«Damırdiń» dámi

«Damır AA» JShS ónimi na­ryqty moıyndatyp otyr. 2002 jyldan beri Qaraǵandy oblysy men jaqyn óńirlerdi sapaly un, makaron ónimderimen qamtamasyz etip keledi. Alǵashqyda tonna-tonna un shyǵara bastaǵan zaýyt basshylyǵy eldegi makaron óniminiń tapshylyǵyn baıqap, túrik tehnologııasyn engizip, bazasyn jabdyqtap, táýekel etip, alǵashqy ónimderin shyǵarady. Zaýyt basshylyǵy Italııanyń «Fava» jabdyqtaryn alý úshin «Damý» qoǵamdyq qorynan 1 paıyzdyq mólshermen nesıe rásimdepti. Úkimettiń eń úlken kómegin sonda sezindik deıdi. Osylaısha, eki-úsh márte «Damýdyń» jeńildetilgen nesıesi arqyly tehnologııasyn jetildirip otyrǵan.

Kásiporynnyń óz zerthanasy bar. Zamanaýı úlgide jabdyqtalǵan. Kelgen astyqtyń sapasy tekseriledi. Astyqty alqaptan tonna-tonna bıdaı tıegen júk kólikterinen tútik bekitilgen jabdyqpen synama alynady. Bireýi tekserissiz ótpeıdi. Álgi qurylǵymen ár jerinen qaýzap alynyp, zert­hanaǵa keledi. Eger zerthananyń talabynan ótse, onda dala dámi birden dıirmenge túsedi. Zerthana qyzmetkeri Saıagúl Qasymbekova kompanııa ashylǵaly beri eńbek etip keledi, bilikti maman.

«Bıdaıdy jan-jaqty tek­seremiz. Dán sapasy, kólemi bo­ıyn­­sha suryptalady. Zııan­kes­ter men ózge de keselderden aman­dyǵyn anyqtaımyz. Sodan keıin qabyldaý-qabyldamaý týraly, qabyldansa, surpyna qaraı qaı qoımaǵa jóneltý týraly nusqaý beremiz. Arnaıy appa­ratpen yl­ǵaldylyqty tekseremiz. Unnyń sapasy saǵat saıyn baqylaýdan ótedi. Eger talapqa saı kelmese, ónim qaıta óńdeýge jiberiledi. О́ıtkeni eń basty mindet – azyq-túlik qaýipsizdigi», deıdi Saıagúl Nyǵ­metqyzy.

Zerthana tekserýinen oıda­ǵydaı ótken júk kóligi tarazyǵa turady. Tarazydaǵy mamandar kólikti ólshep, ónim salmaǵyn tirkeıdi. Tarazydan túsken kólik astyq tógetin býnkerge barady. Ári qaraı daqyl konveıer arqyly keptirý qondyrǵysyna jetkiziledi. Jalpy, elevatordaǵy jumys júıesi tolyǵymen avto­mattandyrylǵan.

Kásiporyn bıdaıdy sapasyna qaraı kelisin 90–130 teńge arasynda qabyldaıdy. Kóbi­ne Osakarov, Nura aýdanda­ry­nan alady. О́ńirdegi qoıma­lar túgesilgen soń, Pavlo­dar, Qos­tanaı óńiriniń dıqanda­­­ry­nan qabyldaıdy. Osylaısha, óńirdegi zaýytta shyǵaryla­tyn ónim aımaǵymyzda ósiri­le­tin joǵary sapaly as­tyq­tan daıyndalady. Zaýyt tehno­log­teri­niń aıtýynsha, ónimde boıaǵysh zattar, hımııalyq, ózge de zııandy qospalardy múldem qoldanbaıdy. Iаǵnı ekologııa­lyq taza, 100 paıyz ta­bıǵı ónim. Mundaǵy bıdaıdan jasalǵan ónimderdiń quramynda adam aǵzasyna qajet dárýmender men mıneraldar mol.

Makaron fabrıkasynyń tájirıbeli tehnologi Káripjan Nyǵmanov ta kásiporyn ashyl­ǵaly beri osynda qyzmet etip kele­di. Italııalyq tehnologııany ábden meńgerip alǵan. Jaýap­ty sehynda 9 qyzmetkeri bar.

«Bir jaqsysy, biz un ónimin ózimiz óndiremiz. Birneshe saǵat zerthanadan ábden tekserilip kelgen ónimge asa qatty alań­damaımyz. О́ıtkeni sapasyna sóz joq. Daıyn un makaron fabrıkasyna keledi. Arnaıy býnkerlerde saqtalatyn un elekten ótip, makaron daıyndaýǵa qajetti mólsherde un alynady. Qamyrdy aralastyratyn mashınanyń ishinde un men taza sý aralastyrylyp, qamyr jasalady. Keıin arnaıy qalyp­tamanyń ishinde qajet pishin­derge bólinip, keptiriledi, sal­qyndatylady. Daıyn bolǵan ónim ártúrli pishindegi qaptarǵa salynyp, qoı­maǵa jiberiledi», deıdi Káripjan Muǵzaruly.

Makaron fabrıkasy toqtaý­syz jumys isteıdi. Barlyq júıe avtomattandyrylǵan. Daıyn ónim saqtalatyn, keptirilip, sal­qyn­­datylatyn 8 býnker bar. Onyń árqaısysy 3–3,5 tonnadan.

