Úsh-tórt jyl buryn elimiz ekologııa salasynda ozyq qoljetimdi tehnologııaǵa kóshe bastady. Alaıda aýany lastap otyrǵan kásiporyndar qarjylyq, tehnologııalyq, logıstıkalyq, uıymdastyrýshylyq máselelerin bir izge keltire almaı otyr. Senatta ótken ekologııa máselelerine arnalǵan Úkimet saǵatynda osy másele talqylandy.
Senat tóraǵasynyń orynbasary Jaqyp Asanov Úkimet saǵatynda búginde el aldynda turǵan aýqymdy ári keshendi mindet negizgi ónerkásip salalarynda eń úzdik qoljetimdi tehnologııany engizýdiń tolyqqandy júıesin qalyptastyrý ekenin atap ótti. Ol bul salada turaqty nátıjege qol jetkizý men tehnogendik áserdi azaıtý úshin zańnamalyq, ekonomıkalyq, ınfraqurylymdyq jáne bilim berý sharalaryn biriktiretin keshendi tásil qajet ekenin aıtty.
«Ekologııalyq basymdyqtardy óńirlerdiń damý strategııalaryna jaı ǵana deklaratıvti túrde emes, naqty ınfraqurylymdyq jobalar, ekologııalyq qaýip-qaterlerdiń kartalaryn ázirleý, sondaı-aq ár óńirdegi «jasyl» bastamalardyń ashyq jáne qoljetimdi tizilimderi arqyly engizý qajet. Bul rette bilikti kadrlar ekologııalyq ózgeristerdi jergilikti jerlerde júzege asyra alatyn «jasyl» menedjerler daıarlaýdyń mańyzy zor. Sonymen qatar JOO-lar men kolledjderdegi mamandar daıarlaý baǵdarlamalaryna ekologııalyq pánder men modýlderdi engizýdi, halyq pen bıznestiń ekologııalyq saýatyn arttyrýdy, osy saladaǵy ǵylymı-tehnıkalyq jańalyqtardy yntalandyrýdy kúsheıtý qajet», dedi vıse-spıker Jaqyp Asanov.
Agrarlyq máseleler, tabıǵatty paıdalaný jáne aýyldyq aýmaqtardy damytý komıtetiniń tóraǵasy Álı Bektaev keshendi ekologııalyq ruqsattardy engizý men eń úzdik qoljetimdi tehnologııaǵa kóshý jaı ǵana tehnologııalyq jańǵyrtý emes, kásiporyndardyń jalpy ekologııalyq jaýapkershiligin arttyrýǵa, lastaný deńgeıin tómendetýge jáne azamattardyń ómir sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan strategııalyq qadam ekenin atap ótti.
«El ónerkásibiniń ereksheligi men shynaıylyǵyn eskere otyryp, kezeń-kezeńimen jáne júıeli túrde áreket etý kerek. Eń úzdik qoljetimdi tehnologııa boıynsha anyqtamalyqtar ázirleý salalyq erekshelikke negizdelip, ǵylymı turǵyda negizdelgen ári is júzinde qoldanýǵa yńǵaıly bolýǵa tıis. Alaıda búginde biz mańyzdy kedergige tap bolyp otyrmyz, ozyq tehnologııalardy engizýde biryńǵaı úılestirý men keshendi tásildiń joqtyǵy baıqalady. Sonymen qatar ekologııalyq basymdyqtar kóbine óńirlik strategııalarǵa kiriktirilmegen, bul turaqty ekologııalyq nátıjelerge qol jetkizýdi qıyndatady», dedi Á.Bektaev.
Onyń aıtýynsha, búginde elimizde eń ozyq qoljetimdi tehnologııany engizýge mindetti I sanattaǵy 1 500-ge jýyq kásiporyn bar. Máseleniń kúrdeliligi eskerile otyryp, úderis eki kezeńde ótýi qajet, 2025 jyldan bastap 50 iri kásiporyn, al 2031 jyldan bastap I sanattaǵy basqa kásiporyndar ótýi mindettelgen.
«Kodeks normalary boıynsha ozyq qoljetimdi tehnologııalardy engizgen jáne keshendi ekologııalyq ruqsat alǵan kásiporyndar tólemderden bosatylady, al ýaqtyly engizbegen kásiporyndar úshin salyq tólemderi ár úsh jyl saıyn 2, 4 jáne 8 ese ulǵaıyp otyrady. Búginde Almaty, Atyraý, Qaraǵandy, Temirtaý, Shymkent, О́skemen jáne Balqash qalalarynda atmosferalyq aýanyń lastaný deńgeıi joǵary kúıinde qalyp otyr. Aýanyń negizgi lastaýshylary – óńdeý ónerkásibi salalary, elektr energetıkasyn óndirý kásiporyndary, sondaı-aq taý-ken óndirý, qurylys, hımııa, munaı-gaz óńdeý kásiporyndary», dedi senator.
Sondaı-aq Úkimet saǵaty barysynda Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Erlan Nysanbaev elimizdiń óńirlerinde ekologııalyq bastamalardyń qazirgi jaı-kúıi men damý keleshegi týraly málimet berdi. Mınıstr iri ulttyq kompanııalardyń ozyq ekologııalyq standarttardy engizý jáne óndiristerdi jańǵyrtý boıynsha josparlaryna toqtaldy. Buǵan qosa E.Nysanbaev Jasyl klımattyq qor úshin keń aýqymdy baǵyttardy qamtıtyn el baǵdarlamasynyń ázirlenip jatqanyn aıtty.
Is-sharaǵa qatysýshylar qysqamerzimdi ekonomıkalyq tıimdilikke umtylǵan bıznestiń júıeli ekologııalyq jáne qarjylyq táýekelderge alyp keletinin atap ótti. Bul jaǵdaı, óz kezeginde, memlekettiń ekonomıkalyq jáne ekologııalyq saıasaty arasyndaǵy qaıshylyqtarǵa sebep bolady. Atap aıtqanda, senator Olga Býlavkına ekologııalyq qaýipsizdikti qamtamasyz etetin jáne kásiporyndardy jańǵyrtýǵa yntalandyratyn qatań zańnamalyq talaptardyń qajet ekenin aıtty. Onyń ishinde barlyq qaýipti óndiristerge keshendi ekologııalyq ruqsattardy mindetti túrde engizip, ekologııalyq normatıvterdi kezeń-kezeńimen qatańdatý kerek.
Osyndaı olqylyqtardy retke keltirip, ekologııalyq jańǵyrtý josparlaryn tabysty iske asyrý men turaqty ekonomıkaǵa kóshý úshin memleket, bıznes jáne ǵylymı qaýymdastyq kúsh-jigerin biriktirý qajet degen qorytyndyǵa keldi Úkimet saǵatyna qatysýshylar. Sondaı-aq ekologııalyq ózgeristerdi yntalandyrý tetikteri men normatıvtik-quqyqtyq bazany jetildirý boıynsha usynystar ázirlendi. Tıisti usynymdar odan ári qaraý úshin Úkimet pen memlekettik organdarǵa joldanady.