Balalar hory men ansamblderiniń negizin qalaýshy, kompozıtor Ibragım Núsipbaev atyndaǵy Almaty oblystyq mektep-ınternattyń irgesi qalanyp, iske qosylǵaly 60 jyldan asqan. Osy ýaqyt aralyǵynda oblystyń ár túkpirinen kelgen san júzdegen bala ınternatqa ornalasyp, alańsyz bilim alyp, úlken ómirge qanat qaqty. Sapaly bilim men sanaly tárbıeniń oshaǵyna aınalǵan mektep-ınernattan túlep ushqan túlekter elimizdiń ár salasyna kirpish bop qalanyp, el damýyna súbeli úles qosyp júr.
«Internatta oqyp júr, talaı qazaq balasy» dep Abaı atamyz jyrlaǵandaı, jyly uıaǵa aınalǵan mektep-ınternattyń búgingi syıqy adam shoshyrlyq. Almaty qalasynyń qaq ortasynda ornalasqan ǵımarattyń toz-tozy shyǵyp, berekesi qashqanyn kózben kórdik. Basynan baǵy taıǵan oqý ornynyń jaǵa ustatar jaı-kúıin Balalar quqyqtary jónindegi ýákil Dınara Zákıeva tekseris barysynda anyqtaǵan.
Oblystyq mektep-ınternatta osy kúni bastaýysh synypta 63 bala bilim alyp jatsa, 5 pen 9-synyp aralyǵynda 95, al 10 men 11-synypta bar-joǵy 14 oqýshy oqıdy. 320 oryndyq jataqhana kúrdeli jóndeýge jabylǵaly beri, balalardyń jatyn oryndary oqý korpýsyna ornalastyrylǵan. Synyp kabınetterine jaıǵasqan balalardyń jaǵdaıyn talapqa saı deý qısynsyz. Tósegi bar degeni bolmasa, jýynýyna, tynyǵýyna, kıim-keshekterin ilip qoıýyna, bir sózben aıtqanda, úıdegideı jaılylyqty sezinýine eshqandaı múmkindik joǵy birden baıqalady. Eń soraqysy, balalardyń dál osyndaı jaısyz kúıde oqyp kele jatqandaryna úshinshi jyl eken.
«Bilim shańyraǵynda 12 synyp komplektisi boıynsha 35 muǵalim, 12 tárbıeshi jumys isteıdi. Kúrdeli jóndeý jumystarynyń aıaqtalmaýyna baılanysty oqýshylardy synyptarǵa qabyldaı almaı jatyrmyz. О́ıtkeni jatyn bólmeler tar. Eki qabatty oqý korpýsynyń bir jaǵyna jatyn oryndary ornalassa, ekinshi jaǵynda oqý synyptary jumys isteıdi. Soǵan qaramastan bilim standarty saqtalýda. Tárbıe jumystary da baǵdarlama boıynsha óz deńgeıinde júzege asyp jatyr. Bilim sapasyna keri áserin tıgizip jatqan joq. Qıyn jaǵdaıǵa qaramastan jylda Altyn belgige úmitker shyǵyp otyr. Aldyńǵy jyly úsh oqýshy, byltyrǵy jyly eki oqýshy qorǵap, joǵary oqý oryndaryna grantqa tústi. Bıyl bir oqýshymyz Altyn belgige úmitker. Oblystyq olımpıadaǵa qatysyp, úzdikter qatarynan kórinip júrgenderi de joq emes. Oqýshylar bes kún oqyp, juma kúni úılerine taratylady. Bul máselege shydamdylyq tanytyp júrgen ata-analaryna alǵys bildiremiz», deıdi mektep-ınternat dırektorynyń tárbıe isi jónindegi orynbasary Jaqsygúl Dosbaeva.
Dese de, synyp bólmeleriniń jatyn orynǵa aınalyp, qysqarýy saldarynan jańadan alynǵan ınteraktıvti taqtalar tolyqtaı qurylmaı turǵan kórinedi. Oǵan qosa, hımııa, fızıka pánderinen laboratorııalyq sabaq ótkizýdiń de múmkindigi qalmaǵan. 9 oqytý synybyna balalar syımaǵandyqtan bastaýyshtyń keı synyptary tústen keıin, ekinshi aýysymda oqýǵa kóshken.
