyq keshirip jiberý mindeti qarastyrylǵan. Iаǵnı burynǵydaı jábirlenýshiniń alaıaqtyq qylmysta quqyǵyn qorǵap, aqshasyn óndirý úshin sotqa júginýiniń qajeti joq.
ShYMKENT