Bank birikse, kim utady?

«Forte» málimdemesinde «Home Credit Bank»-tiń ádepkide enshiles bank bolatyny, keıin «Forte» platformasyna HCB qurylymyn qabyldaý úshin platforma daıyndalatyny aıtylǵan. «Forte» baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, bul úderiste HCB-nyń rásimderi, ónimderi, korporatıvtik mádenıeti jáne jınaqtaǵan tájirıbesi saqtalady.

«Bul úshin HCB-ǵa «Forte» qury­ly­myn­da jetkilikti deńgeıde avtonomııa beriledi. Mysaly, HCB-nyń qazirgi fılıaldyq jelisi «Forte» fılıaldar jelisimen qatar jumys istep, burynǵydaı basqarý qurylymy men qaǵıdattary boıynsha áreket etedi. Integrasııa shamamen bir jylǵa sozylady. «Home Credit Bank» óz jumysyn burynǵydaı jalǵastyryp, operasııalyq modelin, basty baǵytyn jáne basqarý stılin saqtaıdy. Bul tek úzdik tájirıbelerdi saq­tap qalýǵa ǵana emes, sonymen qatar «Home Credit Bank»-ty tabysqa jetelegen ıkemdilikke, jedeldikke jáne derbestikke qol jetkizýge múmkindik beredi», delinedi bizge bergen jaýapta.

Bank ókilderiniń aıtýynsha, birigý úderisi sala turaqtylyǵyn arttyryp, ónimder boıynsha saraptamany tereń­detýge jáne tehnologııalyq jańǵyrýǵa jol ashady.

«Home Credit Bank» óz kezeginde shtattyq qurylym, operasııalyq jáne ishki bıznes-prosesterdiń ózgermeıtinin, sondaı-aq qyzmetkerler óz laýazymy men eńbek sharttaryn saqtaıtynyn málimdedi.

«Bank klıentterge barlyq qyzmetti ádettegi rejimde, burynǵy talaptar bo­ıyn­sha usyna beredi. Mindettemeler tolyq kólemde oryndalýda. Mámileniń júzege asýy bank qyzmetiniń sapasyn arttyrýǵa jáne ónimder spektrin keńeıtýge jol ashady. «ForteBank»-pen jasalǵan mámile – taraptar úshin tabysty ári strategııalyq tıimdi kelisim. Bul HCB-nyń jınaqtalǵan tájirıbesin jańa sapalyq deńgeıge shyǵarýǵa, klıentterge qyzmet kórsetý standarttaryn kóterýge jáne naryqtaǵy ustanymyn nyǵaıtýǵa múmkindik beredi. Bank 20 jyl ishinde Qazaqstanda senimdi qarjy ınstıtýtyna aınalyp, ónim jelisin keńeıtip, turaqty bıznes-model qalyptastyrdy. «ForteBank» – senimdi, tájirıbeli áriptes jáne bank qyzmetin oǵan tapsyrý arqyly damý sabaqtastyǵy qamtamasyz etiledi», dedi bank ókili «Egemen» tilshisimen suhbatta.

HCB málimetinshe, qazir bank aktıvteri 1,1 trln teńgeden asady. 1 mln-nan astam jeke klıent jáne 42 myńnan asa shaǵyn jáne orta bıznes sýbektisi bank qyzmetin paıdalanady. El aýmaǵynda 58 bólimshe men 146 mıkrokeńse jumys isteıdi. Menshikti kapıtaly 208,8 mlrd teńgeden asqan. NPL90+ deńgeıi – 6,05%. «Fitch Ratings»-ten alǵan reıtıngi – «BB–», boljam – «Turaqty».

Bank máseleleri boıynsha táýelsiz sa­rap­shy Nurjan Bııaqaevtyń aıtýynsha, «Home Credit Bank» bankti satý týraly tıim­di sheshimdi der kezinde qabyldap otyr.

