Uly oıshyl, aǵartýshy, aqyn Abaı Qunanbaıulynyń 180 jyldyq mereıtoıy – halqymyzdyń rýhanı bolmysyn ulyqtaıtyn, el birligin bekemdeıtin tarıhı oqıǵa. Osyǵan oraı Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasyna sáıkes aımaqta aıtýly is-sharany joǵary deńgeıde ótkizýge arnalǵan mereıtoı baǵdarlamasy belgili boldy.
О́ńirlik kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda ótken baspasóz máslıhatynda Abaı oblysy mádenıet, tilderdi damytý jáne arhıv isi basqarmasynyń basshysy Janjigit Omarhanov bastaǵan atqarýshy bılik ókilderi baıandama jasady. Onda halyqaralyq, respýblıkalyq jáne óńirlik deńgeıde 100-den asa aýqymdy is-shara bekitilgeni aıtyldy.
«Aýqymdy baǵdarlama 1 tamyz kúni «Abay Academiyasy» ensıklopedııalyq portalynyń ashylýymen bastalady. Bul biregeı platforma aqyn murasyn sıfrlandyrý, júıeleý jáne ǵylymı ortaǵa qoljetimdi etýge baǵyttalǵan», dedi Janjigit Abzalbekuly.
2–6 tamyz aralyǵynda Qazaqstannyń halyq ártisi Maıra Ilıasovanyń Abaıǵa arnalǵan gastroldik konserti Semeıden bastalyp, aýdandarda jalǵasady. 3 tamyzda Abaı teatrynda «Abaı álemi» rýhanı keshi ótedi (Qazaqstannyń halyq ártisi Ramazan Stamǵazy, Mádenıet qaıratkeri Erkin Shúkiman, Erlan Rysqalı óner kórsetedi). 4 tamyzda Seken Turysbekov pen «Aq jaýyn» orkestriniń konserti qoıylady. 5 tamyzda «Oı tolǵaý – Hakim Abaı» monooperasy sahnalanady jáne 6 tamyz kúni Abaı alańynda «Abaı eli – óner kenishi» konserti men Álıhan Bókeıhan ýnıversıtetinde «О́leń – sózdiń patshasy» atty jas aqyndar músháırasy ótpek.
«7 tamyzǵa halyqaralyq «Alash» syılyǵynyń ıegeri Asqar Altaıdyń shyǵarmashylyq keshi aıasynda «Abaı joly» ensıklopedııasy men Baǵashar Tursynbaıdyń «Abaı Qunanbaıuly kim?» kitabynyń tusaýkeseri josparlanǵan. 8 tamyzda Semeıde «Adamzattyń Abaıy» respýblıkalyq aqyndar aıtysy, Abaı aýdanynda «Jeti qazyna» ulttyq baıqaýynyń ashylýy ótse, 9 tamyzda Shákárim ýnıversıtetinde halyqaralyq ǵylymı konferensııa, «Jıdebaı-Bórili» mýzeıinde kórme, Abaı kitaphanasynda kitaptar toptamasynyń tusaýkeseri men 15 eldiń qatysýymen halyqaralyq aqyndar festıvali uıymdastyrylady. Al keshkisin ortalyq alańda «Abaıǵa tartý» konserti ótedi», dedi spıker.
9 tamyz kúni Shákárim ýnıversıtetinde «Adamzattyń Abaıy: rýhanııat, parasat, tanym» halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa belgilendi. Konferensııada abaıtaný ǵylymynyń ózekti máseleleri talqylanyp, maqalalar jınaǵy jaryqqa shyǵady. Abaıdyń «Jıdebaı-Bórili» memlekettik tarıhı-mádenı jáne ádebı-memorıaldyq mýzeı-qoryǵynda «Abaı. Ýaqyt. О́ner» taqyrybynda beıneleý óneri týyndylarynyń kórmesi ashylady. Abaı atyndaǵy oblystyq ámbebap kitaphanada respýblıkalyq «Abaı» baspasynyń «Abaı álemi: aýdarma, taǵylym, mura» kitaptar toptamasynyń tusaýkeseri ótedi. Buǵan qosa «Abaı» baspasynyń tartýy retinde Danııal Ysqaqovtyń kórkem aýdarmalary, Bazarbek Atyǵaıdyń «Abaıdyń aýdarma mektebi» ǵylymı monografııasy, «Shákárim Qudaıberdiuly týraly estelikter men muraǵattyq qujattar» kitaby oqyrmanǵa jol tartady.
Sonymen birge kitaphanada «Adamzattyń bárin súı, baýyrym dep...» halyqaralyq aqyndar aıtysy ótedi. Oǵan 15 elden aqyndar qatysady. TÚRKSOI jáne halyqaralyq Emıneský poezııa akademııasynyń qoldaýymen uıymdastyrylatyn is-sharada Abaı óleńderi 15 tilge aýdarylyp, antologııalar shyǵarylady.
10 tamyz – Abaı kúni. Bul kún tańerteń Jıdebaıda uly aqyn rýhyna Quran baǵyshtalyp, qurbandyq shalý rásiminen bastaý alady. Elimizdiń barlyq óńirinde Abaı eskertkishine gúl shoqtary qoıylady.
