Atyraý oblysynda Reseımen aradaǵy shekaraǵa taıaý, biraq aýdan ortalyǵynan 200 shaqyrym qashyqta ornalasqan 10 eldi meken bar. Bul aýyldarǵa jetkizetin jolǵa qıyrshyq tas ta, asfalt ta tóselmegen. Biraq jyl saıyn oblys bıýdjetinen qara joldaǵy sazdy topyraqty qyrý, tegisteýge ǵana qarjy bólinedi.
Saz tóselgen jol
Elimizdiń batys qaqpasyndaǵy Qurmanǵazy aýdanynda №7 razezden bastalyp, Súıindik aýylyna deıin sozylatyn jol bar. Jol boıynda tórt aýyldyq okrýgtiń 10 eldi mekeni ornalasqan. Asfalty joq qara jolmen Qoshalaq, Asan, Úshtaǵan Azǵyr, Balqudyq, Jalǵyzapan, Qońyrterek, Eginqudyq, Batyrbek, Súıindik aýyldarynyń turǵyndary qatynaıdy.
Balqudyq aýyly men aýdan ortalyǵynyń ara qashyqtyǵy – 260 shaqyrym. Aýyldaǵy alǵashqy mektep 1928 jyly ashylypty. Qazir munda 1 395 adam turady. Osy okrýgtegi Azǵyr aýyly 1928–1930 jyldary Oral okrýgindegi Azǵyr aýdanynyń ortalyǵy bolǵan degen derek bar. Kezinde jerasty synaǵy jasalǵan Azǵyr ıadrolyq polıgonynyń dál irgesinde oryn tepken eldi mekende 380, Qońyrterekte 265 turǵyn irge kótermeı otyr.
Asan aýyly aýdan ortalyǵynan 190 shaqyrym qashyqtyqta ornalasqan. Munda 569, Úshtaǵan aýylynda 653 adam tirkelipti. Súıindik aýyldyq okrýgi ortalyǵynyń irgesi 1957 jyly qalanǵan. Súıindik, Jalǵyzapan, Batyrbek, Eginqudyq eldi mekenderindegi turǵyndar sany – 2 504.
Azǵyr aýyldyq okrýginiń ortalyǵy Balqudyq aýylynyń baıyrǵy turǵyny, Qurmanǵazy aýdandyq máslıhatynyń depýtaty Mansur Qýanyshalınniń aıtýyna qaraǵanda, keńes dáýiri kezinde de shalǵaıdaǵy atalǵan eldi mekenniń turǵyndary aýdan ortalyǵyna qara jolmen qatynaǵan. Elimiz táýelsizdigin alǵanyna 34 jyl bolǵanymen, «Baıaǵy jartas – sol jartas» kúıinde qalyp otyr. Kóktem men kúzgi laısańdy, qysqy mezgildegi qardyń álegin aıtpaǵanda, ásirese 40 kún shildeniń ystyǵynda bul jolmen kóliktiń júrýi tipti múmkin emes.
«Jol qum arasymen ótedi. Kún ábden ysyǵan kezde qum suıylyp, kóliktiń júrýine qıyndyq keltiredi. Kólikter qumǵa batyp qalǵanyn talaı kórdik. Aýdan basshylyǵy 80-jyldary qara jolǵa sazdy topyraq tógip, ábden nyǵyzdady. О́ıtkeni sol kezde Balqudyq asyl tuqymdy qoı zaýytynda 50 myńǵa jýyq qoı, 6 myńdaı jylqy, Súıindik asyl tuqymdy qoı zaýytynda 50 myńnan astam qoı, 7 myńnyń shamasynda jylqy boldy. Sharýashylyqtar shopandar men jylqyshylarǵa saz tóselgen jolmen jem, pishen tasydy. Qazir mundaı iri sharýashylyqtar joq», deıdi M.Qýanyshalın.
Jol – eki eldiń shekarasyna taıaý ornalasqan aýyldar turǵyndarynyń janyna batatyn túıtkil. Biraq jol salý máselesi sheshimin tappaı keledi.
«Jol salý máselesi qozǵalǵaly 40 jyldan asty. Elimiz táýelsizdigin alǵannan keıin de bul másele talaı kóterildi. Biraq áli kúnge deıin naqty sheshim qabyldanǵan joq. Oblysty basqarǵan ákim de, Parlament depýtattary da, túrli mınıstrliktiń ókilderi de osy jolmen júrip ótken. Bul – memlekettik deńgeıde kóteriletin másele», deıdi M.Qýanyshalın.
Oblystyq mańyzy bar №7 razezd – Asan – Balqudyq – Súıindik avtomobıl jolyn kútip-ustaýǵa 491 mln teńge bólingen. Qarjynyń 169 mln teńgesi bıyl atqarylatyn jumysqa qarastyrylyp otyr.
«Joldy kútip-ustaýǵa 12 aqpanda «Ganıýshkın-Qurylys» JShS-men kelisimshart jasaldy. Onyń ishinde 2025 jylǵa 169 mln teńge qaraldy. Kelisimshart merzimi – 3 jyl. Merdiger atalǵan joldyń topyraǵyn tegistep, qyrý jumystaryn atqarady. Tapsyrys berýshi – oblystyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasy», deıdi Qurmanǵazy aýdanynyń ákimi Abat Janǵalıev.