«2022 jyly aqpanda Reseı men Ýkra-ı­n­­a arasynda shıelenis bastalǵan kezde bank­tiń birqatar reseılik aksıoneri sank­sııaǵa ushyramas úshin aksıonerler qa­tarynan shyǵyp ketti. Sóıtip, bank ıe­leri retinde tek chehııalyq top qaldy. Osyndaı kezde Bolat О́temuratov ıelik etetin «ForteBank» atynan usynystyń jasalýy «Home Credit Bank» aksıonerleri úshin óte tıimdi kórindi. «Forte» bul banktiń barlyq oblys pen aýdandardaǵy bó­limshelerin, qaryz portfeli boıynsha táýir teńgerimderin eskere otyryp usy­nys jasady, oǵan «Home» kelisti. Keı­bir olıgarhtar qojalyq  jasaıtyn­ kóleńkeli top­tardan nemese bılik qurylymyndaǵy keıbir toptardan qandaı da bir qysym kórgenshe, qandaı da bir sanksııalyq qysymdarǵa ushyraǵansha olar úshin naryqtan ketken qolaıly. Árıne, olar tek qazaqstandyq naryqtan ketip otyr. Menińshe, alǵan aqshany basqa jobalarǵa salady. Naqtyraq aıtqanda, mıkroqarjylyq uıymdy satyp alyp, ony transformasııalap, kezekti ekinshi deńgeıli bankke aınaldyrýy múmkin», degen boljamyn aıtady.

«R-Finance» qarjylyq keńesshisi Arman Baıǵanov, mámileni taza kommer­sııa­lyq joba deıdi.

«Home Credit Bank» eldegi ahýalmen jaqsy tanys, sondyqtan der kezinde satyp, tıisti paıdasyn alǵysy kelgen sııaqty. Solaı salǵan ınvestısııasyn qaıtarady. Olar negizinen tutynýshylyq nesıe beredi, bul rette «Kaspi» bankpen básekelesý de ońaıǵa túspeıdi. Al «ForteBank» mundaı mámileni jasasý ar­qyly mýltıplıkatıvti áserge ıe bo­lady. Olarda tutynýshylyq nesıe de, korporatıvti nesıe de jaqsy jol­ǵa qoıylǵan. Sondyqtan mámileden «Forte»-niń utary kóp. О́ıtkeni jańadan de­po­zıt­tik, klıenttik baza qosylǵaly otyr. Osy­nyń áserinen olar operasııalyq shy­ǵyn­daryn da azaıtady. Únemi osylaı eki bank kúıinde tura bermeıdi ǵoı. Birigedi, birikken soń búkil kapıtal «Forte»-ge quıylady. «Halyk Bank» qataryna «Qazkomdy» qosyp alǵan kezde kiristiligi de, kapıtaldaný deńgeıi de ósip shyǵa keldi», deıdi ol.

Jaqynda «Dala Inside» telegram-arnasy «Eýrazııalyq bank» úshin talas bastaldy» degen aqparat taratty. Olardyń jazýynsha, «Freedom» men «SentrKredıt» toby «Eýrazııalyq bankke» kóz salýy múmkin.

«Kelissózderdegi basty problema – «Eýrazııalyq banktiń» úsh teń aksıoneri arasynda ózara bitim joq. Shodıev pen Mashkevıch tarapy bankti jaqsy somaǵa satyp, sektordan ketkisi keledi. Oǵan Shýhrat Ibragımov kelispeı otyr», dep jazdy arna.

Aıtpaqshy, «Dala Inside» arnasy «Forte» toby «Home Credit Bank»-ti shamamen 1 mlrd dollarǵa satyp aldy dep esepteıdi. Bul arnanyń sózine qarasaq, olıgarhtar 2 mlrd dollar usynsa «Eýrazııalyq bankti» kelistirýge bolatyn syńaıly. Biraq oǵan Týrlov pen Báıseıitovte basy artyq aqsha joq kórinedi. Sondyqtan «Eýrazııalyq bank» aksıonerlerine jasalatyn usynys 800 mlrd teńgemen shektelýi múmkin.

