Bala kúnde keı kisiler: «О́zińmen qatar dostaryń kólik minip júr» dep qaǵyta qaıraǵanda, «kólikti qoıshylar da minedi ǵoı, ol maqtanatyn dúnıe emes» deýshi edik. Biz úshin maqtanatyn dúnıe artyq oqý ǵana bolyp kórinetin.
Shynynda, eń úlken ókinish – sana qarańǵylyǵynda ótkergen ýaqyt eken. Bárine qol jetkizýge bolady, biraq az aqyldyń azabymen, saǵym qýyp sandalyp ótken ýaqyttyń ókinishi qatty. Bul ókinishten aqyly arshyla bastaǵan ár jan qur qalmasy anyq.
On jasynan ákesiniń kitaphanasyn urlana oqyǵan Pýshkın oqýǵa erte bas qoıypty. Fransýz tilin jetik meńgergen ol, bala kúninde-aq fransýz ádebıetimen etene tanysyp, lıseıge túskende latyn, grek tilin meńgerip, Ovıdıı men Vergılııdi túpnusqadan oqypty. Onymen qosa, aǵylshyn, ıtalııalyq, nemis, ıspan tilderin úırenip, qundy shyǵarmalarǵa tól tilinde bas qoıypty. О́mir boıy bilimqumarlyqtan bir tanbaı, qaıda barsa da qoıyn-qonyshynda kitap júripti, kitaphanasynda 14 tildegi ártúrli qoljazbalar oryn alǵan.
Otyz bes jasynda aqylyna sáýle qonyp, qalt oıanǵan Abaı, órkenıetti el tulǵalarynyń ómirbaıanymen tanysyp, qaıǵydan qan jutyp jyr jazady.
«Jasymda ǵylym bar dep eskermedim,
Paıdasyn kóre tura teksermedim.
Erjetken soń túspedi ýysyma,
Qolymdy mezgilinen kesh sermedim».
Rasynda, Abaıdaı tulǵa órkenıetke jetken elde týyp, Pýshkın sekildi on jasynan aqyl-oı alyptarymen qunyǵa sýsyndasa qalaı bolmaq edi? Onda qazaq sanasy búgingiden on ese bıik bolar ma edi? Ásire dinshildikke qamalmaı, Eýropanyń záýlim ónerine, Grek-Rımniń tunyq bastaýlaryna qumartyp joǵarǵy oı munarasyna qaryshtar ma edi?
Aýyl arasynda bolystyqtyń shalyǵymen jas ómirin ótkergen Shákárim Qudaıberdiuly álemniń jaryǵyn sezingen soń qalyń ókinish tumanyna enedi.
«Jıyrma men qyryq arasy,
Jas ómirdiń sarasy.
Bos ótkenin qarashy,
Júrekke tógip qandy iriń».
Qalaı qarasaq ta, Sokrattyń sózinde shyndyq bar. «Jalǵyz ǵana ıgilik bar, ol – bilim, jalǵyz qana jamandyq bar, ol – nadandyq». Al ókinishtiń úlkeni...