Abaı tigin fabrıkasynyń keńes zamanynda ataǵy alysqa ketip, dúrkiregen edi. Jylyna 2 mln dana er men áıeldiń, balanyń kıimin, tósek-oryn jabdyǵy men jumys kıimin tigip shyǵaratyn bul óndiris ornynda 3 myńǵa jýyq adam jumys istegen. Fabrıka ónimderi eldiń ishki naryǵyna ǵana emes, tegis odaq elderine toqtaýsyz jóneltilip turdy. Toqsanynshy jyldary toqyraýǵa ushyrap, jıyrma jyldan asa esigi tars jabylǵan ǵımarattyń qabyrǵasy ǵana aman qalǵan. 2015 jyldan beri abaılyq kásipker Nurhan Jumabekov fabrıkany ońaltyp keledi.
Ekinshi deńgeıli banktiń jyldyq paıyzyna da qaramaı, qaryz alyp, fabrıkanyń tamyryna qaıta qan júgirtedi. Qazir tórt túrli seh, qoıma jáne fabrıkanyń dúkeni bar. Jergilikti jerden 100-ge tarta jumysshy osynda nápaqa taýyp otyr. Fabrıka basshysy: «Bizge kerek san emes, sapa», deıdi. Birneshe tapsyrys berýshi baǵasyn tıimdi etip, al ónimin arzan matamen tige salýdy ótinipti. Kelisimshartty sol úshin buzyp, sondaı tapsyrystyń bárinen bas tartypty.
– Matanyń sapaly bolýy – fabrıkanyń eń birinshi talaby. Odan keıingi sharýa da, jaýapkershilik te – bizge júk. Shymkenttegi Qazaqstannyń eń iri jeńil ónerkásibi «Azala» kásipornynyń ónimin kádege jaratyp kelemiz. «Azala» toqyma kombınaty – bizdiń salanyń negizi. Toqyma kombınatynda bári jaqsy bolsa, tigin fabrıkalarynda da bári oıdaǵydaı bolady. Munymen qosa sapaly matalardyń túr-túrin Qytaıdan da tikeleı aldyramyz. Eshqandaı deldalsyz. Onyń ózi bizge úlken olja, – deıdi fabrıka basshysy.
О́nerkásip orny óńirdegi alpaýyt kompanııalardan, óndiris oshaqtarynan, jumysshy uıymdardan arnaıy kıimderge tapsyrys alyp otyr. Tipti jekelegen tapsyrysty da sanyna qaramaı tigedi. Qazir kópshilikke kúndelikti kıetin kıimder de tigiledi. Sol sebepti óndiristiń ónimi jyl saıyn ulǵaıyp keledi. Qazirdiń ózinde fabrıka tósek japqyshtardyń túr-túrin – kórpe jamylǵylary, jaımalar, jastyq tystary, kórpeler, matrastar, jastyqtar, túrli arnaıy kıimder, syrtqy kıimder, onyń ishinde ártúrli jasqa arnalǵan kúrteler men jeletter shyǵaryp jatyr. Munymen qosa kásiporyn mektep formalarynyń tolyq jıyntyǵyna tapsyrys alady.
Osy tusta fabrıkanyń dızaıner-konstrýktory Delıa Grınge artylar jaýapkershilik joǵary. Tigiler kıimniń alǵashqy nusqasy, dızaıny bilikti mamannyń qolynan ótedi.
«Maǵan júktelgen mindet – kıimniń alǵashqy syzbasyn kompıýter arqyly ázirlep alyp, konstrýksııalyq qaǵaz nusqasyn arnaıy aqyldy qurylǵydan shyǵaramyn da, pishý sehyna jóneltemin. Olar sosyn tigin sehyna jiberedi. Osylaısha, áýelgi ónimdi ázirleımiz. Jalpy, kez kelgen taýardyń ótimdiligi dızaınyna baılanysty. Kózge kórikti bolǵan dúnıe kóptiń kóńilinen shyǵady», deıdi dızaıner.
Tiginshi Qamarııa Jákenova fabrıkanyń erteden kele jatqan qyzmetkeri. Jasy jetpiske taıap qalsa da, súıikti isinen qol úzgisi joq. Fabrıka toqyraý jyldary jabylǵan soń, qaladaǵy tigin sehynda jumys istepti. Qaıta ashylǵanyn estip, birden osynda kelipti. Kóp jylǵy eńbegi elenip, byltyr Prezıdenttiń Jarlyǵymen III dárejeli «Eńbek Dańqy» ordenimen marapattaldy.
