Ertis-Baıan óńirindegi birneshe eldi mekendi raps japyraq jemiri jaılap, ósimdik japyraqtaryn kemirip, orasan zor zııan keltirip jatyr. Turǵyndar buǵan qosa úılerinde búıilerdiń qaptap bara jatqanyna alańdaýly.
Maıqaıyń kentiniń turǵyny Mahabbat Ábsattarovanyń aıtýynsha, qyzyl-qońyr tústes qońyzdar keıingi kúnderi jer úılerdiń mańaıyna tolyp ketken.
– Úılerimizdiń mańaıynda qońyzdan aıaq alyp júretin jer joq. Qońyzdar jer astynan shyqty ma, bilmeımiz, áıteýir ken jynystary úıilgen jaqtan top-tobymen úzdiksiz kelip jatyr. Baý-baqshalardy, jasyl shópti jerlerdi bylaı qoıyp, úı qabyrǵalaryna órmelep, tipti keıbir úıdiń ishine kirip jatqany baıqalady. Buǵan qosa úlken búıiler paıda boldy. Balalarymyz tósekke jatýdan qorqady, – deıdi turǵyn.
Kópshiliktiń aıtýynsha, qońyzdarǵa úı jaǵdaıyndaǵy hımııalyq zattar eshqandaı áser etpeıtin kórinedi. Keıbireýler sirke sýyn quıyp, sarymsaq sýymen de óńdep kóripti. Odan esh nátıje shyqpaǵan soń jergilikti ákimdikke habarlasyp, kómektesýdi ótingen.
Kent ákimi Erbatyr Moldataev atalǵan jaıt jóninde fıtosanıtarııa organdaryna hat jazylǵanyn jetkizdi. Endi jaýabyn kútip otyr. Aıtýynsha, qońyzdar men búıilerdiń qaptaýy ázirshe jer úıler ornalasqan «Shanhaı» shaǵyn aýdanynda ǵana baıqalyp otyr. Jaǵdaı bulaı jalǵasa berse jándikter kenttiń barlyǵyn jaılaýy ǵajap emes. Sondyqtan fıtosanıtarııalyq mekemeler qolushyn beredi degen úmitte. Qazirgi ýaqytta kentte 10 myńǵa tarta halyq turady.
Agroónerkásiptik keshendegi memlekettik ınspeksııa komıtetiniń Pavlodar oblystyq aýmaqtyq ınspeksııasynyń basshysy Arman Shúıkenovtiń málimdeýinshe, bul qońyzdar «raps japyraq jemiri» dep atalady. Syrtqy túri kolorado qońyzyna uqsaıdy.
– Raps japyraq jemiri oramjapyraq tuqymdasynyń jabaıy ósimdikterimen, sondaı-aq shalqan, arpa, qyryqqabat, shalǵammen qorektenetin zııankes. Jándik ósimdikter karantıni sharalary belgilenetin, júrgiziletin karantındik obektiler men ózge de túrleriniń tizimine kirmeıdi. Soǵan sáıkes, ony óńdeýge bıýdjetten aqsha qarastyrylmaıdy. Qazirgi jaǵdaıda japyraq jemiri Pavlodar oblysy boıynsha Aqsý qalasyna qarasty Aqjol aýylynda, Baıanaýyldyń Maıqaıyń kentinde, Pavlodar aýdanynyń Chernoıarka aýylynda tirkelip otyr. Baý-baqshasy barlarǵa bul asa zor qaýip. Eldi mekenderde taralsa, oǵan hımııalyq óńdeý júrgizýge bolmaıdy. Tek qolmen terip alý, orlar qazý sııaqty mehanıkalyq jumystar júrgizilýge tıis. Aýmaqtyq ınspeksııa mamandary jeke turǵyndarǵa, baý-baqshalar men sharýa qojalyqtarynyń ıelerine preparattardy qoldanýǵa qatysty usynystar beredi. Ázirge bizge Maıqaıyń kentinen shaǵym túsken joq, – deıdi basqarma basshysy.
Mamandardyń aıtýynsha, raps japyraq jemiriniń kóbeıýi elimizde byltyrdan beri baıqalǵan. Buǵan ylǵaldyń mol bolýy áser etýi yqtımal. Jándiktiń adamǵa esh zııany joq.
Pavlodar oblysy