Til – halyqtyń mádenıeti men tarıhynyń aınasy, ulttyq birliktiń negizi. Al memlekettik til – qazaq halqynyń ulttyq bolmysyn, mádenıetin, tarıhyn saqtaýdyń basty quraly.
Bizdiń elimizde til úırenýde erkindik pen teńdik quqyǵy saqtalǵan. Qansha til bilýge talap qylsa da, esh shekteý qoıylmaıdy. Soǵan qaraı jyl ótken saıyn ǵylym men tehnologııanyń «tili» sanalatyn aǵylshyn tilin meńgerýge umtylǵandardyń qatary artyp keledi. Ásirese, jastar arasynda jeti nemese toǵyz tilde sóıleı biletin palıglottar kóp. Bul rette bir nárseni basa aıta ketý kerek, azamattardyń kóp til bilýge degen qyzyǵýshylyǵynan memlekettik tildiń mártebesi tómendetpeıdi. Sebebi, táýelsiz Qazaqstanda memlekettik tildiń qoldanys aıasy keń. Memlekettik til – memlekettiligimizdi aıqyndaıtyn negizgi faktorlardyń biri.
Jalpy, memlekettik tildiń qoldanys aıasyn odan ári keńeıtý úshin zamanaýı tehnologııalarǵa arnalǵan qosymshalardy kóbirek engizý kerek. Mobıldik jáne bankıngtik qosymshalardyń memlekettik tildegi nusqalary qazaq tilin meńgerýge degen suranysty arttyrady.
Búginde qazaq tilinde jumys isteıtin túrli mobıldik qosymshalar, oıyndar, bilim berý platformalary kóbeıdi. Sonymen birge bankıngtik qosymshalar da qoldanysta. Bul azamattardyń memlekettik tilde qarjylyq operasııalardy oryndaýyna múmkindik beredi.
Qazaqstanda 130-dan astam ult ókilderi turady desek, statıstıkalyq derekter boıynsha, memlekettik tildi meńgergen azamattardyń sany artqan. Bul kórsetkishti arttyrý úshin memlekettik tildiń qoldanys aıasyn keńeıtý, jastar arasynda qazaq tiliniń mártebesin kóterý qajet.
Memlekettik tildi úırenýge degen suranystyń artqanyn ár qala, aýdandardaǵy «Tilderdi oqytý» ortalyqtaryna kelýshilerdiń qatary kóbeıgenine qarap saralaýǵa bolady. Ortalyqta qazaq tilimen qatar, orys, aǵylshyn tilin oqytýdyń kýrstyq baǵdarlamalary bar.
Qazaq tilin úırenýge arnalǵan kýrstar men baǵdarlamalar sheńberinde bastaýysh, orta, jáne joǵary deńgeıdegi til kýrstaryn uıymdastyrý jolǵa qoıylǵan.
Buryn aýyl jastaryna tehnıkalyq mamandyqtardy oqytatyn oqý ornynda bilim alý qıynǵa soǵatyn. О́ıtkeni sabaq qazaq tilinde ótkenimen, termınderdiń bári resmı tilde. Jattap almasa, este saqtaý jeńil emes. Odan keıin jumysqa ornalasyp, óndiriske kelgende taǵy birshama kedergilerge tap bolyp jatatyn. Qazir bári ózgerdi. О́ıtkeni termınder memlekettik tilde «sóıleı» bastady.
Jalpy qazaq tili basqa elde memlekettik til mártebesine ıe bola almaıtyny túsinikti. Sondyqtan, elimizde ana tilimizdiń mereıi ústem bolýy tıis. Eldiń de, tildiń de Otany – Qazaqstan. Al tildiń negizgi qyzmeti – halyqty biriktirý. Memleketimizdegi birlik pen berekeniń kepili bolý.
Memlekettik til – ulttyń qýaty. Tildi damytý, nasıhattaý jáne ony kúndelikti ómirde qoldaný – ár azamattyń mindeti. Sondyqtan memlekettik tildi meńgerý men onyń qoldaný aıasyn keńeıtý úshin birlese jumys atqarýymyz qajet. Til arqyly biz ulttyq birligimizdi, mádenıetimizdi saqtap, bolashaq urpaqqa jetkizýimiz kerek.
Aıgúlim Jaılybek,
«Tilderdi oqytý ortalyǵy»
T.Rysqulov aýdandyq bólimshesiniń oqytýshysy.
Jambyl oblysy.