Biraz kún buryn áleýmettik jelilerde, túrli pablıkterde áýesqoı túsirilgen beınejazba tarady. Ony túsirýshi «Orman otalyp jatyr. Saý aǵashtardy da kesip tastapty», deıdi. Iá, orman – Otan baılyǵy. Tabıǵatqa jany ashıtyn aǵaıyn bul istiń mán-jaıy anyqtalsa deıdi.
Beınejazbany óziniń «facebook» paraqshasyna bólisip, tekseris júrgizýdi talap etkenderdiń biri – oblystyq qoǵamdyq keńestiń múshesi, qoǵam belsendisi Nıqanbaı Omarhanov.
«Vechernıaıa Karaganda» telegram kanalynda jarııalanǵan Qarqaraly erekshe qorǵalatyn ulttyq tabıǵı parki aýmaǵyndaǵy aǵash daıyndaý áreketi týraly túsirilgen vıdeo habardy kórip, Facebook paraqshama saldym. Saryarqanyń altyn táji, injý marjany atalatyn Qarqaraly ulttyq tabıǵı parki – bárimizdiń maqtanyshymyz. Sol sebepti, qatty alańdaýshylyq týdyratyn aımaq. О́z kózimizben kórgen, 1997–1998 jyldary órtengen myńdaǵan gektar orman alqaby áli esimizde. Sol órtti syrttan kelgen áskerıler emes, aýdan halqy óz kúshterimen aýyzdyqtaǵanyn da bilemiz. Eń úlken másele órt aýyzdyqtalǵannan keıin oryn aldy. О́rtten de jaman náýbet, ormanda aǵash urlyǵy bastalyp, ıe bermeı ketken jaǵdaıdy da kórgenbiz. Kúıgen aǵashtardy tazalaımyz degen syltaýmen qanshama saý aǵashtar otaldy saý aǵashtardyń syrt qabyǵyn azdap kúıdirip, órtengen aǵash dep artty. Túngi ýaqytta «Qaraǵandy-Qarqaraly» tas jolynda aǵash tasyǵan júk kólikteri jol bermeıtin. Mundaı ormandy aıaýsyz otaý, aǵash urlaý birneshe jylǵa sozyldy. 2000 jyldyń basynda aýdan basshylyǵyna kelgen kezde sol kezderdegi aýyl aqsaqaldary, soǵys ardagerleri kelip, aldymyzǵa «Ormandy qorǵaý» degen bir ǵana mindet qoıdy. Aýdan azamattary, polısııadaǵy jekelegen janashyr ofıserler, ulttyq parktegi patrıot azamattar, qala jastary bolyp, 2000–2002 jyldar arasynda ormandy ondaǵan jabaıy aǵash daıyndaýshy urylardan tolyq tazarttyq. Olar Qaraǵandydan ǵana emes, Pavlodar, Semeı, tipti Omby qalalarynan bolyp shyqty. Aýdan basshylarynyń úıine telefon shalyp, qoqan-loqy kórsetken de edi. Sol kezde birinshi ret «Qazaqtelekom» basshylyǵy úıimizge nómir anyqtaıtyn telefon apparattaryn ornatyp berdi. Orman urlyǵyna qarsy jumys jasaǵan bir azamattyń qorasyna da órt qoıǵany da jadymda. Bizdi oblys ákimi Kamaltın Muhamedjanov, oblystyq polısııa basshysy, general Aleksandr Kýlınıch qoldap, aǵash urlyǵyna tosqaýyl qoıýda jan-jaqty kómek kórsetpegende jalǵyz aýdannyń áli kelmeıtin de edi. Jalpy aǵash urlyǵynyń bári, keshegi ulttyq park basshylyǵy jaýabyndaǵydaı, «sanıtarlyq kesý» degen jeleýmen bastalady. Sózdiń toqeteri, bul fakt jaı qalmaı, quzyrly organdar ulttyq park aýmaǵyn tolyq tekserý kerek. Qazir drondar bar, múmkindik mol, bul jaǵdaı – qaýipti qońyraý. Qarqaralynyń qara ormany bárimizdiń maqtanyshymyz, sonymen birge úlken qorqynyshymyz da. Saryarqanyń altyn tájin kózimizdiń qarashyǵyndaı saqtamasa bolmaıdy. Bir aǵashty ósirip, onyń báıterek bolýyna 30-40 jyl kerek. Orman degen órtense bir jylda qalpyna keletin dala emes, qyrylsa jyldam ósetin mal emes», deıdi Nıqanbaı Imanǵalıuly.
Qarqaraly memlekettik ulttyq tabıǵı parkiniń dırektory Rýslan Tólepbaev bul sharýanyń zań júzinde júzege asyp jatqanyn málimdedi.
