Senat sessııa jumysyn qorytyndylady

Depýtattar óńirlerge attanady

Senat tóraǵasy úshinshi sessııa jumysyn qorytyndylaı kele, osy kezeńde senatorlar Memleket basshysynyń bastamasymen qolǵa alynǵan reformalardy zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etýde keshendi jumys atqarǵanyn atap ótti. Jalpy, bul sessııada 89 zań qaralǵan. Onyń 75-i maquldanyp, 14-i Májiliske qaıtarylǵan.

– Sessııa barysynda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń tap­syrmalaryn zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etý úshin aýqymdy jumys atqaryldy. Atap aıtqanda, Memleket basshysynyń tikeleı tapsyrmasymen ázir­len­gen jańa Bıýdjet jáne Salyq kodeksteri qabyldandy. Sondaı-aq qabyldanǵan jańa Sý kodeksi sý resýrstaryn tıimdi paıda­lanýǵa zańnamalyq negiz qalyp­tastyrdy. Túrkistan qalasyna erekshe mártebe beretin zań da maqul­­dandy. Al osy otyrysta mindetti áleýmettik medı­sı­­­na­lyq saqtandyrý salasyn­da­ǵy má­­se­lelerdi sheshýge ar­nal­­ǵ­an tú­zetý­ler toptamasyn qara­dyq. Sonymen qatar qyl­mys­tyq zań­nama normalary ońtaı­lan­dy­ryldy. Aldaǵy ýaqyt­ta bul zań­dar Prezıdenttiń refor­ma­laryn tıimdi iske asyrýǵa yqpal etedi dep senemiz, – dedi M.Áshimbaev.

Palata spıkeri Senattyń óńirlermen ózara is-qımyldy nyǵaıtý jónindegi jumysy­nyń nátıjelerine de toqtaldy. Máýlen Áshimbaevtiń aıtýynsha, bıyl Máslıhattarmen ózara is-qımyl jónindegi keńes qyzmeti jańa deńgeıge kóterilgen. Sonyń aıasynda 50-ge jýyq birlesken is-shara uıymdastyrylyp, alǵash ret keńeıtilgen otyrys ótken. Sondaı-aq «Bir el – bir múdde», «О́ńir» depýtattyq toptarynyń, Inklıýzııa jónindegi keńestiń, Ornyqty damý salasyndaǵy ulttyq maqsat-mindetterdiń iske asyrylýyna monıtorıng júrgizý jónindegi Parlamenttik komıssııanyń jáne basqa da saraptamalyq alańdardyń jos­parly jumysy júıeli túrde jalǵasyp kele jatqanyn erekshe atap ótti Senat spıkeri.

Sonymen qatar Senat tóraǵasy aldaǵy ýaqytta depýtattardyń óńirlerge sapary bastalatynyn málimdep, azamattarmen jáne sarapshylar qaýymdastyǵymen kezdesýlerde jergilikti jerlerdegi ózekti problemalardy barynsha zerdeleý qajet ekenin aıtty. Turǵyndar kóteretin máseleler aldaǵy sessııada nazarǵa alynyp, múddeli taraptarmen birlesip, pysyqtalmaq.

– Sessııa barysynda 3 par­la­menttik tyńdaý, 4 Úkimet saǵa­ty, komıtetterdiń 50-den asa kósh­peli otyrysy jáne 90-ǵa jýyq dóńgelek ústel men kezdesýler ótkizildi. Sondaı-aq árip­tes­terimiz Úkimetke 170-ke jýyq depýtattyq saýal joldap, ózekti máselelerdi sheshý joldaryn usyndy. Parlament palatalarynyń birlesken otyrysynda Úkimet pen Joǵary aýdıtorlyq palatanyń esepterin qaraımyz. Keıin Parlamenttiń kezekti sessııasyn qorytyndylap, óńirlerdegi jumysymyzdy bas­taımyz. Jurtshylyqpen kezdesýlerde jergilikti jerdegi problemalardy zerdelep, halyq­ty alańdatatyn máseleler men olardyń usynystaryna basa mán bergen jón. Onyń bári aldaǵy depýtattyq qyzmetimizge negiz bolady, – dedi M.Áshimbaev.

