Tálimi mol týyndy

Bul jınaqqa árip­tesimizdiń  «Bo­lashaq» baǵ­dar­­la­masy aıasynda AQSh-tyń Djordj Va­shıngton ýnıversı­te­tinde júr­gizgen zert­teýleri engen. Jas zertteýshi  bir jyl boıy AQSh Kon­gresiniń kitaphanasy men Gel­man, Shekspır, Lýzer Kıń atyndaǵy qalalyq kitap­­hanasyn­da otyryp, halqymyzdyń tarı­hy men mádenıetine baı­lanysty tyń derek­ter izdegen. Sondaı-aq  Pıtts­býrg,  Nıý-Iork, Djordjtaýn ýnı­ver­sıtetteri se­kil­di irgeli oqý oryndarynyń ǵy­lymı kitaphanalaryn­da saqtalǵan eń­bekter­den qazaqqa qatysty biraz dú­nıe tapqan. Sonyń bári osy jı­naqqa toptastyrylyp otyr.

Kitapqa pikir jazǵan Berik Ýálı avtordyń Va­shıngton kitapha­nalaryn tynbaı aralap, Amerıka arhıvterindegi ultymyzǵa qatysty derekterdi jınaq­taý arqyly eli­mizdiń rýhanı qorjynyn tolyq­tyrýǵa qomaqty úles qosqanyna rızashylyǵyn bildirgen.

Shynynda da, jańa jınaq maz­mundy máli­metterge óte baı. Máse­len, zertteýshi «Arynǵazy sultan­men kezdesken nemis ǵalymy» atty maqalasynda 1823 jyly Berlınde basylǵan «Orynbordan Buharaǵa deıin» atty joljazba kitapta qazaq tarıhyna baılanysty qyzyqty derekter kezdesetinin baıandaıdy. Onda doktor Edvard Eversmann Arynǵazy sultannyń aýylyna baryp, odan ári kóptegen qazaq aýylyn aralaǵanyn aıtady. Sondaı-aq nemis bıologine saıyn dalany mekendegen qazaqtardyń er minezi, tabıǵaty erekshe áser syılaǵanyn shynaıy jetkizedi. Budan bólek, Dúısenáliniń  «Qazaq ertegileri Amerıkaǵa qa­laı jetti?», «Ashtyq bos­qyndarymen kezdesken ­jı­­hankezder», «Sven He­dın kórgen Qazaqııa», taǵy basqa da maqalalaryn­da kóptegen tyń dúnıege kez bolasyz. Jańa álem ashqandaı qumaryńyz artady. Qyzyǵasyz.

Djordj Vashıngton ýnı­versı­tetiniń professory Pıter Roll­berg talantty áriptesimizdiń Vashıng­tonda bolǵan bir jylynda tyń zertteý júrgizgenine tánti bolǵan.

«Ol qysqa ýaqyt ishinde AQSh pen Qazaqstannyń mádenı baılany­sy­na qa­tysty sony derekter taýyp, tarıhyna zerdeli zertteý jasady. Tipti osy taqyryp­ta júıeli iz­dengen alǵash­qy zert­teýshi desek artyq emes. Nátıjesinde, qa­zaq jerine arnaıy saparmen bar­­ǵan saıahatshylar men ǵalymdar ja­­zyp qaldyrǵan sı­rek jáne qun­dy derek­terdi oqyr­­manǵa usy­nyp otyr.  Onyń bul iz­denisi eki eldegi oqyr­mandarǵa da baǵaly bolary sózsiz», dep joǵary baǵa be­ripti.

Qysqasy, bul jınaqtyń ta­nymdyq tálimi mol. Oqyńyz!