10 mamyrǵa qaraǵan túni Úndistan men Pákistan arasyndaǵy qarýly qaqtyǵys jańa ári qaýipti kezeńge aıaq basqan edi. Eki ıadrolyq derjava arasyndaǵy shıryǵa túsken shıelenis halyqaralyq qaýymdastyqtyń alańdaýshylyǵyn týdyryp, BUU, AQSh, Ulybrıtanııa syndy jetekshi derjavalardy araǵaıyn bolýǵa ıtermeledi. Sóıtip, AQSh prezıdenti Donald Tramptyń bastamasymen taraptar atysty tolyq ári shuǵyl toqtatýǵa kelisim berdi. Hosh, tamyry bir, táńiri bólek elderdiń urysy neden bastaldy, endi qaıda baǵyt aldy, budan keıin kórshiler tonnyń ishki baýyndaı qaıtadan aralasyp kete ala ma? Egemen.kz tilshisi saraptap kórdi.
Atystyń toqtaǵany jóninde Tramp ózi negizin qalaǵan TruthSocial áleýmettik jelisinde habarlap, kelissózderdiń uzaqqa sozylǵanyn, alaıda beıbit sheshimge qol jetkizilgenin málimdedi.
«Úndistan men Pákistan aqyl men sabyrlylyq tanytty», dep jazdy AQSh prezıdenti.
Kelisimniń naqty mazmuny jarııalanbaǵanymen, Pákistan syrtqy ister mınıstri Ishaq Dar men Úndistan syrtqy ister mınıstri Vıkram Mısrı atysty toqtatý týraly sheshimniń kúshine engenin rastady. Olardyń málimdeýinshe, kelisim 10 mamyr kúni jergilikti ýaqytpen 17:00-de kúshine endi.
AQSh memlekettik hatshysy Marko Rýbıo kelissózderdiń barlyq kezeńinde belsendi aralasqan. Ol eki el basshylarymen birneshe márte telefon arqyly sóılesip, Vashıngtonnyń beıbit kelissóz júrgizýge daıyn ekenin jetkizgen.
Ulybrıtanııa da bul dıplomatııalyq kúsh-jigerden shet qalǵan joq. Eldiń syrtqy ister mınıstri Devıd Lemmı men premer-mınıstr Kır Starmer kelissózge óz úlesterin qosqan.
«Qarýly áreketter toqtady. Endigi mindet — bul tatýlasýdyń baıandy bolýyn qamtamasyz etý», dedi Starmer Kıevten ún qatqanda.
Shekara tynyshtaldy ma?
Kelisim jasalǵanymen, jaǵdaı tolyq turaqtady deýge áli erte. BAQ júıesi Úndistan baqylaýyndaǵy Kashmırde jarylystar estilgenin habarlasa, Gýdjarat shtatynda drondardyń paıda bolýyna baılanysty keı aýdandarda jaryq óshirilgen. Jergilikti bılik halyqty jaryq shashatyn qurylǵylardy paıdalanbaýǵa shaqyryp otyr.
Úndistan tarapynan da, Pákistan jaǵynan da bir-birin kelisimdi buzdy dep aıyptaǵan málimdemeler jasaldy. Úndistannyń syrtqy ister mınıstri Vıkram Mısrı Pákistan birneshe ret kelisimdi buzdy dese, Islamabad bul málimdemelerdi negizsiz dep atap, «kez kelgen kelispeýshilik dıplomatııalyq arnalar arqyly sheshilýi tıis» dep jaýap qaıtardy.
Pákistan nege soǵys jarııalady?
10 mamyr kúni tańǵy saǵattarda Pákistan úkimeti Úndistanǵa qarsy «Berik qamal» atty aýqymdy áskerı operasııa bastaǵanyn jarııalady. Buǵan sebep –Pákistan armııasynyń resmı ókili general Ahmad Sharıf Choýdrıdiń Úndistan úsh áskerı áýebazany zymyranmen atqylady degen málimdemesi. Shabýylǵa ushyrady delingen Nýr Han bazasy el astanasy Islamabadqa jaqyn ornalasqan. Alaıda Úndistan bul shabýyldardy moıyndamady.
Pákistan armııasy keıinirek birneshe úndi nysanyna, sonyń ishinde «BrahMos» zymyrany óndiriletin kásiporyn men Ýdhampýr jáne Pathankottaǵy áskerı bazalarǵa soqqy bergenin málimdedi. Úndistan bul aqparatty joqqa shyǵaryp, «dezınformasııaǵa negizdelgen» áreket dep atady.
Úndi bıligi Pákistan tarapynan kelgen drondar men zymyrandarǵa jaýap retinde birneshe ondaǵan drondy atyp túsirgenin málimdedi. Jáne de eldiń aqparat jáne habar taratý mınıstrligi «Úndistan beıbit turǵyndardy qorǵaýdy basty mindet sanaıdy» degen ustanymyn bildirdi.
Qaýip seıildi me?
Ońtústik Azııadaǵy bul qaqtyǵys sońǵy 30 jyl ishindegi eń aýyr áskerı teketires retinde baǵalanyp otyr. Reuters agenttiginiń dereginshe, 7 mamyrdan beri drondar men zymyran soqqylary saldarynan kem degende 48 adam kóz jumǵan. Biraq naqty qurbandar sany anyqtalmaǵan.
Qaqtyǵys 7 mamyr kúni Úndistannyń Pákistan aýmaǵyna jasaǵan zymyran soqqysynan bastaldy. Delıdiń túsindirýinshe, bul shabýyldar Pákistan tarapynan daıyndalǵan terrorlyq aktilerge qarsy baǵyttalǵan. Eki apta buryn Úndi Kashmırinde týrısterge jasalǵan shabýylda 26 adam qaza tapqan bolatyn. Islamabad mundaı áreketterge qatysy joǵyn alǵa tartty.
Halyqaralyq alańdaýshylyq
BUU Bas hatshysy Antonıý Gýterrısh atysty toqtatý kelisimin oń qadam dep baǵalady. Ol qos taraptyń dıalogqa daıyn ekenin aıtyp, BUU-nyń beıbitshilik pen turaqtylyqty qamtamasyz etýge qoldaý kórsetýge ázir ekenin jetkizdi.
Al BBC-diń Ońtústik Azııa jónindegi sholýshysy Anbarasan Etıradjannyń pikirinshe, ıadrolyq qarýǵa ıe eki el arasyndaǵy zymyranmen atysý – halyqaralyq qaýymdastyq úshin asa qaýipti nyshan.
«Eki tarap ta úlken shyǵynǵa ushyrady. Bul qaqtyǵys beımálim ári óte qaýipti jolǵa túsip bara jatqandaı», dep jazady ol.
Osylaısha, Úndistan men Pákistan arasyndaǵy shıelenis bir sátte ýshyǵyp, qaıta toqtady. Alaıda eki el arasyndaǵy senim daǵdarysy áli sheshilgen joq. Beıbitshilikke baǵyttalǵan kez kelgen qadam — muqııat baqylaýdy, salqynqandylyqty, eń bastysy, ashyq ári ádil dıalogty qajet etip tur.