Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Nurlan Ábdirovtiń jetekshiligimen OSK janyndaǵy múgedektigi bar adamdardyń saılaý quqyqtaryn qamtamasyz etý jónindegi jumys tobynyń otyrysy ótti. Oǵan Májilis depýtaty Kenjeǵul Seıitjan (onlaın), Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vıse-mınıstri Asqarbek Ertaev, jumys tobynyń músheleri, memlekettik organdardyń, ÚEU ókilderi, ártúrli óńirlerden sarapshylar qatysty.
Jumys tobynyń jıynyn ashqan Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Nurlan Ábdirov múgedektigi bar adamdardyń saılaý quqyqtaryn qamtamasyz etý jónindegi jumys toby OSK janynda 2018 jyldan beri jumys istep kele jatqanyn atap ótti. Al 2022 jyldan bastap ol jańa ereje negizinde jumys istep keledi. Sondaı-aq onyń quramy merzimdi túrde jańartylyp otyrady. N.Ábdirovtiń aıtýynsha, búgingi tańda qatysýshylardyń 70%-dan astamy – qoǵamdyq birlestikterdiń ókilderi. Bul jumys tobynyń qoldanbaly baǵytyn kúsheıtedi jáne múgedektigi bar adamdardyń saılaý úderisine naqty qajettilikterin esepke alýǵa yqpal etedi.
Májilis mandatynyń keminde 30%-yn áıelder, jastar jáne múgedektigi bar adamdar quraýǵa tıis. Bul mańyzdy kvota Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń aýqymdy konstıtýsııalyq reformasy sheńberindegi zańnamada bekitilgen. Otyrys barysynda OSK tóraǵasy bul norma tizimderdi tirkeý kezinde de, mandattardy bólý kezinde de mindetti ekenin atap ótti.
Ol sondaı-aq el kólemindegi saılaý komıssııalarynyń múgedektigi bar músheleriniń sany 2019 jylǵy 455-ten búginde 735-ke deıin kóbeıgenin aıryqsha atap ótti.
– Bul – ınklıýzıvtiliktiń júıeli saıasatyn birizdi iske asyrýdyń nátıjesi. Degenmen ári qaraı damytýdyń mańyzy zor. Biz partııalardyń saılaýaldy baǵdarlamalary múgedektigi bar adamdardyń barlyq sanattaryna – mazmuny jaǵynan ǵana emes, tehnıkalyq jaǵynan da qoljetimdi bolýǵa tıis dep sanaımyz. Ol úshin biz jumys tobynyń múshelerin saılaýda qoljetimdi ortany keńeıtýge yqpal etetin naqty usynystardy engizýge shaqyramyz, – dedi OSK tóraǵasy.
Otyrysta Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vıse-mınıstri mınıstrliktiń quzyreti sheńberinde júrgizilip jatqan jumystar baıandady. Ol saılaý úderisinde qoljetimdi ortany qurý máselelerine nazar aýdaryp, sondaı-aq múgedektigi bar adamdar úshin «Qoljetimdiliktiń ınteraktıvti kartasy» portalynyń paıdasy týraly habardar etti.
Jıyn barysynda OSK men Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi arasyndaǵy kelisimniń negizinde Jol kartasyn ázirleý týraly ýaǵdalastyqqa qol jetkizildi. OSK tóraǵasy N.Ábdirov bastamashylyq etken Jol kartasy múgedek adamdardyń saılaý quqyqtaryn iske asyrýdyń biryńǵaı tásilderin ázirleýge jáne saılaý organdary men mınıstrliktiń óńirlik bólimsheleri arasynda saılaý ınfraqurylymyna qoljetimdilikti keńeıtýde tıimdi úılestirýdi qamtamasyz etýge múmkindik bermek.
Sondaı-aq «Shyraq» qoǵamdyq birlestigi jáne Senat janyndaǵy Inklıýzııa jónindegi keńestiń tóraǵasy Lázzat Qaltaeva «Shyraq» QB, EQYU-nyń Astanadaǵy baǵdarlamalar ofısi jáne OSK birlesken jobasy sheńberindegi saılaýdy uıymdastyrýshylar úshin múgedek adamdardyń saılaý quqyqtary jónindegi beınekýrstyń ázirlený barysyn aıtyp berdi. Onyń aıtýynsha, beınekýrs saılaýdy uıymdastyrýshylarǵa arnalǵan teorııalyq aspektilerdi de, ınteraktıvti tapsyrmalardy da qamtıdy.
Saılaý ýchaskeleriniń qoljetimdiligi monıtorınginiń qorytyndylary týraly «IteachMe» quzyrettilikti damytý qorynyń dırektory Zahıra Begalıeva habarlady. Ol sózinde shyǵyp qalǵan máslıhat depýtattarynyń ornyna saılaý barysynda júrgizilgen monıtorıng ýchaskelerdiń kópshiligi qoljetimdiliktiń qajetti jaǵdaıymen qamtamasyz etilgenin jáne ákimdikter tarapynan nazar aýdarýdy talap etetin jekelegen máseleler bar ekenin kórsetkenin aıtty. Sonymen qatar spıker basqa elderde qoldanylatyn tehnologııalar men sheshimder týraly, sonyń ishinde daýystyq sıgnaldary bar qurylǵylardy, mobıldi qosymshalardy jáne t.b. paıdalaný týraly málimet berdi.
Otyrystyń kún tártibinde kórý qabileti buzylǵan adamdar úshin paıdalanýshynyń dybystyq eskertýi bar NVDA baǵdarlamalyq jasaqtamasyn paıdalaný jaıy da qozǵaldy. «Qazaq zaǵıptar qoǵamy» QB «Pavlodar» QQ prezıdenti Snejana Mryl kórý qabileti buzylǵan adamdardyń óz betinshe daýys berýi úshin jaǵdaı jasaýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Ol zaǵıp saılaýshylarǵa basqa bir tulǵanyń kómeginsiz aqparat alýǵa múmkindik beretin osy baǵdarlamanyń praktıkalyq qoldanylýy týraly aıtty. Onyń aıtýynsha, saılaý ýchaskelerinde osyndaı tehnologııalardy engizý saılaý úderisiniń qoljetimdiligin jáne múgedek azamattardyń saılaý belsendiliginiń deńgeıin arttyrady. Nurlan Ábdirov Pavlodarda qanatqaqty rejimde qoldanylyp júrgen osy baǵdarlamany synaqtan ótkizýdi usyndy. Osy jumystyń nátıjesi boıynsha aýmaqtyq saılaý komıssııalary ony saılaý úderisine odan ári engizý múmkindigi týraly usynymdar bere alady.
Otyrys sońynda Ortsaılaýkom basshysy azamattardyń barlyq sanatynyń saılaý úderisine teń qatysýyn qamtamasyz etý boıynsha júıeli jáne birizdi jumys jalǵasatynyna senim bildirdi. Jumys tobynyń músheleri memlekettik organdarmen birlesip, múgedektigi bar adamdardyń saılaý quqyqtarynyń saqtalýyna turaqty monıtorıng júrgizýdi jáne saılaýda qoljetimdi ortany jaqsartýǵa qatysýdy jalǵastyra bermek.