Bilimniń móldir bulaǵy

«Mektep – keme, bilim – teńiz» degen­ uǵym­nyń astary tereńde jatyr. Osy qa­natty sózge dálel bolarlyq bilim meke­meleri Qazaqstanda kóptep sanalsa, bardy baǵalap, bilimin jetik saralap, olardy halyqqa jetkizgenniń esh aıyby joq. Osy turǵyda, bilim mekemeleriniń arasynda kópshiliktiń yqylasyna bólengen, az ýaqyt arasynda tolaǵaı tabystarymen Qazaqstandy álemge pash etip kele jatqan bilim ordasynyń biri – Astana qalasyndaǵy daryndy qyz balalarǵa arnalǵan Qazaq-túrik lıseıi memlekettik mekemesi. Búginde óz balalaryn osy lıseıge berýge yntalylar kóp bolǵanymen, ol týraly bireý bilse, bireý bile bermeıdi. Halyqtan keletin kóptegen suraqtardyń keıbireýlerine nazar aýdarsaq: aldymen, «Bul lıseı aqyly ma?», «Qaı synyptan bastap qabyldanady?», «Qandaı sabaqtar aǵylshyn tilinde júrgiziledi?» «Ustazdary sheteldikter me?», «Qansha bala qabyldanady, qaı ýaqyttardan bas­tap qandaı pánderden emtıhan alynady jáne qashan», degen sııaqty suraqtar kóp. Jalpy, Qazaqstandaǵy 30-ǵa jýyq qazaq - túrik lıseıleri 1992 jyly eki el Prezıdentteri Nursultan Nazarbaev pen Turǵyt О́zaldyń qoldaýymen ashylǵan bolatyn. Mundaǵy maqsat – eki el arasynda bilim salasynda tájirıbe almasyp, yntymaqtastyqty damytý jáne Qazaqstanǵa qyzmet etetin bilimdi, bilikti, qazirgi órkenıetke saı minez-qulqy, tapqyrlyǵy, talaby men talanty jetik, óz ortasynan ozyq shyǵyp, básekege tótep bere alatyn, memlekettik, shetel, orys tilderin erkin meńgergen jas urpaq tárbıeleý. Astana qalasyndaǵy daryndy qyz balalarǵa arnalǵan Qazaq-túrik lıseıi 2003 jyly sáýir aıynda ashylǵan. О́tken on eki jyl ishinde osynda oqıtyn qanshama daryndy qyz shet memleketterde ótkiziletin bilim olımpıadalaryna qatysyp, altyn, kúmis, qola medaldardy qanjyǵalaryna baılady. Qazirgi ýaqytta olar shet memleketterdiń jáne óz elimizdiń mańdaıaldy joǵary oqý oryndarynda bilim alýda. Al lıseıdegi bilim júıesine keler bolsaq, qazaq, orys, aǵylshyn jáne túrik tilderi oqytylady, sonyń ishinde matematıka, hımııa, bıologııa, fızıka, ınformatıka pánderi 7-11 synyptarda aǵylshyn tilinde oqytylady. Bul degenimiz, bizdiń jas urpaqtyń ózge elderge erkin shyǵýyna jáne ońaı qarym-qatynasqa túsýine múmkindik beredi. Lıseı ustazdary – shetelderdiń joǵary oqý oryndaryn támamdaǵan, túrli bilim kóterý kýrstarynan ótken, túrik aǵaıyndarymyz ben qazaq baýyrlarymyzdan quralǵan bilikti mamandar. Lıseıge qyzmetke kelgennen beri meni tamsandyryp kele jatqan nárse – ustazdar men oqýshylardyń izgi qasıetteri. Iаǵnı, áriptesterimizdiń adamǵa degen qamqorlyǵy, adamgershilikti berik ustanýy, qyzdarymyzdyń izettilikteri, tórt tilde erkin sóılep, lıseıge syrttan kelgen qonaqtarymyzdy tańdaı qaqtyrýy. Ujymda qazaqy dástúr de esh kenje qalǵan emes. Lıseıde qyz balalardy bóle oqytýdaǵy maqsat – bir-birine baýyr basyp, bir úıdiń apaly-sińlili qyzdaryndaı bolyp ósýine, bir-birine kómek qolyn sozýǵa tárbıeleý. Munyń ózge oıdan boılaryn aýlaq ustap ósýlerine de úlken septigi tııýde. «Bilim men tárbıe – egiz uǵym» deıtin bolsaq, lıseıimizdiń qyzdary ónerden kende emes, buǵan dálel mektepishilik úıirmeler jáne synyptan tys sharalar óz deńgeıinde ótkizilýde. Mektepishilik dombyra úıirmesi, vokal, hor, bı úıir­meleri durys jolǵa qoıylǵan. Tárbıe tal besikten bastalatyndyǵyn eskersek, eń bastysy, týǵan tilge degen qur­met lıseıde basty nazarda. Osy oraıda, Astana mektepteriniń arasynda uıym­dastyrylatyn jyl saıynǵy «Jarqyn bolashaq» respýblıkalyq til festıvali, kórkemsóz oqý sheberleri saıysy osy mektepte ótkizilýi tilge degen qurmettiń biregeı kórinisi. Qyzdarymyzdyń jeke tulǵa bolyp qalyptasýyna basqa da sharalardyń septigi mol. Aıtalyq, Naýryz merekesin ata-analarmen birlesip, erekshe yqylaspen toılaý oqýshylarǵa salt-dástúrlerimizdi nasıhattaýdyń úlken úlgisi. Adamı qasıetti bilimmen ushtastyr­ǵanda ǵana jetistik jemis beretini ustazdarǵa aıan. Osy baǵytta lıseı bilimge bet burǵyzý baǵytynda shákirtteriniń qaı salaǵa beıim ekenin anyqtap, sol pánder boıynsha kúsh-jigerlerin jumsaıtyny basty qaǵıda. Únemi oqýshylardyń bilimin júıeli túrde qadaǵalap otyrý basty nazarda. Olaı deıtinim, ár toqsan saıyn sol toqsanda ótken taqyryptardy tekserý maqsatynda BTS (bilim tekserý synaqtary) alynyp, tómen kórsetkish kórsetken oqýshylarmen qosymsha sabaqtar júrgiziledi, tynymsyz eńbekpen alǵa qoıǵan maqsatqa jetý jolyndaǵy izdenis pen josparly jumystar óz nátıjesin berip te keledi. Toqsan aýyz sózdiń tobyqtaı túıini, balańyz beıbit eldiń bilimdi bolasha­ǵy bo­lyp, zymyran zamannyń jańa­shyl kó­­shine ilesemin dese, lıseıge kelý­ge tal­pyn­syn. Al ózińiz balańyzǵa du­rys jol sil­tep, baǵyt kórsetýge umtyly­ńyz, aǵaıyn. Jasulan SAǴYMBEKOV, daryndy qyz balalarǵa arnalǵan Qazaq-túrik lıseıiniń mýzyka jetekshisi. ASTANA.