Biz bul máseleniń de mán-jaıyn «Eýrazııalyq bankten» suradyq. Olardyń aıtýynsha, bankke basqa qarjy uıymdarynan birigý týraly resmı usynys túsken joq.

«Mundaı sheshimder tek aksıonerler­diń quzyrynda. Qazir bank óziniń damý strategııasyn júzege asyrýdy kóz­deıdi jáne osy baǵytta jumysyn jal­ǵas­ty­rady. Orta merzimdi perspektıvada na­ryqtyń negizgi segmentterindegi óz pozı­sııalaryn saqtap, nyǵaıtýdy josparlap otyr. Sıfrlyq servısti damytýǵa, ın­novasııalyq sheshimder engizýge jáne qyzmet kórsetý sapasyn arttyrýǵa ba­sym­dyq beremiz. Basty baǵytymyzdyń biri – senimdilik pen turaqtylyqqa negizdelgen ornyqty ósý», dep qysqa qaıyrdy.

«Dala Inside» sarapshylary «eger «Eýrazııalyq bank» satylmaı qoısa, onda rezervti tizimde «Nurbank» bar» deıdi. Bul saýaldy naqtylaý maqsatynda «Nurbankke» resmı saýal joldadyq, alaıda jaýap kelgen joq.

«Nurbank»-tiń qaryz portfeliniń jaǵdaıy sonshalyqty jaqsy emes.  Qansha tyryssa da qaryz portfelin jaqsarta almady. Kiristiligi anaý aıt­qandaı joǵary emes. Prýdensıaldyq normatıvter tolyqqandy saqtalyp jatqan joq. «Nurbank» pen «Eýrazııalyq bank» birigýdi oılastyrýy múmkin. Biraq «Nurbank» «Halyk Bank»-ke qosylýy da múmkin. О́ıtkeni «Nurbank» kezinde burynǵy prezıdent Nazarbaevqa jaqyn boldy ǵoı. Sondyqtan Qulybaevtar otbasy aksıonerleri deńgeıinde kelisim jasasýy yqtımal. «Eýrazııalyq bankte» kezinde «Kapıtal bankti» ózine qosyp alatyn múmkindik boldy. Alaıda ol problemalyq bank bolǵandyqtan, ondaı sheshimge barmaǵan sııaqty», deıdi Nurjan Bııaqaev.

Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi bankterdiń irilenýinen eshqandaı oǵash qımyl baıqalmaıdy degen kózqarasta. Sondaı-aq olar agenttikte «Nurbank» jáne «Eýrazııalyq bank»-pen mámile júrgizý týraly aqparat joq dep málim etti. Sarapshy Arman Baıǵanovtyń paıymdaýynsha, birigý bankterge paıdaly, al naryq úshin tıimsiz.

«Sebebi bank azaıǵan soń báseke de azaıady. Sektordyń monopolııalyq sıpaty kúsheıedi. Iri segmentter árqashan ózara ońaı kelisimge kele alady. Bul jerde zardap shegetinder – aınalyp kelgende jeke tulǵalar. Báseke deńgeıiniń tómendeýi qarjylyq qyzmetter qunynyń qymbattaýyna ákelip soǵýy yqtımal», deıdi ol.

Segmenttegi ózgeristerdiń sıpatyn san qyrynan tápsirleýge bolady: naryqtaǵy úlesin kóbeıtý, qarjylyq múmkindigin molaıtý, shetel naryǵyna shyǵý, taǵysyn taǵy. Biraq san alýan sebeptiń arasynda saıası, geosaıası múddeniń de synalap enip jatqanyn jasyrýǵa bolmas. Segmenttegi osy jolǵy dabyl qaı taraptan keldi? Kelesi kezek kimdiki?