Azyq-túlik ónimderin uzaq saqtap, sapasyn joǵaltpaı tutyný – qazirgi aýyl sharýashylyǵy úshin óte ózekti másele. Ásirese shalǵaıdaǵy fermalar men egistikterde jınalǵan jemis-jıdek, kókónis pen et-sút ónimderi der kezinde óńdelmese, jaramsyz bolyp qalýy múmkin. Osy máseleni sheshý maqsatynda ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń ǵalymdary erekshe jańalyq ashty. Olar aýylsharýashylyq ónimderin uzaq saqtaıtyn «Dayar 20» atty ınnovasııalyq qondyrǵy jasap shyǵardy.
«Dayar 20» – sýblımasııalyq nemese lıofılızasııalyq keptirý ádisine negizdelgen shaǵyn qondyrǵy. Ǵalymdar ony tasymaldaýǵa yńǵaıly etip jasaǵan. Iаǵnı fermerler bul qondyrǵyny ózimen birge ala júrip, tikeleı egis alqabynda nemese fermanyń ózinde-aq ónimderdi keptirip, saqtaı alady. Sondyqtan jańa qurylǵynyń arqasynda ónimdi qalaǵa jetkizip, óńdeý ortalyǵyn izdep áýre bolýdyń qajeti joq.
Osy oraıda «Lıofılızasııa degenimiz ne?» degen suraq týyndaýy múmkin. Bul – ónimdi aldymen muzdatyp, sosyn tómen qysymda ishindegi sýdy býlandyryp keptirý ádisi. Kádimgi keptirýden aıyrmashylyǵy – lıofılızasııa ónimniń túsin, dámin, ıisin, pishinin, eń bastysy, dárýmender men paıdaly zattardyń kúshin sol kúıinde saqtap qalady. Iаǵnı ónim tabıǵı qalpynan ajyramaıdy, tek quramyndaǵy ylǵal alynyp tastalady. Bul ony uzaq saqtaýǵa múmkindik beredi.
Qondyrǵy óte ámbebap. Joba jetekshisi Erbol Ihsanovtyń aıtýynsha, «Dayar 20» jemis-jıdek, kókónis, et, sút, balyq, tipti daıyn taǵamdardy da sapaly túrde keptire alady. Mundaı ónimderdi tońazytqyshsyz, qarapaıym bólme temperatýrasynda 1 jyldan 3 jylǵa deıin, al arnaıy qaptamamen 50 jylǵa deıin saqtaýǵa bolady. Bul – ásirese eksportqa shyǵarý úshin taptyrmas múmkindik.
«Dayar 20» qondyrǵysy eń aldymen fermerler úshin tıimdi, sebebi ol ónimdi uzaq ýaqyt saqtaýǵa múmkindik berip, shyǵyndy azaıtyp, paıdany arttyrady, sondaı-aq shalǵaı aýyldar men taýly aımaqtardaǵy ınfraqurylymy álsiz sharýashylyqtar úshin de taptyrmas sheshim bola alady. Innovasııalyq jobany júzege asyrý arqyly QazUÝ ǵalymdary aýylsharýashylyq ónimderiniń eksporttyq áleýetin arttyryp, azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýge naqty úles qospaq.