«Damır AA» makarony – esh­qandaı qospasyz, konservanttarsyz, 100 paıyz tabıǵı ónim. Makaronnyń 12 túri, spagettıdiń 2 túri men besbarmaq kespelerin shyǵarady. Daıyn ónim 8–10 mınýtta pisip shyǵady. 400 gramnan bastap 10 kıloǵa deıin paketke qaptalady.

Un fabrıkasynan joǵarǵy, birinshi suryptaǵy un shyǵady. Kásiporyn basshylyǵy kóp uzatpaı tutas bıdaı unynyń da tehnologııasyn ákelip engizdi. Qunary mol tutas bıdaı uny 2 kılodan 25 kıloǵa deıingi qapqa qaptalady.

Túrkııadan aldyrylǵan arnaıy basqarý shtaby arqyly barlyq jumys júıesin qada­ǵalaýǵa bolady. Bul jerden apparattardyń jumys isteýin baqy­laıdy. Qandaı da bir qu­rylǵy isten shyǵatyn bol­sa, onda shtabtaǵy sıgnal arqy­ly birden anyqtap, aqaýdy jo­ıyp, qaıta iske qosýǵa bolady. Osylaısha, tonnalap un shy­­ǵaratyn kásiporyn túrik teh­no­logııasy arqyly jumysyn jeńildetip otyr.

Osyndaı túrli makaronymen keńinen tanymal «Damır AA» kompanııasy óz klıentteri úshin joǵary sapaly ónimderdi usyna otyryp, elimizdiń naryǵynda 20 jyldan asa jumys istep keledi. Astana, Almaty sekildi iri qala­lardyń dúken sórelerinde ónimderi bar. Pavlodar, Jambyl, Qyzylorda, Ulytaý, Aqmola, Almaty oblystaryna da tonna-tonna ónimderin jetkizedi.

Jer-jerge jetkizý másele­sinde kedergi joq. Kelisilgen ýaqyttan keshiktirmeı jetkizedi. Taýaryn temirjol, júk kó­likteri arqyly tasymaldaıdy. Zaýyttan kelip alyp ketetin de kásipkerlerdiń qatary kóp. Qaraǵandy qalasyndaǵy sý­per­marketterge, bazarlar men dúken­derge kásiporynnyń 1,5 ton­nadan 20 tonnaǵa deıin kóte­retin 12 júk kóligi taratyp, tasymaldaıdy.

«Bizdiń zaýyt áıgili Italııa­nyń tehnologııasymen jumys isteıdi. Eki jyl boıy Italııa­nyń mamandary kelip, ornalas­tyrdy. Jergilikti mamandardy da úıretti. Qazir de ıtalııalyq tehnologtermen onlaın jumys atqaramyz. 2009 jyly «Damý» qorynyń jeńildetilgen nesıe­simen, jańylyspasam, shamamen 2,5 mln eýroǵa spaget­tı óndiretin jabdyq satyp aldyq. Eki jyl buryn 25 ton­nalyq túrik dıirmenin iske qostyq. Tehnologııasy ata-ba­ba­la­rymyzdyń tas dıirmeni sııaq­ty. Sonyń arqasynda tutas bıdaı unyn brendke aı­naldyr­dyq», deıdi fabrıka dırektory Nurlan Momynov.

Kásiporyn basshysy Qa­raǵandy boıynsha 25 dıirmen bar deıdi. Bizdiń óńir un shyǵarýdan úshinshi orynda. Sol sebepti, satý máselesi aldyńǵy shepke shyqqan. Saýda naryǵyn ıgerý úshin arnaıy koých sabaǵyn satyp alǵan. Tájirıbeli mamandardan eki aı boıy oqyp, nátıjesin is barysynda kóremiz deıdi.

О́zbekstanda ótken halyq­aralyq kórmede kásiporynnyń joǵarǵy surypty un men makaron ónimi altyn medal je­ńip alǵan. Almaty qalasynda «FoodExpo Qazaqstan 2023» kórmesinde «Úzdik ónim» atalymy boıynsha I oryn aldy. Byltyr da osy kórmede úzdik un ónimderi úshin taǵy da I oryndy jeńip alǵan.

Ujymnyń 70 paıyzy fabrıka ashylǵaly beri jumys istep keledi. Ákimshilikti qosa eseptegende 100-ge tarta qyzmetker bar. Olarǵa únemi áleýmettik qoldaý kórsetilip otyrady. Onymen qosa, nól paıyzdyq nesıe beredi. Balalary úılengisi kelse, kólik alǵysy kelse, kásiporyn 3-4 mln teńge beredi. Aılyǵynan 100 myń teńge ustap otyrady. Bylaı qarasańyz, jyldyq mólsheri 25 paıyzdyq bankterden áldeqaıda tıimdi, ájeptáýir kómek.

«Damır AA» kásiporny jomart. Únemi meshitterge, je­timder úıi men qarttar úıine qap-qap un, makaronnyń túr-túrin jiberip otyrady. Ási­re­se, qa­ıy­rymdylyqty Ramazan ­aıynda, mereke kúnderi jıi uıym­dastyrady.

Minekı, óńirimizde óndiriletin tamaq álemdik standartqa saı, joǵary sapaly ári ekologııalyq taza. Kórshiles elderden eksporttalatyn ónimderden góri týǵan topyraǵymyzda egilip, pisken astyq aǵzamyzǵa áldeqaıda paıdaly ári qunary men quny jaǵynan da tıimdi.

Qaraǵandy oblysy