Pavlodarda maıdanger jazýshy, on eki jyl ǵumyryn áskerge bergen Qalmuqan Isabaıdyń fashısterdiń Býhenvald azaptaý lagerinen óz qolymen salǵan sýretteriniń túpnusqasy saqtalyp tur.
Bıyl áıgili jazýshynyń týǵanyna 100 jyl tolyp otyr. Qalamger sheber jazýshylyǵymen qosa, myqty sýretshi bolǵanyn da ekiniń biri bile bermes. Soǵys jyldary maıdandyq gazetterdiń betin bezendirýge turaqty atsalysyp, túrli karıkatýralar salǵan. Onyń, ásirese soǵystan keıin Germanııa jerinde qalyp, fashısterdiń azaptaý lagerlerindegi sumdyqtardy óz kózimen kórip, qaǵazǵa túsirgeni de málim. Alaıda ondaı sýretter ol zamanda jarııalaýǵa bolmaıtyn qupııa sanalǵandyqtan, maıdangerdiń óz qolymen aq qaǵazǵa túsirgen keskinderi uzaq jyldar úıinde saqtalyp kelgen.
– Soǵystan keıingi jyldary Ilmenaý qalasynda biraz ýaqyt komendant bolǵan áıgili jazýshy keńes jaýyngerlerin azapqa salǵan fashıstik lagerlerdi kórgen. Sonyń biri – adam aıtqysyz jaýyzdyq áreketter jasalǵan Býhenvald lageri. Qalmuqan Isabaıuly sol jerdegi mýzeıde bolyp, kóptegen azaptaý mashınalarynyń, keskinderdiń kóshirmelerin, ózi estigen qaraly oqıǵalardyń jelisin beınelegen. Bul túpnusqa sýretterdi jýyqta óz mýzeıimizdiń qorynan taptyq. Uzaq ýaqyt eleýsiz qalyp qoıǵan eken, – deıdi Pavlodar oblystyq Buqar jyraý atyndaǵy ádebıet jáne óner mýzeıiniń basshysy Erbol Qaıyrov.
Salynǵanyna 80 jylǵa jýyq ýaqyt ótken keskindemelerde keńes áskerlerin urý úshin qoldanylǵan soıyl túrleri, ofıserler men komıssarlardy atý sátteri, Katyn ormanyndaǵy oqıǵa, t.b. beınelengen.
Pavlodar oblysy