Burnaǵy kúngi gazetimizdiń nómirinde jaryq kórgen «Qolbasshy Nurmaǵambetov» atty maqalada Reıhstag alynǵannan keıin Saǵadatty maıdandyq gazettiń tilshisi Musa Dinishev izdep baryp, ocherk jazǵany týraly derek keltirilgen. Sol tarıhı sáttiń sarǵaıǵan esteligin sanada jańǵyrtqan myna sýret 1945 jyldyń mamyrynda Berlınde túsirilgen. Jeńis týy jelbiregen mereıli mezette tarıhqa taspalanǵan bul beıne – qos birdeı qazaq perzentiniń jeke esteligi ǵana emes, bútin bir urpaqtyń erligi men elge degen adaldyǵyn aıǵaqtaıtyn qundy derek.
Sýrette Keńes Odaǵynyń batyry, Halyq qaharmany Saǵadat Nurmaǵambetov pen maıdanger jýrnalıst Musa Dinishev taspalanǵan. Qas-qaǵym sátti tarıhqa aınaldyrǵan fotokadr qalamyn qarý etken qaısar jannyń kózi tirisinde erekshe qadir tutqan muralarynyń biri bolypty. Búginde Dinishevter áýletiniń muraǵatyndaǵy baǵaly qazyna sanalatyn osynaý sýret tarıhty tek resmı qujattarmen emes, shynaıy esteliktermen de sezinýge bolatynyn kórsetedi. Sýrettiń qaı kezde, qalaı túsirilgeni, beınedegi tulǵalardyń taǵdyryna qalaı áser etkeni týraly kórnekti opera ánshisi, Eńbek eri Álibek Musauly Dinishev áńgimelep berdi.
«Ákem Musa Dinishev – Stalıngradtan Berlınge deıingi aýyr maıdan jolyn júrip ótken. Ol Stalıngrad shaıqasynyń qatysýshysy edi. Soǵystyń alǵashqy eki jylynda jaıaý ásker quramynda saıası jetekshi (polıtrýk) bolyp qyzmet etti. Sol kezeńde jaıaý áskerdegi saıası jetekshilerge ómir óte qaýipti edi. Sebebi nemis áskeri dál osy laýazym ıelerine baǵyttap oq atatyn. Sol qıyn-qystaý zamanda, taǵdyrdyń qoldaýy bolar, ákem tiri qaldy. Keıinnen ony Stalıngrad mańyndaǵy maıdandyq gazet redaksııasyna aýystyrady. Ol jerde ár ulttyń – qazaq, ózbek, ýkraınnyń redaksııasy bolǵan. Ákem osy gazette qazaq bóliminiń tilshisi retinde qyzmet etti. Ol maıdan shebinde júrip, elden attanǵan jaýyngerler týraly ocherkter jazyp, olardyń erligin qaǵaz betine túsirdi. Ákemniń arhıvinde saqtalǵan sırek sýretterdiń biri – Qazaqstannan shyqqan ónerpazdardyń maıdan dalasyna konsertpen kelgen sáti. Sol sýretterdiń birinde ol áıgili ánshi Ǵarıfolla Qurmanǵalıevpen birge túsken. Al eń qundy esteliktiń biri – Saǵadat Nurmaǵambetovpen túsken sýret. Ol 1945 jyldyń mamyr aıynda, Berlınde túsirilgen. Sol kezde Saǵadat aǵamyzǵa Keńes Odaǵynyń batyry ataǵy berilgen edi. Jas ofıserdiń erligi týraly jazý úshin ákem arnaıy baryp, ony izdep tabady. Ekeýi uzaq áńgimelesip, ocherkke qajetti materıaldar jınaıdy. Keıin osy suhbat negizinde maqala jazylady. Ekeýi birge sýretke túsedi. Bul – soǵystyń sońǵy kezeńinde, Jeńis kúniniń qarsańynda oryn alǵan taǵdyrly kezdesý. Saǵadat aǵa men ákem soǵystan keıin ómir boıy aralas-quralas, syılas dos bolyp ótti. Biz de Saǵadat aǵanyń úıinde talaı boldyq. Keıin ol kisimen ár jolyqqan sátimde sol Berlındegi tarıhı kezdesýdi, ekeýiniń áńgimesin, ákemniń Saǵadat aǵa týraly jazǵan ocherkin eske alatynbyz», deıdi Álibek Dinishev.
Taǵdyr tabystyrǵan aǵaly-inili maıdangerlerdiń keıingi ómir ónegesi elge málim. «Otan gazetiniń» áskerdegi tilshisi bolǵan Musa Bókenbaıuly soǵystan aman oralǵan soń ult baspasózine qaltqysyz qyzmet etti. Eńbek jolyn «Lenınshil jas» (qazirgi «Jas Alash») gazetinen bastaǵan ol «Mádenıet jáne turmys» (qazirgi «Parasat») jýrnalynyń negizin qalap, uzaq ýaqyt bas redaktor qyzmetin atqardy, QazKSR Mádenıet mınıstriniń orynbasary boldy.
Soǵystan keıin Saǵadat Nurmaǵambetov Keńes armııasynda qyzmet etti. 1971 jyly general-leıtenant shenin aldy. 1989 jyly otstavkaǵa shyqqanymen, elimiz táýelsizdigin jarııalaǵannan keıin Qorǵanys isteri jónindegi memlekettik komıtettiń tóraǵasy, keıin elimizdiń tuńǵysh Qorǵanys mınıstri bolyp taǵaıyndaldy.
Oqyrman nazaryna usynylyp otyrǵan osy bir sýrettiń tasasynda kóńilge oı salar kóp dúnıe jatyr. Bir ǵana sýretten bastalatyn úlken tarıh – ýaqyt aǵymynda estelikter kómeskilense de, shyn dostyq pen batyrlyqtyń izi eshqashan óshpeıtinin ańǵartyp turǵandaı.
ALMATY