Qaıyrymdylyqtyń saýaby mol

«Men ólgende el qalaǵanyn aıtsyn. Biraq «baılyǵyn arǵy dúnıege alyp ketpedi, bári qaldy» dep aıtqanyn qalamaımyn. Baı bolyp ólý – masqara», dep jazdy ol.

B.Geıtstiń jeke qory keıingi 25 jyldyń ishinde joq-jitikke 100 mlrd dollar shamasynda kómek úlestirgen eken. Bul – kópke úlgi bolarlyq tamasha is. «Qaıyrymdylyq jasasań, qaıyryn óziń kóresiń» deıdi halyq danalyǵy. Bizdiń dinimizde de, ulttyq dúnıetanymda da ózgege qolushyn sozý, qoldaý men kómek berý árdaıym saýapty amal sanalǵan. Qolyn­da bar dúnıesin elmen bólisip, qaımana jurtqa qaraılasýdy paryzy sanaǵan Atymtaı jomarttar az emes. Ondaı jarqyn mysaldardy búgingi ómirimizden de kóptep keltirýge bolady.

Qazirgi qoǵamda jurtty alańdatyp otyrǵan eń basty áleýmettik máseleniń biri – baspana. On eki múshesi saý, aıaq-qoly bútin adamnyń eńbek etip, talpynyp, talaptanyp júrip úı alýyna múmkindik bar-aý. Al qoǵamda asyraýshysynan aıyrylǵan, az qamtylǵan, múgedektikke shaldyqqan, jaǵdaıy múshkil otbasylar da kóp. Olar úshin baǵasy kún sanap kóterilip bara jatqan páter alý máselesi kóbine arman kúıinde qala beredi. Qaltasy qalyń azamattar qolushyn sozyp kómektespese, taǵdyr taýqymetin tartyp otyrǵan keıbir jandardyń úıge qol jetkizýi múmkin emes.

Joǵaryda aıtqanymyzdaı, qazaq eli eshýaqytta jetimin jylatyp, jesirin qaıǵyrtpaǵan, jaǵdaıy tómen adamyn dalada tastamaǵan. Bul meıirbandyqtyń búgingi bir kórinisi halyqtan jylý jınaý arqyly muqtaj jandarǵa baspana alyp berip jatqan túrli qorlar men jobalardy aıtýǵa bolady. Sonyń biri – Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń uıytqy bolýymen «Zeket jáne qaıyrymdylyq» qorynyń 2018 jyly qurylǵan «El úlesi – páterge» atty biregeı jobasy.

Áleýmettik jeliden osy qor arqyly talaı adamnyń baspanaly bolyp jatqanyn kórip júrmiz. Qordyń dırektory Maqsatbek Qaıyrǵalıevtiń aıtýynsha, qaıyrymdylyq aksııasy bastalǵaly 7 jyldyń ishinde qor 835 adamǵa baspana syılaǵan. Onyń ishinde uzaq jyldan beri páterden-páterge kóship mezi bolǵan, jertóleden aıyrmashylyǵy joq lashyqtarda turyp kelgender, asyraýshysynan aıyrylǵan kópbalaly otbasylar, t.b. qarapaıym el turǵyndary az emes. «El úlesi – páterge» jobasynyń bir erekshe tusy – qaıyrymdylyq aksııa­sy qazaq halqynyń tanymyndaǵy asarǵa uqsaıdy. Tek asar jasaýshylar qol kúshin emes, qarjylaı áleýetin qoldanady. Kim qansha berem dese de óz erki. Tıynnan teńge quralyp, ol sosyn mol qarjyǵa aınalyp, muqtaj otbasylarǵa baspana bolyp qaıtyp jatyr», deıdi «Zeket jáne qaıyrymdylyq» qorynyń ókilderi.

Byltyr kóktemde elimizdiń birneshe óńirinde alapat sý tasqyny bolyp, aýyl­dar sýǵa ketip, jalǵyz úıinde jan baǵyp otyrǵan qanshama qarapaıym turǵyn baspanasyz qaldy. Qysyltaıań shaqta qor qyzmetkerleri de shette qalmaı, Bas múftı Naýryzbaı qajy Taǵanulynyń uıytqy bolýymen muqtajdyń muńyn bólisip, «El úlesi – páterge» jobasy aıasynda birneshe óńirde turǵyndarǵa páter úlestirgenin kóziqaraqty oqyrman jaqsy bi­ledi. Atap aıtqanda, QMDB tóraǵasy Ar­qalyq qalasyna arnaıy baryp, úıi sýǵa ketken 7 otbasyna baspana kiltin tabystady. Sondaı-aq taǵy bir páter Batys Qazaqstan oblysynyń Báıterek aýdanynda turatyn kópbalaly otbasyna berildi.