Aýyldar ınternetpen qamtylady

Palata otyrysynda senatorlar Prezıdenttiń Joǵarǵy Sot sýdıalaryn qyzmetterinen bosatý týraly usynýyn qarady. Nátıjesinde, depýtattar Mem­leket basshysynyń sýdıalar Dosjan Ámir men German Nur­baevty qyzmetten bosatý jónin­degi usynýyn biraýyzdan qoldady

Sonymen qatar senatorlar qaraǵan «Qazaqstan Respýblıkasy men Qyrǵyz Respýblıkasy ara­syndaǵy odaqtastyq qatynas­tardy tereńdetý jáne keńeıtý týr­aly shartty ratıfıka­sııa­laý týraly» zań jańa syn-tegeýrinder men qaýipsizdik qaterlerine qarsy is-qımyl barysyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaı­týǵa baǵyttalǵan. Shart saıası, áskerı, saýda-ekonomı­kalyq, ınvestısııalyq, aýyl sharýa­shylyǵy, tranzıttik-kólik­tik, sý-energetıkalyq, bilim berý, ǵylymı-tehnıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalar­daǵy seriktestikti keńeıtýdi kózdeıdi. Sondaı-aq qujat normalaryna sáıkes taraptar parlamentaralyq baılanystardy odan ári damytýdy jáne nyǵaıtýdy qoldaıdy.

Al «Qazaqstan Respýblıkasy men Halyqaralyq Qaıta Qurý jáne Damý Banki arasyndaǵy qaryz týraly kelisimdi (Qazaq­stannyń ınklıýzıvti ekonomıkasy úshin jedeldetilgen sıfr­landyrý jobasy) ratıfıkasııalaý týraly» zań normalary aýyldyq jerlerde turaqty sıfrlyq ınfraqurylymdy qamtamasyz etý jónindegi jobany iske asyrýǵa arnalǵan. Bul 1 123 aýyldy jyldamdyǵy joǵary ınternetke qosyp, qala men aýyl arasyndaǵy sıfrlyq alshaq­tyqty qysqartýǵa múm­kindik beredi. Osylaısha, 2,3 mln-nan asa aýyl turǵyny ınter­netke qol jetkizedi. Bul is aıasynda myńnan asa jumys orny da ashylady dep josparlanyp otyr.

Sondaı-aq otyrysta qaralǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine mindetti áleýmettik medısı­nalyq saqtandyrý jáne medı­sınalyq qyzmetter kórsetý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań Memleket bas­shy­sy Joldaýda belgilep bergen mindetterdi iske asyrý maqsatymen ázirlengen. Atalǵan qujat medısınalyq kómek pen onyń sapasyn arttyrýdy kózdeıdi. Zań normalary medısınalyq kómekti qarjylandyrý salasynda ashyqtyq pen eseptilik tetikterin engizýge baǵyttalǵan. Atap aıtqanda, MÁMS qaǵı­dat­taryn keńeıtý jáne memleket jarnalarynyń mólsher­lemelerin kezeń-kezeńimen ózgertý, sondaı-aq jarnalardy tóleýdiń ýaqytsha úzilisteri kezinde saqtandyrylýshynyń mártebesin qorǵaý qarastyrylǵan.

Buǵan qosa depýtattar respýb­lıkalyq mańyzy bar qalalardy damytý máseleleri boıynsha birqatar erejeni bekitti. Senatorlar elorda men respýblıkalyq mańyzy bar qalalardy damytý, res­pýblıkalyq jobalar, kásipkerlik jáne memlekettik organdardyń fýnksııalaryn ońtaılandyrý máseleleri boıynsha zańnamaǵa ózgerister men tolyqtyrýlardy maquldady. Qujat qoljetimdi ortany qamtamasyz etý, dızaın-kodty saqtaý, stasıonarlyq emes obektilerdi ornatý, olardyń jumys isteý máseleleri boıynsha elordanyń jáne respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń jergi­likti ókildi jáne atqarýshy organ­darynyń ókilettikterin keńeıtýdi kózdeıdi. Zańda Astananyń sanıtarlyq-qorǵaý jasyl aımaǵyn reglamentteý máselesi de nazarǵa alynǵan.

