El erteńi balalardyń esen- saý bolýy, bolashaqtyń salamattylyǵy. Baldyrǵandardyń amandyǵyna ata- anamen qatar memleket te múddeli. Sondyqtan ishki saıasattyń basym baǵytynyń biri balalardyń densaýlyǵyn baqylaý, medısınalyq qoldaý kórsetý, qaýipsiz qoǵamda qalyptasýyna jaǵdaı jasaý. 1-maýsym - halyqaralyq balalardy qorǵaý kúnine oraı ómirdiń ózegi bolǵan búldirshinderdiń saýlyǵynyń kepili - bala densaýlyǵy taqyrybyn tarqatpaqpyz, dep jazady Egemen.kz.
Qazirgi tańda Qazaqstanda shamamen 7 mıllıon bala turady. Árbir bala týǵan kúninen bastap medısınalyq baqylaýmen qamtylǵan. Densaýlyq saqtaý mınıstrligi usynǵan sanderekke súıensek, jyl saıyn 2 mıllıonnan astam bala týǵannan bastap 6 jasqa deıingi aralyqta skrınıngten ótse, 4,5 mıllıonnan astam bala profılaktıkalyq tekserýden ótedi, al 1,5 mıllıonnan astam bala Ulttyq ekpe kúntizbesine sáıkes ımmýndaýdan ótedi.
Balalarǵa kórsetiletin medısınalyq kómek memlekettik kepildik berilgen kólemniń jáne mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý sheńberinde tegin usynylady.
«Kerýen-medıkýs» kóp salaly klınıkasynyń ınfeksıonıst-pedıatry Amangúl Izımova 1- maýsym tek mereke emes, sondaı-aq balalardyń densaýlyǵyn, qaýipsizdigin jáne bolashaǵyn qorǵaý máselelerine nazar aýdaratyn mańyzdy data ekenin atap ótip, densaýlyq saqtaý salasynda balalarmen jumys isteýdiń qyzyq-qıyn tusyn sóz etti.
«Balalarmen jumys júrekpen eńseriledi. Jumys barysynda ár salaǵa tán qubylys qıyndyq pen qýanysh sátteri teń órilip jatady. Kúrdeli kezeńderge ata-analardyń medısınalyq aqparatty durys túsinbeýi, ıaǵnı kóp jaǵdaıda ekpeden úzildi kesildi bas tartýy, dárigerge kesh, ıaǵnı ınfeksııa asqynǵan kezde ǵana qaralý, juqpaly aýrýlarmen kúreste profılaktıkalyq sharalardyń mańyzyn jetkizýdiń qıyndyǵy syndy jaǵdaıattar kezdesedi. Dese de bul mamandyqtyń ózine tán qýanyshy bar bala jazylyp, kúlip jadyrap tursa, bizge odan asqan baqyt joq. Balalar - elimizdiń bolashaǵy. Olardyń deni saý, baqytty bolyp ósýi úshin dárigerler, ata-analar, ustazdar jáne memleket birlesip áreket etýi kerek», dedi Amangúl Izımova.
Keıipkerimiz aıryqsha nazar aýdarǵandaı balabaqsha, mektep jasyndaǵy balalardyń densaýlyǵyn saqtaý men nyǵaıtýda bilim berý mekemeleri de erekshe ról atqarady. Sondyqtan ár mektepke emhana bekitilip, bilim berý uıymdarynda medısınalyq pýnktter jumys isteıdi.
Osy oraıda Túrkistan oblysy,Jetisaı aýdanyndaǵy «Qyzǵaldaq» balabaqshasynyń medbıkesi Kúlánda Ájibekova ata-ana amanatyn balabaqsha ýaqytynda kirpik qaqpaı qadaǵalaýdyń mańyzyna toqtaldy.
«Qazaqstandaǵy balabaqshanyń barshasynda medısına mamany qyzmet kórsetedi. Sebebi kishkentaı balalardyń balabaqsha jasynda ımmýnıteti tolyq qalyptasyp úlgermeıdi. Sondyqtan olar jańa ortaǵa túskende vırýstarmen kúresý kezinde aýyryp jatady. Mundaı jaǵdaı baqshada bolsa der kezinde kómekti medbıke kórsetip, bala jaǵdaıynan ata-anany da habardar etýi tıis. Tıisinshe alǵashqy kómekti kórsetý bizdiń quzyrymyzda. Balabaqsha jasyndaǵy balalardyń barlyǵy birdeı qaı jeriniń aýyryp turǵanyn dóp aıta almaıdy. Sondyqtan mektepke deıingi mekemelerdiń medbıkesi árdaıym biliktiligin arttyryp otyrǵany jón. Ár shańyraqtyń árine aınalǵan balalardyń amandyǵy bárinen mańyzdy», dedi Kúlánda Ájibekova.
Elimizde balalarǵa medısınalyq kómektiń sapasyn jaqsartý maqsatynda tıimdi perınataldyq tehnologııalar, bala jasyndaǵy aýrýlardy biriktirip basqarý tásilderi jáne erte shaqtaǵy balalardy patronajdyq qadaǵalaýdyń ámbebap-progressıvti modeli halyqaralyq usynymdarǵa saı engizilip jatyr.
Densaýlyq saqtaý mınıstrligniń málimetinshe, ana men bala densaýlyǵy salasyna baǵyttalǵan júıeli strategııa men eleýli ınvestısııalardyń arqasynda elde bala óliminiń kórsetkishteri tarıhı turǵydan eń tómen deńgeıge túsken. Sandardy sóıletsek, neonataldyq ólim – myń tiri týǵanǵa shaqqanda 3,37, náreste ólimi – 6,80, balalar ólimi – 9,30 paıyzǵa azaıǵan.
Sondaı- aq, perınataldyq ortalyqtar bazasynda neonataldyq hırýrgııa bólimsheleriniń tósek qory 20%-ǵa ulǵaıtylǵan. Bul jyl saıyn týa bitken kemistigi bar shamamen 1500 jańa týǵan sábıge operasııalyq em júrgizýge múmkindik berip otyr, onyń 40%-y endobeınehırýrgııalyq ádispen jasalady. Sonyń nátıjesinde operasııadan keıingi sábılerdiń ómir súrýi 88%-dan 93%-ǵa artyp, ólim 15%-ǵa tómendegen.