«El úlesi – páterge» jobasynyń taǵy bir maqsaty – aýyl-aımaqtaǵy meshitterde aılyqsyz qyzmet etip júrgen din qyzmetkerlerin qoldaýǵa baǵyttalǵan. Osylaısha, 2022 jyldan beri aksııa aıasynda baspanaǵa muqtaj meshit qyzmetkerlerine úı alyp berýge, meshit janynan salynǵan qyzmettik páterge ornalastyrýǵa jol ashyldy.

Birneshe jyldan beri el turǵynda­ryna baspana syılap júrgen taǵy bir ujym – «Hareket» qaıyrymdylyq qory. Bul qordyń tarıhy 2017 jyly Facebook áleýmettik jelisinde Gúlmıra Muhanqyzynyń «1000 teńgege baspana» degen uranymen bastalǵan. Iаǵnı «eger 1000 adam 1000 teńgeden jınasa, bir muqtaj otbasy úshin kem degende bir úı satyp alýǵa bolady» degen oımen alǵashqy qaıyrymdylyq jumysy bastaý alyp, keıin izgi is jalǵasyn taba kele, «Hareket» qory qurylady. Qorǵa «О́ner qyrandary» teatrynyń negizin qalaýshy, qoǵam qaıratkeri Madııar Serikbaevtyń quryltaıshy retinde qosylýy qaıyrymdylyq jumysyna jańa serpin berdi. Búginde Gúlmıra Muhanqyzynyń isin onyń qyzy, qordyń qazirgi dırektory Aıdana Qaldybekqyzy jalǵastyryp, muqtaj jandarǵa qýanysh syılap keledi.

Osy kúnge deıin qor arqyly 1095 otbasyna baspana berilgen. Bul qor da halyqtyń kómegi arqyly jumys isteıdi. Belgili banktiń qosymshasy arqyly «Hareket» qorynyń esepshotyna kez kelgen adam qalaǵan kómegin joldaýyna, sol arqyly qaıyrymdylyq isine atsalysýyna múmkindigi bar.

«Bizge kóbine muqtaj jandar ózderi habarlasady. Keıde janashyr azamattar zvondap, jaǵdaıy múshkil otbasylardyń mekenjaıyn beredi. Qor ókilderi, eriktiler solarǵa arnaıy baryp, tekseredi. Bizdiń ólshemimiz boıynsha eń aldymen asyraýshysynan aıyrylǵan jetim-jesirler, 1–3 toptaǵy múmkindigi shekteýli jandar nemese sondaı balany baǵyp otyrǵan adamdar, keminde 7 balasy bar otbasylar tańdap alynady. Olar bizdiń tekserýden ótkennen keıin kezekke qoıylyp, birtindep baspana beriledi», deıdi qor ókili Álimjan Bekjanuly.

Onyń aıtýynsha, osydan birer aı buryn qor tarapynan «200 kúnde – 200 baspana» atty biregeı aksııa bastaý alǵan. Onyń maqsaty – kúnine bir otbasyny baspanamen qýantý. Búginge deıin aksııa aıasynda 60-tan astam otbasyna úı berilgen. Izgi bastama jalǵasyn taýyp jatyr.

Aıta ketsek, qazir qoǵamda halyqtan jylý jınaıtyn túrli qorlar men adamdarǵa degen senimsizdik beleń alǵany belgili. Ol negizsiz de emes. О́ıtkeni qaıyrymdylyq jasaımyz degen jeleýmen halyqtyń qarajatyn jeke bas paıdasyna jumsaǵan alaıaqtar da barshylyq. Onyń keıbiri ustalyp, qylmysy áshkerelenip, el aldynda masqara bolǵanyn kórip júrmiz.

Degenmen halyqtyń da, Qudaıdyń da alǵysyna bóleneıin degen maqsatpen shynaıy nıet etip, el-jurtqa kómek qolyn sozyp júrgen parasat ıeleri de aramyzda az emes. Biz aıtyp otyrǵan «Zeket jáne qaıyrymdylyq», «Hareket» qorlary solardyń qataryn­da. Olar halyqtan túsken árbir tıynnyń esebin berip, ony muqtajdyń muńyn tarqatý jolynda jumsap júr.

Bul qaıyrymdylyq isine árbir jan atsalysa alady.