Nekege turýǵa májbúrleý – qylmys

Qoǵamnyń konstıtýsııalyq qundylyqtaryn qylmystyq-quqyqtyq qorǵaýdy kúsheı­tý máseleleri «Qazaqstan Respýb­lıkasynyń keıbir zańnama­lyq aktilerine Qazaqstan Respýblıkasynyń qylmystyq zańnamasyn ońtaılandyrý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańda qarastyrylǵan. Sonyń aıasynda nekege turýǵa májbúrleý, stalkıng, zańsyz banktik, mıkroqarjylyq, kollektorlyq qyzmet sııaqty qylmystyq quqyq buzýshylyqtardyń quramy engizildi. Endi «Qorǵaýǵa quqyǵy bar kýániń» quqyqtaryn qorǵaý kúsheıtilip, advokattyń sotqa aıyptaý aktisine qarama-qarsy qujat-qorǵaý aktisin engizý quqyǵy bar.

Palata depýtattary «Qazaq­stan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine áske­rı-patrıottyq tárbıe, áskerı qyzmet jáne jekelegen ortalyq memlekettik organ­dardyń fýnksııalaryn qaıta bólý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańdy da qarady. Qujat normalarynyń basty maqsaty – azamattardyń áskerı-patrıottyq tárbıesin kúsheıtý, bilim berý uıymdarynda áskerı daıarlyqtyń barlyq túrlerin júıeleý, áskerı esepke alýdy jáne áskerı qyzmetke shaqyrýdy jetildirý, áskerı qyzmettiń bedelin arttyrý.

Úkimetke depýtattyq sa­ýal joldaǵan Bekbolat Oryn­bekov elektr jelileri ınfra­qurylymynyń tozýyna qatysty problemany kóterdi. Osyǵan baılanysty ol birneshe energııa berýshi uıymnyń tarıfterin orta shamaǵa jýyqtaý arqyly qyzmetterdiń biryńǵaı qunyn aıqyndaýǵa múmkindik beretin «Elektr energııasyn jetkizýdiń biryńǵaı ortalyǵyn» qurýdy usyndy.

Al Sáken Arýbaev aýyldaǵy ınternettiń sapasyz jáne onyń jergilikti turǵyndardy qamtamasyz etýge jetkiliksiz ekenin aıtty. Depýtat ınternet sapasyna qatysty aýyldarǵa arnalǵan ulttyq standart engizip, aýyl ákimderiniń jumysyna aýyl­dardy sıfrlandyrý deńgeıi boıynsha KPI bekitý jáne halyq tarapynan ınternet sapasyn baǵalaýdyń onlaın-monıtorıng tetikterin iske qosý kerek dep esepteıdi.

Zakırjan Kýzıev seleksııa­lyq-tuqym sharýashylyǵyndaǵy prob­lemaǵa toqtaldy. Sena­tordyń aıtýynsha, búginde tuqym sharýashylyǵyn sýbsıdııalaýǵa bólinetin 12,5 mlrd teńgeniń 8 mlrd teńgesi ımporttyq tuqym satyp alýdy qoldaýǵa jumsalyp keledi. Al mundaı qadam basqa memleketterdiń seleksııalyq bazalaryn qarjylandyratynyn tilge tıek etti depýtat.

Aıgúl Qapbarova aýyl sharýa­shylyǵy ónim­derin ótkizýmen aınalysatyn sharýalardyń ınf­raqury­lymdyq jáne ıns­tıtýsıonaldyq máselelerine mán berdi. Depýtat óz saýalynda dempıngke qar­sy is-qımyl qu­ra­l­daryn engizý­di, otandyq ón­dirý­­shi­lerdi qorǵaýdy, sondaı-aq ashyq jáne boljamdy «oıyn ere­je­lerin» qalyptastyrýdy usyndy.

Janna Asanova elimizdiń kýrorttyq jáne jaǵajaı aımaq­tarynda sý tehnıkasy men attraksıondaryn paıdalanýdy baqylaýdy kúsheıtýdiń mańyzdy ekenin aıtty. Osyǵan baılanys­ty senator eldegi barlyq jappaı sý demalysy nysandarynda shaǵyn kólemdi sý tehnıkasy men sý attraksıondaryn paıdalaný jónindegi zańnamanyń saqtalýyna qatysty shuǵyl jos­pardan tys tekserý júrgizýdi usynyp, Úkimetti bul máselege jiti nazar aýdarýǵa shaqyrdy.

Aınur Arǵynbekova jasandy ıntellekt tehnologııalaryn qoldaný máselelerin kóterdi. Ol densaýlyq saqtaý salasynda jańa tehnologııalardy tolyqqandy paıdalaný úshin osy baǵytqa jasandy ıntellektini engizýdiń memlekettik baǵdarlamasyn ázirleý kerektigin aıtty. Ázirge atalǵan jumys júıesiz júrgizilip otyr.