– Talaı jyl osy fabrıkada eńbek etip, jabylyp qalǵanda, janymyz aýyrǵan edi. Endi mine, qaıta órkendep jatyr. Bul óńir ekonomıkasyna úlken úles qosyp otyr. Abaı qalasynyń is tigetinderiniń bári osy jerden jumys taýypty. Jalaqysy mardymdy. Biz kıimniń jańa nusqasyn alǵash tigip kóremiz. Negizgi mindetimiz sol. Eger kem-ketik jeri bolsa, birden konstrýktorǵa aıtamyz. Qaıta piship, tigip, úlken sehqa úlgimizdi usynamyz, – deıdi Qamarııa Abaıqyzy.
Jaqynda fabrıkanyń dırektory Nurhan Jumabekovtiń arnaıy shaqyrtýymen Almatydan «Kompanııa Astam» JShS dırektory, tehnıka ǵylymdarynyń kandıdaty Begaım Baratbekqyzy kelip, kásiporynnyń kıim tigýde tehnologııalyq úderisti jetildirý joldaryn jobalap beripti.
«Bul fabrıkada 1986–1988 jyldary japon jáne nemis qural jabdyqtaryn qoıý úderisine qatysyp jáne 1989 jyly ǵylymı jumysymnyń nátıjesin engizý retimen kelgenmin. Araǵa 37 jyl salyp qaıtadan «Abai» fabrıkasyna kelgendegi birinshi kózge túskeni – keń, jaryq, bıik ǵımarat saqtalǵandaı. Al tigip jatqan buıymnyń túri san alýan. Búginde fabrıkaǵa Germanııanyń «Dıýrkopp Adler» kompanııasynyń ınnovasııalyq qural-jabdyqtaryn, tehnologııasyn engizý retin qarastyrý kózdelip otyr. Bul joba iske qosylǵan jaǵdaıda tehnık, mehanık jáne tehnologterdi nemis mamandary oqytady», deıdi Begaım Baratbekqyzy.
О́ndiris basshysy tiginshilerine qolaıly jaǵdaı jasaýǵa basymdyq beredi. Fabrıka ishinen balalarǵa arnalǵan oıyn alańyn daıyndap qoıypty. Qyzmetkerlerdiń balabaqshaǵa barmaıtyn balalary kúni boıy ýaqytyn sonda ótkizedi. Oıynshyqtyń túr-túri, baldyrǵandardyń zeıinin ashatyn jýrnaldar, boıaýlar bar. Munymen qosa, massaj ortalyǵy jumys isteıdi. Kúni boıy jaýyryny talǵan jumysshylar bir mezet kásibı massajıstiń kómegine júginedi. Fabrıkanyń osy sekildi jyly qamqorlyǵy jumys kúshin jeńildetip otyr. Sondaı-aq irgesindegi Topar demalys ornynda fabrıkanyń óz aımaǵy bar. Jaz shyǵa qyzmetkerler sol jerde otbasymen ýaqyt ótkizedi. Barlyǵy fabrıka esebinen, tegin.
Fabrıkaǵa áli de tiginshiler qajet. Abaı aýdanyndaǵy aýyldardan, jan-jaqtan jumysqa nıetti jandar habarlasatyn kórinedi. Alaıda qatynap isteýge ýaqyt tapshy. Fabrıka basshylyǵy munyń da oraıyn taýyp otyr. Qyzmetkerlerge arnalǵan tegin jataqhananyń qurylysy bastalyp ketipti. Endi tiginshiler baspanamen de qamtylady.
Fabrıka janyndaǵy dúkende «Abai» brendimen tigilgen ónimder samsap tur. Sonyń ishinde sábıdiń jeıdesinen bastap mektep oqýshylary men polıseılerdiń formasy, dárigerlerdiń halaty, jastyqtar men matrastarǵa deıin bar. Mundaǵy tiginshiler sol oryndaǵan jumysyna qaraı 100-350 myń teńge aralyǵynda jalaqy alady.
Tigin fabrıkasynyń dırektory Nurhan Jumabekov aldaǵy ýaqytta óndiris kólemin ulǵaıtyp, keleshekte jún óńdeý jáne jip ıirý sehtaryn ashýdy josparlap otyr.
Qaraǵandy oblysy,
Abaı qalasy