Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev sý sharýashylyǵy qyzmetkerlerin kásibı merekesimen quttyqtap, sý – búkil tirshiliktiń kózi, álemdegi barlyq el úshin asa mańyzdy strategııalyq resýrs ekenin aıtty, dep habarlaıdy Egemen.kz Aqordanyń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Prezıdent sý salasynda myqty mamandar áli de jetispeıtinin atap ótti.
«Byltyr Qazaq ulttyq sý sharýashylyǵy jáne ırrıgasııa ýnıversıteti quryldy. Osy mamandyqqa bólinetin grant sany eki ese artty. 500-den astam stýdent bıýdjet qarjysyna bilim alyp jatyr. Olar oqýyn aıaqtaǵan soń «Dıplommen – aýylǵa» baǵdarlamasy aıasynda jumys isteı alady. Sondaı-aq 120 qyzmetker Qytaıda tájirıbe almasyp, qosymsha bilim alýda. Sý sharýashylyǵy mamandarynyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartýǵa basa mán berilýde. Byltyr olardyń jalaqysy 25 paıyzǵa ósti. Bıyl da kóbeıedi. Bir sózben aıtsaq, júıeli jumys istelip jatyr», dedi Memleket basshysy. Sonymen qatar Qasym-Jomart Toqaev halyqty taza aýyz sýmen qamtamasyz etý aıryqsha mańyzdy mindet ekenine toqtalyp, sońǵy jyldary osy baǵytta naqty sharalar qabyldanǵanyn jetkizdi. «Qala halqynyń jáne aýyl turǵyndarynyń kópshiligi taza aýyz sýmen qamtamasyz etildi. Endi aldymyzda turǵan shuǵyl mindet – 500-ge jýyq aýylǵa sý berý jumysy. Ásirese, aýyz sýdy tazalaý máselesin sheshý qajet. Halqymyz «Sýdyń da suraýy bar» dep tegin aıtpaǵan, ár tamshy sýdyń qadirin bilgen. Sýdy tıimdi paıdalaný – óte ózekti másele. Zańǵar jazýshy Ábish Kekilbaevtyń «Shyńyraý» povesinde sýdyń qasıeti, qudyqshynyń eńbegi týraly tereń oılar aıtylady. Qazir elimizde sýdy únemdeý tarıfi iske qosyldy, ıaǵnı «az paıdalansań, az tóleısiń» degen qaǵıda engizildi. Sonymen qatar memleket sý únemdeý tehnologııasyn qoldanatyn sharýalarǵa belsendi qoldaý kórsetýde, atap aıtqanda, jumsaǵan qarjysynyń 80 paıyzyna deıin óteıtin boldy. Búginde 470 myń gektar jerde osyndaı ozyq tehnologııa iske qosyldy. Bul jumys aldaǵy ýaqytta da jalǵasady. Sebebi, sý únemdeý – aldymyzda turǵan asa mańyzdy strategııalyq mindet. Bul máselege qatysty sıfrlandyrý jumysyn júrgizý óte ózekti. Ony qarqyndy túrde júzege asyrý kerek. Shyndyǵyn aıtsaq, qazirgi jaǵdaı jalpy máz emes. «Taza Qazaqstan» jalpyulttyq aksııasy aıasynda sýdy únemdeý mádenıeti jan-jaqty dáriptelip jatyr. Elimizdegi 2 mıllıonnan astam oqýshy «Sýdy únemde – bolashaqty saqta!» atty aýqymdy jobaǵa qatysty. О́skeleń urpaq sýdyń qundylyǵyn bilýi kerek, ony ysyrap etpeý týraly jastaıynan túsinip ósýi qajet», dedi Prezıdent. Memleket basshysynyń aıtýynsha, sý qaýipsizdigi Qazaqstannyń ornyqty damýyna áser etetin negizgi máselege aınaldy. «Biz osy sebepti sý dıplomatııasyn kúsheıtýdi qolǵa alýymyz kerek. Atalǵan asa mańyzdy iske kadrlardy daıarlap, irikteýimiz qajet. Eń aldymen, transshekaralyq ózender basseınindegi sýdy tıimdi paıdalaný júıesin jolǵa qoıý úshin kórshiles memlekettermen yqpaldastyqqa mán bergen jón. Qazaqstan sý resýrstaryn rasıonaldy, ádil ári teń quqyly negizde paıdalaný qajet degen ustanymdy jaqtaıdy. Sondaı-aq sý qaýipsizdigi men tutas aımaqtyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etý maqsatynda ózara mindettemelerdi saqtaǵan durys. Kórshiles eldermen konstrýktıvti dıalog jáne taraptardyń múddesine saı yntymaqtastyq jalǵasady dep úmittenemiz. Qazaqstan Ortalyq Azııa elderiniń sý-energetıka konsorsıýmyn qurý bastamasyn dáıekti túrde ilgeriletip keledi. О́ńir elderimen tyǵyz yqpaldastyqtyń arqasynda byltyr dıqandarymyzǵa qajetti sý tolyq jetkizildi. Bıyl da osyndaı jumys atqarylýǵa tıis. Álemde sýǵa suranys deńgeıi 2040 jylǵa qaraı 40 paıyzǵa artýy múmkin. Mundaı jaǵdaıda búkil halyqaralyq qoǵamdastyqtyń kúsh-jigerin biriktirý mańyzdy. Sondyqtan Qazaqstan sý daǵdarysyn eńserýdi kózdeıtin kópjaqty bastamalarǵa belsendi qatysady. Byltyr Saýd Arabııasynda ótken arnaýly sammıtte sý problematıkasyn sheshýdiń negizgi tásilderimen bólistim. Kelesi jyly elimizde BUU aıasyndaǵy О́ńirlik ekologııa sammıtin ótkizý josparlanyp otyr. Osy tektes qadamdar elimizdiń sý qaýipsizdigin nyǵaıtýǵa septigin tıgizedi», dedi Memleket basshysy. Prezıdent sózin qorytyndylaı kele, sý resýrstaryn damytýǵa úles qosyp kele jatqan sala qyzmetkerlerine alǵys aıtty «Sý ekonomıkaǵa, ekologııaǵa, halyqtyń densaýlyǵyna, jalpy, barlyq salaǵa erekshe yqpal etedi. Sondyqtan sýdyń taza ári qoljetimdi bolýy óte mańyzdy. Elimizde Kishi Araldy qutqarý úshin jyldar boıy aýqymdy jumys atqarylyp keledi. Sonyń arqasynda qashqan teńiz qaıta oralyp, aıdyny sýǵa tolyp jatyr. Kaspıı teńizin, Balqash kólin, basqa da sý kózderin saqtap qalý úshin naqty sharalar qabyldaý qajet. Sý, durys paıdalana bilseń – qut, ysyrap etseń – jut. Byltyr Qazaqstannyń birneshe aımaǵy qarǵyn sýdan qatty zardap shekti. Mundaı joıqyn tabıǵı apat elimizde buryn-sońdy bolmaǵan. Kúrdeli kezeńde sizder qaısarlyq pen kásibıliktiń ozyq úlgisin kórsettińizder. Ár qyzmetker kúni-túni eńbek etip, apat saldaryn joıýǵa belsene atsalysty. Men barshańyzǵa shynaıy rızashylyǵymdy bildiremin», dedi Qasym-Jomart Toqaev.