Semeıdegi saýyq
Semeı qalasy ákiminiń mindetin atqarýshy Bekjan Bapyshevtiń málimdeýinshe, 1 tamyz qalalyq is-sharalar baǵdarlamasy Beıbitshilik aralyndaǵy Etnoaýylda saǵat 09:00-de bastaý alady. Onda 10 kıiz úı men altybaqan qurylyp, ulttyq sport oıyndary, konsertter men kórmeler, ulttyq taǵamdar jármeńkesi ótedi. Sol kúni Abaı óleńderinen halyqaralyq marafon bastalyp, sheteldegi jastar onlaın qatysady. Sonymen qatar saǵat 11:00-de zaǵıp jáne nashar kóretin azamattarǵa arnalǵan arnaıy kitaphana óz esigin aıqara ashady.
2 tamyz kúni «Arenada» saǵat 15:00-de 180 komandanyń qatysýymen zııatkerlik «Abaı Quiz» oıyny ótedi. Respýblıkalyq oıynǵa mereıtoımen mazmundas etip, 180 komandany qatystyrý josparlanyp otyr (ár komandada 6 adamnan 1 080 qatysýshy). Al 3 tamyzda «Arena» sport kesheninde saǵat 10:00-de qazaq kúresinen respýblıkalyq chempıonat ótkiziledi. 200-den astam balýan kúresedi. Sonymen qatar «Abaı murasy – halyq danalyǵy» atty respýblıkalyq ádebı kesh uıymdastyrylady.
4 tamyz kúni Ertis jaǵasynda elge keńinen tanymal «Semeı Batyry» kúshtik ekstrım týrnıri respýblıkalyq deńgeıde ótedi. Mysaly, qap kóterip júgirý, zerherdi ýaqytqa kóterý, gir tasyn julqa kóterý, bórenemen otyryp-turý, taǵysyn taǵy.
5 tamyz kúni «Taıqazan» meıramhanasynda úsh kúndik halyqaralyq mádenı-shyǵarmashylyq sán kórsetilimi bastalmaq. Al 6 tamyzda Alikhan Bokeikhan University-de «О́leń – sózdiń patshasy» atty halyqaralyq aqyndar músháırasyna 7 memleketten jáne elimizdiń barlyq óńirinen aqyndar qatyspaq. 7 tamyz kúni Semeı qalasynan Qaraýyl tóbege deıingi 2 kúnge sozylatyn 180 shaqyrymdyq halyqaralyq marafon bastalady. Qala turǵyndaryna arnalǵan 3 shaqyrymdyq marafon da qarastyrylǵan.
Onymen birge 10 tamyz kúni saǵat 19:00-de Semeı qalasynyń Ortalyq alańynda álemge tanymal «Ulytaý» toby, Jubanysh Jeksen, Anar Batyrhan syndy ánshiler qatysýymen «Qulaqtan kirip boıdy alar, ásem án men tátti kúı» atty gala-konsert ótedi.
Qaraýyldaǵy qyzyq
10 tamyz – Abaı kúni Abaı aýdanynda «Bala Abaıdan dana Abaıǵa» atty teatrlandyrylǵan qoıylym sahnalanady. Saǵat 11.30-da «Abaı kúni» merekesi saltanatty túrde ashylady. 12.00–13.00 aralyǵynda «О́leńge árkimniń-aq bar talasy» atty kúndizgi konsert uıymdastyrylady. 13.00–14.30 Qaraýyltóbede as beriledi. 14.30–17.00 aralyǵynda Ulttyq at sport oıyndary ótedi (top báıge, jorǵa, alaman báıge). 15.30–17.30 Qazaq kúresinen respýblıkalyq týrnırdiń fınaldyq básekeleri (túıe jáne ógiz palýan). 19.00–21.00 óner juldyzdarynyń «Jelsiz túnde jaryq aı» gala konsertimen aıaqtalady. Abaı aýdanynyń ákimi Meıirjan Smaǵulovtyń aıtýynsha, 8–10 tamyz kúnderi tuńǵysh ret respýblıkalyq «Jeti qazyna» ulttyq mádenıet, sport jáne týrızm festıvali ótedi. «Babamyzdyń súıikti oıyny toǵyzqumalaqqa, ulttyq at sporty men qazaq kúresi (ógiz palýan, túıe palýan) jarystaryna jıyny 1000-ǵa jýyq qatysýshy qamtylady dep josparlanyp otyr», dedi aýdan ákimi.
Qaraýyl tóbede keń aýqymdy etno-qalashyq qurylyp, 200-den asa kıiz úı tigiledi. 8–10 tamyz aralyǵynda arnaıy qoǵamdyq kólik marshrýttary, 12 avtobýs qyzmet kórsetedi. Múgedektigi bar adamdarǵa 10 ınvataksı qarastyrylǵan.
Abaı toıy qarsańyndaǵy is-sharalarǵa 30 myńnan astam adamnyń qatysýy josparlanǵan. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes barlyq is-shara mazmundy, tárbıege negizdelgen, ysyrapsyz ótedi.
1–10 tamyz aralyǵynda ótetin Abaıdyń 180 jyldyq mereıtoıynyń on kúndiginiń taqyryby:
1 tamyz – «Artyq ǵylym kitapta...»2 tamyz – «Týǵan jerge taǵzym»3 tamyz – «Uıyqtap jatqan júrekti án oıatar...»4 tamyz – «Adamnyń keıbir kezderi...»5 tamyz – «Ándi súıseń, menshe súı...»6 tamyz – «Adamzattyń bárin súı, baýyrym dep...»7 tamyz – «Dúnıe de ózi, mal da ózi – ǵylymǵa kóńil berseńiz...»8 tamyz – «Maqsutym – til ustartyp, óner shashpaq...»9 tamyz – «Aqyl, qaırat, júrekti birdeı usta, sonda tolyq bolasyń elden bólek...»10 tamyz – «Jazdym úlgi jastarǵa bermek úshin»
Abaı oblysy