Májilis depýtattary palata Tóraǵasynyń orynbasary Darıǵa Nazarbaevanyń jetekshiligimen ótken kezekti Úkimet saǵatynda «Qazaqstan Respýblıkasy syrtqy saıasatynyń 2014-2020 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasyn iske asyrý» taqyrybyn talqylady.
Vıse-spıker «Táýelsizdiktiń alǵashqy kúnderinen bastap Qazaqstan teńgerimdi kópvektorly syrtqy saıasat júrgizip keledi. Ulttyq múddemizge sáıkes, elimizdiń syrtqy saıasaty ulttyq qaýipsizdigimizdi qamtamasyz etýge, egemendigimiz ben aýmaqtyq tutastyǵymyzdy nyǵaıtýǵa jáne ekonomıkamyzdy odan ári damytýǵa baǵyttalǵan. Osynyń nátıjesinde qazirgi kezde elimiz halyqaralyq qoǵamdastyqtyń teń quqyly múshesi bolyp qalyptasty. Qazaqstan álemniń kóptegen elderimen dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatty. Elimiz Birikken Ulttar Uıymy, Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy, Islam Yntymaqtastyǵy Uıymy sııaqty birqatar halyqaralyq jáne óńirlik uıymdarǵa múshe», dedi.
Kelesi kezekte ol Qazaqstannyń ıadrolyq qarýdy taratpaý men qarýsyzdaný, óńirlik jáne jahandyq qaýipsizdik, ultaralyq kelisim, konfessııaaralyq taǵattylyq pen únqatysý salalaryndaǵy halyqaralyq bastamalaryn búkil álemniń moıyndap otyrǵanyna toqtaldy. Búgingi tańda Qazaqstan álemniń basqa memleketteri sanasatyn jáne syılaıtyn abyroıly elge aınaldy. Qazaqstannyń júıeli bitimgershilik qyzmetine álemniń jetekshi elderi men halyqaralyq uıymdar oń baǵa berýde. Bul rette Memleket basshysy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń bedeli aıryqsha ról atqarǵany málim. Qazirgi ýaqytta Qazaqstannyń syrtqy saıasaty óz tıimdiligi men pármendiligin dáleldedi dep aıta alamyz. Sonymen qosa, sońǵy jyldary álem túbegeıli ózgeristerge ushyrap, jańa qaýip-qaterler paıda boldy. Osyǵan baılanysty ótken jyldyń basynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qazaqstan Respýblıkasy syrtqy saıasatynyń 2014-2020 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasyn bekitti. Bul tujyrymdama «Qazaqstan-2050» Strategııasynda kórsetilgen syrtqy saıasat salasyndaǵy baǵyttar men mindetterdiń negizinde ázirlendi. Búgingi Úkimet saǵatynyń taqyryby osy Tujyrymdamanyń iske asyrylýyn talqylaý bolmaq, dedi D.Nazarbaeva.
Atalǵan taqyrypqa Syrtqy ister mınıstri Erlan Ydyrysov baıandama jasady. 2014 jyl Qazaqstannyń syrtqy saıasaty úshin tabysty jyl boldy. Jalpy, Qazaqstanda jáne shetelderde joǵary deńgeıde 59 is-shara jáne 70 ekijaqty sapar ótkizildi. 73 halyqaralyq shart (22 memleketaralyq, 40 úkimetaralyq, 11 vedomstvoaralyq) jasaldy. О́tken jylǵy 19 mamyrda Astanada Qazaqstan, Belarýs jáne Reseı Prezıdentteriniń Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shartqa qol qoıýyn tarıhı kún dep ataýǵa bolady. Bul shart 2015 jylǵy 1 qańtardan bastap jumys isteı bastady. Bul mańyzdy qujat Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń 1994 jyly Máskeý memlekettik ýnıversıtetinde (MMÝ) aıtqan eýrazııalyq ıntegrasııa týraly ıdeıasynyń naqty iske asyrylýy bolyp tabylady. EAEO tartymdylyǵyn álemniń 40-tan astam eliniń EAEO-men erkin saýda aımaǵyn qurý týraly shartqa qol qoıýy aıǵaqtaıdy. Eýrazııalyq ekonomıkalyq ıntegrasııaǵa arnalǵan baǵyt bizdiń eldiń strategııalyq tańdaýy bolyp tabylatynyn aıryqsha atap ótemin. Jahandyq týrbýlenttik jaǵdaılarda ekonomıkalyq ıntegrasııa obektıvti úrdis jáne zańdy qubylys bolyp tabylady. Birde-bir el ekonomıkany ıntegrasııalaýsyz damı almaıdy. Al bizdiń ekonomıka jańa naryqtardy, saýda men ınvestısııalar úshin kedergilerdi joıýdy qajet etedi, dedi E.Ydyrysov.