Asfaltsyz joldyń azaby
«Qurmanǵazy joldary» JShS dırektory Aslan Baımenovtiń aıtýynsha, atalǵan joldy kútip-ustaý ońaı sharýa emes. О́ıtkeni ol asfaltsyz joldy kútip-ustaý jumysynyń qıyndyǵyn jetik biledi.
«Bizdiń kompanııa 2011 jyldan beri osy jumysty atqaryp keldi. Joldyń qashyqtyǵy – 286 shaqyrym. Jolǵa asfaltty aıtpaǵannyń ózinde, qıyrshyq tas ta tóselmegen. Kezinde saz topyraq qana tógilgen. Sodan beri eshteńe tóselgen joq. Biz jyl saıyn sol sazdy tegistep, kóliktiń toqtaýsyz júrýine qolaıly jaǵdaı jasadyq. Alaıda saz tóselgen jolǵa qyrý, tegisteý sekildi jumystyń jasalǵany kórinbeıdi. Sebebi bir-eki aýyr júk kóligi júrip ótse, jol qaıtadan búlinedi», deıdi A.Baımenov.
Tájirıbeli jolshynyń pikirinshe, joldy tegisteý, qyrý jumystarynyń nátıjesi baıqalatyn eki kezeń bar. Birinshisi – naýryz, sáýir, mamyr aılary. Sonan soń qazannan jeltoqsanǵa deıingi aralyqta atqarylǵan jumystyń nátıjesi kórinedi.
«Júrgizýshiler jazǵy mezgilde 40 kúnge sozylatyn aptap ystyqta joldy tegistemeýdi suraıdy. Sebebi maýsymnan tamyzǵa deıin qum suıylyp, kóliktiń júrýi qıyndaıdy. Osy kezde jol tegistelse, burynǵy qalpynan aıyrylyp qalady», deıdi ol.
Bıyl atalǵan asfalt túgili qıyrshyq tasy joq joldaǵy kútip-ustaý jumysyn atqaratyn merdiger ózgeripti. Endi bul mindet «Ganıýshkın-Qurylys» JShS-ǵa júktelip otyr. Kompanııa dırektory Erbol Qurmanovtyń málimetine súıensek, jumysqa 16 adam tartylǵan.
«Bizde joldy tegisteıtin 3 avtogreıder, qajetti ınertti materıaldardy tasymaldaıtyn 3 «MAZ», 3 júk tıeıtin tehnıka bar. Jumysshylardy 1 «ÝAZ», 2 «GAZel» kóligimen tasymaldaımyz. Jazda shań bolmas úshin 1 tehnıka sý shashady. Qysqy maýsymda 3 tehnıkamen tuz sebemiz», deıdi E.Qurmanov.
Elimiz táýelsizdigin alǵannan beri Qurmanǵazy aýdanyn da, Atyraý oblysyn da birneshe ákim basqardy. Aýdannyń burynǵy tórt ákiminiń bireýi qazir Senattyń depýtaty, ekeýi Atyraý oblysy ákiminiń orynbasary laýazymyn atqaryp otyr. Munaıly oblystyń burynǵy ákimderiniń biri Prezıdent Ákimshiligine, ózgeleri Úkimet pen Parlament Májilisine, mınıstrlikterge jetekshilik etti. Biraq nege ekeni belgisiz, oblys ákiminiń oryntaǵynan keıin joǵary laýazymdaǵy qyzmetke taǵaıyndalǵan sheneýnikter Reseımen shekaradaǵy 10 aýylǵa jol salý máselesin qozǵaǵan emes.
Qazir oblystyń burynǵy ákiminiń biri – Parlament Májilisiniń depýtaty. Kórshi elmen shekarada shetqaqpaı qalǵan 10 aýyldyń turǵyndary elorda men oblystan kelip-ketetin aq jaǵalylarǵa «Aýdan ortalyǵyna deıin qatynaıtyn jol salýǵa yqpal ete me?» degen úmitpen qaraıdy. Biraq turǵyndar úmiti ázir aqtalar emes.
«Úsh jyl buryn osy joldyń 36 shaqyrymyna ortasha jóndeý júrgizedi degendi estip, qýanǵan edik. Biraq jóndelgen joldy kórmedik. Joldyń shamamen 15 shaqyrymyna topyraq tógildi. Basqa eshqandaı jumys atqarylǵan joq», deıdi M.Qýanyshalın.
Teginde el egemendiginiń jemisi turǵyndardyń baqýatty turmysy, aýyldarǵa qatynaıtyn asfalt jol sekildi ıgiliktermen astasady. Osy oraıda oblysty aıtpaǵanda, aýdan ortalyǵynan shalǵaıda, shetqaqpaı qalǵan eldi mekenderdegi turǵyndardyń kókeıkesti máselesine nazar aýdaratyn mezgil jetti. Prezıdenttiń shekaradaǵy aýyldardy damytý jónindegi tapsyrmasyna saı jol salýdy qolǵa alyp, altyn besiginen kóshpegen jandarǵa janashyr bolar laýazym ıesi, esti-basty azamattar tabylsa ıgi.
Atyraý oblysy