«I.Núsipbaev atyndaǵy Almaty oblystyq mektep-ınternaty Almaty qalasynda ornalasqan. Jalpy, qarjylandyrý Qarasaı aýdandyq bilim bólimi arqyly júrgiziledi. Mektep-ınternattyń oqý korpýsyna 2011 jyly kúrdeli jóndeý jumysy jasalynǵan. 2022 jyly jataqhanasyna kúrdeli jóndeý jasaý úshin jergilikti bıýdjetten qarjy bólindi. Konkýrs arqyly utyp alǵan merdiger kompanııa «GRAND STROY SERVICE» JShS-men kelisimshart jasaldy. Olar qurylys montajdaý jumysyna 2022 jyldyń 22 qyrkúıeginde ruqsat alyp, bastaǵan bolatyn. Kelisimshart boıynsha sol jyldyń 25 jeltoqsanda bitirý kerek bolǵan. Biraq ýáde oryndalmaı, 2023 jyldyń qańtar aıynyń sońyna deıin uzartýǵa ótinish tastady. О́kinishke qaraı, qańtarda da qurylys jumystaryn aıaqtamady. Sondyqtan da Qarasaı aýdandyq bilim bólimi merdiger kompanııany sotqa berdi. Úsh ret sotqa berildi. Apellıasııalyq sot boldy. Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres jónindegi agenttikke, prokýratýraǵa josyqsyz kompanııa balalardyń quqyǵyn buzyp jatqany jóninde habarlandy. О́tken jyldyń naýryz aıynda ǵana sot sheshimimen «GRAND STROY SERVICE» kompanııasy josyqsyz merdiger retinde tanylyp, qara tizimge ilindi. Olarǵa berilgen aqshany óndirip alamyz jáne turaqsyzdyq aıyppulyn qosyp alamyz. Jataqhanany kúrdeli jóndeýge 596 mln teńge bólingen, onyń 150 mln teńgesi, ıaǵnı 30 paıyzy avans retinde berildi», deıdi Almaty oblystyq bilim basqarmasy basshysynyń orynbasary Gúlsara Isaǵulova.
Sóıtip, «kúrdeli jóndeýdi úsh aıda bitiremiz» degen merdigerdiń ýádesi oryndalmaı, onyń zardabyn balalar úshinshi jyl tartyp keledi.
«Osy kúni jataqhanada jasalǵan jumystar 50 paıyzdy quraıdy. Sondyqtan qazirgi tańda jobalyq-smetalyq qujattama qaıta qaralyp jatyr. Bul maqsatta jergilikti bıýdjetten 350 mln teńge bólinip tur. Biraq bul máselemen jete tanys oblys basshysy M.Sultanǵazıev qazir jeke ınvestor taýyp, Qonaev qalasyna jańa mektep-ınternat salýdy usynǵan. Osy kúni ınternat salyp, syıǵa tartýǵa nıetti jeke kásipker de tabyldy. Jańa ınternat qurylysy bıyl bastalyp, 2026 oqý jylynda paıdalanýǵa beriledi. Oǵan deıin oqýshylar basqa ınternattarda ýaqytsha turatyn bolady. Ibragım Núsipbaevtyń esimi ózgermeıdi, osylaı atalyp, bul nysan oblys ortalyǵyna kóshiriledi. Sol sebepti, mundaǵy bastaýysh synypta oqıtyn 63 balany eki-úsh kúnde basqa ınternattarǵa ornalastyryp, jaǵdaıyn jasaımyz. Al joǵary synyp oqýshylary bıylǵy oqý jylyn osynda aıaqtaıtyn bolady», deıdi Gúlsara Tastandyqyzy.
