Májiliste ótken Úkimet saǵatynda Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstri Nurjan Nurjigitov sý qaýipsizdigi, tarıftik saıasat jáne halyqaralyq sý dıplomatııasy jóninde baıandama jasady, dep jazady Egemen.kz.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev óziniń «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomıkalyq baǵdary» atty Joldaýynda sý resýrstaryn halyqtyń jaıly ómir súrýi úshin qajet negizgi ıgilikterdiń biri retinde atap ótken bolatyn. Sonymen qatar, sýdy utymdy ári jaýapkershilikpen paıdalaný eldiń ekologııalyq jáne áleýmettik turaqtylyǵy úshin mańyzdy ekenine erekshe nazar aýdarǵan edi.
Tarıf – tártip pen únemniń tetigi
Mınıstrdiń aıtýynsha, sýarmaly sýdy paıdalaný boıynsha jańa tarıftik ádisteme ázirlenip jatyr. Jańa tásil aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń túrleri men sýdy tutyný kólemine qaraı saralanyp belgilenedi. Bul qadam sý únemdeý tehnologııalaryn qoldanýǵa yntalandyryp, tutynýshylardy jaýapkershilikke bastaıdy.
Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, sýarmaly sýǵa tarıftik retteý fýnksııasy Sý resýrstary mınıstrligine berildi. Bul saladaǵy biryńǵaı jáne ádil saıasat júrgizýge múmkindik beredi.
Al halyqty turmystyq sýmen qamtamasyz etýde «az tutynsań – az tóleısiń» qaǵıdatyna negizdelgen saralanǵan tarıfter júıesi engizildi. Jańa júıege sáıkes:
I top: 3 m³-ke deıin – burynǵy tarıf (turǵyndardyń 49%-y); II top: 3–5 m³ – tarıf +20% (20%); III top: 5–10 m³ – tarıf +50% (20%); IV top: 10 m³-den artyq nemese eseptegishsiz tutyný – tarıftiń 2 ese ósimi (11%).Osy júıeniń nátıjesinde alty óńirde (Almaty, Shymkent qalalary, Aqmola, Túrkistan, Ulytaý, Aqtóbe oblystary) aı saıyn 1,6 mln m³ sý únemdelip, shamamen 900 mln teńge qarajat jınalǵan. Bul qarjy sý qubyrlaryn jańǵyrtýǵa baǵyttalady.
Sý dıplomatııasy – óńirlik turaqtylyqtyń kepili
Mınıstrlik qyzmetiniń taǵy bir basym baǵyty – halyqaralyq sý yntymaqtastyǵy. Qazaqstan kórshiles memlekettermen transshekaralyq ózenderdi birlesip paıdalaný men qorǵaý jóninde turaqty kelissózder júrgizip keledi.
2023 jyldan beri Syrdarııa, Shý, Talas ózenderi jáne Reseı men Qytaımen aradaǵy kelisimder boıynsha 80-ge jýyq kezdesý ótken. Atap aıtqanda:
2025 jylǵy 18 naýryzda Qazaqstan men Qytaı arasynda sý resýrstary salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly alǵashqy memorandýmǵa qol qoıyldy. Al О́zbekstanmen transshekaralyq sý nysandaryn birlesip basqarý jónindegi kelisim jobasy pysyqtalyp jatyr.
Sý máselesinde birlese áreket etý – ýaqyt talaby. Mınıstr Nurjigitovtiń aıtýynsha, úılesimdi yntymaqtastyqtyń arqasynda jyl saıyn 10 mlrd m³ sý únemdeýge jáne jınaqtaýǵa múmkindik týady. Bul 2040 jylǵa qaraı Ortalyq Azııada boljanyp otyrǵan 12–15 mlrd m³ kólemindegi sý tapshylyǵynyń keri áserin azaıtýǵa yqpal etedi.