Mınıstr, sonymen qatar, Eýropalyq odaqpen Keńeıtilgen áriptestik jáne yntymaqtastyq týraly jańa kelisim jáne Qazaqstannyń DSU-ǵa kirýi týraly kelissózderdiń tabysty aıaqtalýy osynyń aıǵaǵy bolyp tabylatynyn atap kórsetti. Osy jyly EO-men jańa kelisimge qol qoıýǵa úmit artamyz. Bul kelisim qazaqstandyqtar úshin vızalyq rejimdi jeńildetýdi qosa alǵanda, 29 salada yntymaqtastyqty nyǵaıtý bolyp tabylady. Sonymen qatar, ótken jyly biz qolaıly jaǵdaılar jasaý jáne taǵy da úlken ınvestısııalar tartý úshin Qazaqstannyń negizgi ınvestorlary bolyp tabylatyn 10 elge vızasyz rejim jónindegi qanatqaqty jobany iske qostyq. Energetıka salasynda aıtýly jetistik retinde Qazaqstannyń sheteldik joǵary deńgeıdegi ókilderdiń qatysýymen bolǵan Energetıkalyq hartııa konferensııasynyń 25-sessııasyna (26-27 qarasha, Astana) tabysty tóraǵalyq etýin atap ótýge bolady. ESKPO-2017-ge shetelderdiń ǵylymı jáne tehnologııalyq áleýetin tartý jóninde belsendi jumystar júrgizilýde. Osy jumystardyń sheńberinde álemniń ǵylymı toptarymen jáne ınnovasııalyq ortalyqtarymen (AQSh, Úndistan, Reseı jáne basqa elderdiń selıkon alqaptary) yntymaqtastyq ornatyldy, dedi E.Ydyrysov.
Mınıstr, sondaı-aq, elimiz ben Elbasymyzǵa qatysty birqatar bastamalardy, baılanystardy, syrtqy saıasatqa qatysty atqarylǵan jumystardy atap kórsetti.
Parlament Májilisi Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy Máýlen Áshimbaev talqylanǵan taqyrypqa qosymsha baıandama jasady. «Mınıstr Syrtqy ister mınıstrligi tarapynan elimizdiń 2014-2020 jyldarǵa arnalǵan Syrtqy saıasaty tujyrymdamasyn iske asyrý maqsatynda atqarylyp jatqan aýqymdy jumystar jaıly tolyq baıandap berdi. Naqty nátıjeler men birshama jetistikter bar ekenin kórip otyrmyz. Jalpy alǵanda, Memleket basshysynyń syrtqy saıasat salasyndaǵy naqty tapsyrmalaryn tıimdi iske asyrý úshin mınıstrlik barlyq qajetti jumystardy júrgizip jatqanyn atap ótý qajet», dedi M.Áshimbaev. Sondaı-aq, besinshi saılanym sheńberinde syrtqy saıası mindetterdi sheshýge jańa múmkindikter beretin birqatar zańdar qabyldanǵanyn atap kórsetti. Jalpy alǵanda, Májilis depýtattary, onyń ishinde bizdiń komıtettiń músheleri Syrtqy ister mınıstrliginiń basshylyǵymen jáne qyzmetkerlerimen syndarly ári tyǵyz qarym-qatynas ornatyp, belsendi jumystar júrgizýde. Jáne elimizdiń Syrtqy saıasaty tujyrymdamasyn iske asyrýǵa baǵyttalǵan osyndaı mańyzdy qyzmetti odan ári birlesip jalǵastyramyz dep senemin», dedi komıtet tóraǵasy.
Baıandamalardan keıin Májilis depýtattary SIM basshysyna suraqtar qoıyp, mınıstr jaýap qaıtardy. «Úkimet saǵatynda mınıstr Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy saıasatynyń tujyrymdamasyn iske asyrý barysy jaıly tolyq baıandap berdi.
Máseleni jan-jaqty talqyladyq, depýtattar tarapynan syndarly ári mańyzdy usynystar aıtyldy. Aıtylǵan usynystardyń bári Syrtqy ister mınıstrliginiń jumysynda eskeriletin bolady dep senemiz. Syrtqy ister mınıstrliginiń aldyna Memleket basshysy qoıǵan mańyzdy mindetterdi ýaqtyly ári sapaly oryndaý úshin mınıstrliktiń barlyq múmkindikteri men áleýeti bar degen senimdemiz. Májilis depýtattary ózderi tarapynan zańnamalyq deńgeıde, sondaı-aq, parlamenttik dıplomatııa tetikterin paıdalana otyryp, Syrtqy saıasat tujyrymdamasynyń negizgi mindetterin iske asyrýǵa járdemdesýge daıyn, dep palata Tóraǵasynyń orynbasary Úkimet saǵatyn qorytty.
Sáýlebek BIRJAN.