Qazirgi tańda 171 bala oqý korpýsynda jatyp, sport zalda tamaqtanady. Arnaıy jasaqtalǵan oryn bolmaǵandyqtan eshqandaı sanıtarlyq talap saqtalmaıtyny aıtpasa da túsinikti. Júz paıyz memlekettik tilde oqytylatyn mekteptiń oryssha túzilgen as máziri de sport zal qabyrǵasyna ilingen eken. Bir buryshyna tamaq quıatyn ydystar jııýly tur. «Sonda tamaq qaıda ázirlenedi?» dep kókeıge qonaqtaǵan suraq meni sportzaldan 200 metr shamasynda syrttaǵy ǵımaratqa alyp bardy. Tehnologııa pánine arnalǵan túrli stanoktar men asaı-múseı turatyn qoıma ispetti orynda balalardyń tamaǵy pisip jatyr. Mundaǵy sanıtarlyq norma týraly aıtý artyq. Tamaq jasalatyn ydystardyń da tym kóne ekeni kózge uryp tur. Internattyń ashanasynda shırek ǵasyrdan beri, ıaǵnı 25 jyl bas aspaz bop kele jatqan Gúljan Omarova qıyndyqqa qaramastan balalardyń tórt mezgil tamaǵy ýaqtyly jasalyp, tasymaldanyp berilip kele jatqanyn alǵa tartty. Áıtse de 171 balanyń tamaǵyn daıyndap, ony aq qar, kók muzda, jaýyn-shashynda ystyq kúıde sportzalǵa jetkizýdi elestete almadyq. Bul úsh kún, úsh aı emes, úshinshi jylǵa sozylǵan soraqy tirlik. Qyrýar qarjy bólinse de jataqhananyń kúrdeli jóndeýin jasap bitirmegen merdiger kompanııanyń balalar aldyndaǵy jaýapkershilikti sezinbegeni qynjyltady. «Múmkindiginshe tazalyq saqtap, adal as ázirleýge tyrysamyz» degen aspazdar «ashana» deýge aýyz barmaıtyn bul orynnyń jylýǵa qosylmaǵanyn, qystaı toq batareıasymen jylytqan bolyp, ildaldalap kele jatqandaryn jasyrmady. Jylýy joq orynda búrsektep júrip jasalyp, kúnige 4 ret tasymaldanyp beriletin asta qandaı qunar men bereke baryn baǵamdaý qıyn.
Alyp shahar Almatynyń ortasynda ornalasqan I.Núsipbaev atyndaǵy Almaty oblystyq mektep-ınternattyń adam nanǵysyz bul ahýaly oblystyq bilim basqarmasy basshysynyń orynbasary G.Tastandyqyzy joǵaryda aıtyp ótkendeı, bıylǵy oqý jylynda támamdalyp, tarıhı mektep «tirshiligin» toqtatpaq.
Al bul jańalyq 60 jyl aralyǵynda osy mektep-ınternatta oqyǵan san myńdaǵan túlekteri men ustazdaryn, búgingi oqýshylar men ata-analaryn qýanta qoımady. Sebebi tarıhy tereńde jatqan mektep-ınternatta áýel bastan kópbalaly eńbek adamdarynyń, malshylardyń, turmysy tómen otbasylardyń, jartylaı jetim jáne jetim balalar qabyldanyp, bilim alǵan. Búginde osy mártebege ıe mektep-ınternatta balalary oqyp jatqan ata-analar men mundaǵy muǵalimder tarıhı nysannyń ornynda qalýyn, balalardy jyly ornynan jyljytpaı, jataqhana qurylysyn aıaqtap berýin talap etýde.
«Bizdiń balalarymyzdyń qalada oqyǵanyn qalaımyz. Munda olardy oqytýmen qatar, mádenı-tarıhı oryndarǵa, mýzeı men teatr, kitaphanalarǵa alyp baryp, oı-órisiniń damýyna, rýhanı tolysýyna zor úles qosyp keledi. Sondyqtan Qonaev qalasyna kóshirilýine qarsymyz», deıdi ata-analar.
«Balalarymdy jan-jaqtaǵy ınternattarǵa taratsa, bes balamnyń qaısysyna júgiremin? Turaqty jumysym da, tabysym da joq», degen bes balanyń ákesi Erjan Ǵalym da alańdaýly kúıde.
Osylaısha, ata-analar men ustazdar kóńilin kúpti qylyp qoıǵan bul máseleniń nemen jáne qalaı sheshim tabary aldaǵy ýaqyttyń enshisinde.
Almaty oblysy