Memleket basshysy «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine QR-nyń qylmystyq zańnamasyn ońtaılandyrý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańǵa qol qoıdy. Bul qujat – quqyqtyq memleketti nyǵaıtý jáne azamattardyń quqyqtary men qaýipsizdigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan mańyzdy reforma. Zań birneshe negizgi baǵytty qamtıdy, dep jazady Egemen.kz.
Jańa qylmys túrleri jáne jaýapkershilikti kúsheıtý
Zańda jeke bas qaýipsizdigin qorǵaýǵa, ásirese áıelder men álsiz toptardyń quqyǵyn saqtaýǵa basymdyq berilgen. Osy oraıda mynadaı jańa normalar qabyldandy:
Stalkıngke (qýdalaý) qatysty jańa qylmys quramy engizildi. Eger adam óz erkine qarsy qýdalansa, zań buzýshyǵa 200 AEK-ke deıin aıyppul, 200 saǵatqa deıin qoǵamdyq/túzetý jumystary nemese 50 táýlikke deıin qamaýǵa alý jazasy qarastyrylǵan.
Adam urlaý jónindegi 125-baptaǵy "erikti túrde bosatylsa – jaýapkershilikten bosatylady" degen ereje alynyp tastaldy. Endi mundaı áreket úshin jaýapkershilik mindetti túrde qarastyrylady.
Neke qurýǵa májbúrleý týraly 125-1-bap engizildi. Bul bapta zorlyq-zombylyqpen nemese materıaldyq táýeldilikti paıdalana otyryp, nekege ıtermeleý úshin úsh túrli deńgeıde (jeńil, aýyrlatylǵan jáne aýyr zardapqa ákelgen) jaza kózdelgen. Eń aýyr jaǵdaıda kináli tulǵa 10 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrylýy múmkin.
Dropperlikke naqty tosqaýyl
Sıfrlyq keńistikte alaıaqtyq kóbeıip otyrǵan zamanda zań ınternet-qylmystarǵa qarsy naqty sharalar qabyldady.
Dropperlik – úshinshi tulǵalardyń atynan banktik shot ashyp, alaıaqtyqqa kómektesý – endi qylmystyq jaýapkershilikke jatady. Mundaı áreket úshin 160 AEK-ten 5000 AEK-ke deıingi aıyppul nemese 7 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrý jazasy qarastyrylǵan.
Sonymen qatar:
zańsyz tólem jasaý, aqsha aýdarý;
bóten adamnyń derekterin óz paıdasyna qoldaný;
materıaldyq syıaqy alý arqyly dropperlikpen aınalysý – aýyrlatatyn mán-jaılar retinde qaralady.
Al eger adam alǵash ret osyndaı áreketke baryp, óz erkimen quqyq qorǵaý organdaryna habarlasyp, tergeýge kómektesse, qylmystyq jaýapkershilikten bosatylýy múmkin. Aıta ketý kerek, jubaıynyń nemese jaqyn týysynyń kartasyn paıdalaný zańdy bolyp esepteledi.
Qylmystyń jańa quramdary men quqyqtyq olqylyqtardy joıý
Jańa zań qazirgi qoǵamdaǵy qaýip-qaterlerge jaýap bere otyryp, mynadaı jańa baptar men jaýapkershilikter engizdi:
Kollektorlardyń ókiletin asyra paıdalanýyna baılanysty jaýapkershilik belgilendi. Bul qadam azamattardy zańsyz qysymnan qorǵaýǵa baǵyttalǵan.
Áýe kóligin basqarýǵa kedergi keltirý – transporttyq qaýipsizdik úshin qylmys retinde bekitildi.
Veıp pen temeki ónimderiniń zańsyz aınalymy – qylmystyq jaýapkershilikke jatady.
Qyzyl kitapqa engen janýarlar men ósimdikterdiń bólikteri men týyndylaryn zańsyz aınalymǵa engizý – 339-1-bappen retteledi.
Advokattardyń kásibı quqyǵyn qorǵaý kúsheıtildi. Buǵan deıin zańda advokattarǵa qatysty quqyqtyq kepildikter jetkiliksiz bolǵan.
Qylmystyq prosestegi azamattardyń quqyqtaryn kúsheıtý
Sot tóreligi salasyndaǵy ózgerister azamattardyń zań aldyndaǵy teń quqyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Endi:
Svıdetel, ımeıýshıı pravo na zashıtý uǵymy engizildi. Mundaı kýáger qorǵaný quqyǵyna ıe bolady, al tergeýshi oǵan advokat shaqyrýǵa kómektesýi tıis.
Advokattyń mindetti qatysýy jáne onyń ókilettigi naqty jazyldy.
Kýágerdiń mártebesi ózgerip, ol kúdiktige aınalǵan jaǵdaıda, quqyqtary aldyn ala túsindirilip, zań sheńberinde qorǵalady.
Jaza atqarý júıesi men sottalǵandar quqyǵyn jaqsartý
Qylmystyq-atqarý júıesinde de mańyzdy jańashyldyqtar engizildi:
Qylmystyq teris qylyq jasaǵandar tergeý ızolıatorynda emes, arnaıy qabyldaý oryndarynda ustalady. Bul olardy aýyr qylmyskerlerden oqshaýlap, áleýmettik ońaltýǵa jol ashady.
Baılanys operatorlary kolonııalarda baılanys quraldaryn ajyratýǵa mindetti. Sonymen qatar, drondardyń ushýyna da shekteý qoıylady.
Probasııalyq baqylaý – ómir boıyna sottalǵan adam merziminen buryn bosatylǵan jaǵdaıda, oǵan elektrondy baqylaý quraldary qoldanylady.
Nekeni buzý jeńildetildi: Eger jubaıy halyqaralyq izdeýde bolsa jáne úsh jyldan astam ýaqyt habarsyz ketken bolsa, kámeletke tolmaǵan balalary bar-joǵyna qaramastan, neke buzýǵa ruqsat beriledi.