«Áleýmettik jelide Qarqaraly memlekettik ulttyq tabıǵı parkinde aǵash kesý máselesi qyzý talqylanyp jatyr. Osy oraıda atalǵan sharýanyń zań júzinde júrgizilip jatqan josparly jumystyń biri ekenin málimdeımin. Bul sanıtarlyq maqsatta kesilip jatqan aǵashtar. Qazirgi ýaqytta, ýaqytsha joǵarǵy qoımada, ıaǵnı ormannyń ishine jınastyrylyp jatyr. Jer degdip, múmkinshilik bolǵan jaǵdaıda mekemeniń arnaıy óndiristik ýchaske aýmaǵyna ákelinip, ári karaı óńdeletin bolady. Sizderden ótinip suraımyn, tek qana resmı aqparattarǵa júginseńizder eken. Eshqandaı da Qaraǵandynyń qurylys kompanııalary Qarqaraly ormanyn otap jatqan joq. Ormandaǵy sanıtarlyq maqsatta aǵash kesýmen tek ulttyq park mekemesi aınalysady. Qazirde basshynyń buıryǵymen qosymsha arnaıy qyzmettik tekseris taǵaıyndaldy. Júrgizilgen qyzmettik tekseristiń barysynda ulttyq park mekemesi qyzmetkerleriniń tarapynan kemshilikter ne zań buzýshylyqtar anyqtalsa, Zańnamaǵa sáıkes tıisti sharalar qoldanylatyn bolady. Osy másele boıynsha buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi, qoǵam belsendileri mán-jaıdy anyqtap bilý úshin habarlasyp jatyr. Bárine ashyqpyz. Sondyqtan orman janashyry bolǵan, alańdaýshylyq bildirgen árqaısyńyzǵa erekshe alǵys bildiremin. Túsinistik tanytýlaryńyzdy suraımyn», deıdi park basshysy.
Ulttyq park mekemesiniń jumysyn qadaǵalaıtyn Qaraǵandy oblystyq orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi aýmaqtyq ınspeksııasy mekemesine de habarlasyp, tómendegideı jaýap aldyq.
«Qarqaraly memlekettik ulttyq tabıǵı parkiniń taý ormanshylyǵynyń 98-oramynyń 38-teliminde iriktep sanıtarlyq kesý ulttyq parktiń orman ornalastyrý jobasy negizinde júrgizilip jatyr. Iriktep sanıtarlyq kesý Ulttyq parktiń 2024 jylǵy 25 jeltoqsandaǵy №159 (n/b) «Memlekettik orman ýchaskelerinde súrekti túbirimen bosatýdyń 2025 jylǵa arnalǵan kólemderin bekitý» týraly buıryǵyna sáıkes №124041 aǵash kesý bıletimen ruqsat etilgen. Keleshekte osy oramda orman ornalastyrý jobasy boıynsha ormandy qalpyna keltirý jumystaryn júrgizý josparlanǵan. Iriktep sanıtarlyq kesý tek aýrýǵa shaldyqqan, zııankestermen zaqymdanǵan aǵashtardy joıýǵa baǵyttalǵan. Jumysty ulttyq park qyzmetkerleri oryndaıdy. Ulttyq parkte aǵash kesýge birde-bir qurylys kompanııasy qatyspaıdy. Barlyq jumys zańnamaǵa sáıkes, ulttyq park mamandarynyń baqylaýymen oryndalady», dedi Qaraǵandy oblystyq orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi aýmaqtyq ınspeksııa basshysynyń orynbasary Rashıd Amangeldiuly.
Ulttyq parktiń qyzmetkerleri mundaı sharýalar on jylǵa daıyndalǵan «Orman ornalastyrý» atty joba sheńberinde ǵana atqarylatynyn aıtady. Joba negizinde qansha aǵash kesilý kerektigi qarastyrylatyn kórinedi. Jalpy orman sharýashylyǵynyń 98-oramynyń 38-teliminde 400 tekshe metr aǵash kesilýi kerek bolǵan. Biraq ormanshylar 163 teksheni ǵana tańdap, iriktepti. Sol 163 teksheniń 80 tekshesi daıyn tur. Endi 80 tekshesi taǵy kesiledi.
«Aǵash kesý jumystaryn týrıster orman aralap júrip, kórip qalǵan. Sosyn beınejazbaǵa túsirip, «ormandy qurtyp jatyr», dep áleýmettik jelige taratyp jibergen. Bul sharýany qarapaıym halyq bile bermeıdi, qandaı maqsatta, qalaı kesilip jatqanyn. Sondyqtan biz ormanǵa basa kóktep kirmeımiz, ol jobada kórsetilgen dúnıe. Taǵy da bizde Qarqaraly, Kent ormanshylyqtarynda 200 tekshe metr aǵash kesiledi. Bunyń barlyǵyn orman sharýashylyǵy jyldyń aıaǵyna deıin júrgizedi. Sáýir aıynyń 14-nen bastap órt qaýpi maýsymy ashylady. Qazirgi ýaqytta tek aǵash kesý jumystarymen aınalysyp jatyrmyz», dep túsindirdi park dırektorynyń orynbasary Almaz Jumaqanuly.
Degenmen el tegin dúrlikpeıdi. «Ormandy otaýǵa jol berilmesin», degen aǵaıynnyń alań kóńilin eskergen. Tabıǵatty qorǵaý jónindegi oblystyq prokýratýra tekseris júrgizip jatqan kórinedi.
Qaraǵandy oblysy