Alıza Kaıharovanyń jasy – 21-de, mamandyǵy – qazaq tili men ádebıeti páni muǵalimi. Qoǵamdyq qyzmeti – «Vaınah» sheshender etnomádenı birlestigi tóraǵasynyń orynbasary, Aqtóbedegi QHA jastary múshesi, ózge ulttarǵa qazaq tilin úıretetin «Qazaqvibe» kýrsynyń avtory.
– Temir aýdanynyń Temir qalasynda Saqtaǵan Báıishev atyndaǵy orta mekteptiń orys synybynda oqydym. 6-synypqa deıin qazaq tilin bilmedim. Sodan naǵashy ájemniń yqpalymen eki jyl ishinde aýyzeki qazaq tilin meńgerdim. Ájem – sheshen ultynan bolsa da, jany qazaq, óte baýyrmal, dana kisi. Meniń tulǵalyq jetilýime, ómirde ornymdy tabýyma, mamandyq tańdaýyma ájemniń yqpaly zor boldy. Alǵashqyda jalǵaýlar men septikterdi túsinbeı, óz oıymdy naqty jetkize almaı júrsem de, ájem ishki qorqynyshymdy jeńdirip, maǵan tek qazaqsha sóıledi. Osy jasymda til úırenýge degen qulshynysymnyń artqanyn baıqaǵan qazaq tili men ádebıeti páni muǵalimi kómekke keldi. 11-synypta qazaq tili men ádebıeti páni muǵalimi bolamyn dep sheship, Qudaıbergen Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik ýnıversıtetine qujat tapsyryp, grantpen tústim. 1-kýrsta qazaq tili teorııasyn meńgerýde qınalǵanymdy jasyrmaımyn. Sondaı kúnderi oqýdan shyǵamyn dep te talaı jyladym. Alaıda ýnıversıtet ustazdary – Álııa Ulyqpanova, Baǵıla Qurmanbekqyzy, Abat Pangereev bilmegenimdi túsindirdi, qosymsha tapsyrmalar berdi, tilge jeńil, oqýǵa uǵynyqty, ádebı kitaptardy tańdap berdi. 2-kýrsta sabaqtan bos ýaqytymda til úıretý ortalyǵyna qosymsha jumys atqardym. Bul da maǵan jaqsy múmkindik boldy, – deıdi jas ustaz.
Mamandyǵyn qatty unatatyn Alıza osy oqý ortalyǵynda júrip, qazaq tilin oqytý ádistemesin jazyp shyqty. Jumysyna tııanaqty jas óz tájirıbesi arqyly basqa ulttarǵa qazaq tilin úıretýdiń eń ońaı ári tıimdi nusqasyn ázirlep, «Qazaqvibe» kýrsyn ashty. Sodan beri de úsh jyl ótti. Búginde onyń oqýshylarynyń sany 200-den assa, olardyń eń kishisiniń jasy – 4-te, eń úlkeni – 64 jasta.
– Men basqa óńir turǵyndaryna, tipti shetel azamattaryna da onlaın dáris beremin. Ár shákirtime qurmetpen qaraımyn jáne qazaq tilin nasıhattaýǵa múmkindik bergen Qazaqstan halqy Assambleıasyna alǵysym sheksiz. Assambleıa jastary uıymdastyrǵan is-sharalarǵa oqýshylarymdy qatystyrýǵa tyrysamyn. Qazaq tilin meńgerý aıasyn keńeıtýdegi taǵy bir jobam – «Sóıle, qazaqsha!» chellendji. Internet jelisimen uıymdastyrǵan bastamamyzdy Atyraý, Pavlodar, Batys Qazaqstan oblystarynyń jastary qup aldy, – deıdi Alıza.
Jıeniniń jas kezinen jany qazaq bolyp ósýine baryn salǵan Alızanyń ájesi – 1944 jyly 23 aqpanda kúshtep deportasııalanǵan sheshen ultynyń ókili. Qaqaǵan qystyń ortasynda júk vagonymen birneshe aı júrip kelip, ash-jalańash, ári-sári kúıde aıdalada qalǵan adamdardy úılerine kirgizip, panalatqan, as-sýyn bergen jergilikti jurttyń peıili jas sheshen qyzynyń ómirine azyq boldy. Qazaq dalasy ekinshi Otanyna aınaldy, eńbek etti, osy topyraqta japyraǵan jaıdy. Jas ulǵaıǵan kezinde nemere-jıenderiniń tamyry qazaq bolyp soǵýyna bar kúshin salǵan abzal ananyń ónegesin kórgen urpaqtary da kórgenin qaıtalap júr.
Aqtóbe oblysy