Keıingi jyldary adam janynyń arashashysy aq halattylardyń basyna jıi bult úıirilip júr. Aýrýhanaǵa azamattar aýrý janyna batqan soń baratyny anyq. Dese de qandaı jaǵdaıda da mamanǵa, túptep kelgende adamǵa qol kóterýge bolmaıtyny kópshiliktiń esinen shyǵyp ketip jatady, dep jazady Egemen.kz.
Endi dárigerge qol kótergender sottalady
Keıingi 5 jylda Qazaqstanda 170-ge jýyq dáriger soqqyǵa jyǵylǵan. Byltyrdyń ózinde Pavlodarda jedel járdem qyzmetkerine qol kóterý oqıǵasy, Atyraýda 20 jastaǵy azamattyń feldsherdi soqqyǵa jyǵýy syndy jaǵdaılardy jalǵaı berýge bolady. Sonda qoǵam tártipsizdikke tusaý salý qajet ekenin aıtqan. Jelige jarııalanbaı, elge estilmeı jatqan oqıǵalarmen qosa, Qostanaıda hırýrgtyń zardap shegýi qordalanǵan máselege qozǵaý saldy. Bul joly aq halattylarǵa Prezıdenttiń ózi arasha tústi. Memleket basshysy medısına qyzmetkerlerine shabýyl jasap, kúsh qoldanyp jáne qatygezdik tanytqan áreketterge qatysty jazany qatańdatý maqsatynda ulttyq zańnamaǵa ózgerister engizý týraly Úkimetke tapsyrma berdi. Endi ózgeniń ómiri úshin arpalysatyn azamattardyń alańsyz jumys atqarýy úshin quqyq buzýshylardy 2 jyldan 15 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrý kózdelip otyr. Tartqatsaq, aq halattylarǵa shabýyl jasaǵandar 2-den 7 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrylady. Tótenshe jaǵdaıda jasalǵan áreketi úshin 10 jylǵa deıin, osy áreket birneshe ret qaıtalansa 15 jylǵa sottalady.
«Zańnamadaǵy ózgeristi qýanyshpen qabyldadyq»
Atyraý oblystyq ftızıopýlmanologııalyq ortalyǵy dırektorynyń orynbasary mindetin ýaqytsha atqarýshy Marat Shýaqbaev bul jańalyqty kásibı qaýym qýanyshpen qarsy alǵanyn aıtty.
«Pasıentterdiń narazylyǵy keıde medısına qyzmetkerlerine qol kóterýge deıin barady. Mundaı jaǵdaıda medısına qyzmetkerleri kináli dep birjaqty sheshim shyǵarýǵa bolmaıdy. Medısına salasyndaǵy uıymdastyrý men buǵan deıingi zań talaptarynyń osaldyǵy kóptegen ınsıdentterge soqtyrdy. Al áleýmettik jelide hırýrg dárigerine qol jumsaǵany óte óreskeldik dep oılaımyn», degen ftızıopedıatr 37 jyldyq eńbek ótilinde ózi de osyndaı ómirine qaýip tóndirgen jaǵdaımen betpe-bet kelgen. «Aýylda jumys istep júrgende psıhıkalyq aýytqýy bar pasıenttiń balta ala júgirgen kezi de boldy. Pasıenttermen, olardyń janashyrlarymen arada túrli kıkiljińder týǵanda Zań aıasynda túsindirý jumystaryn júrgizemin. Prezıdent tapsyrmasy osy ózekti máselege baǵyttalǵanyn tolyq quptaımyn», dedi Marat Shýaqbaev.
Al almatylyq ınfeksıonıst-dáriger, pedıatr Amangúl Jolmyrzaqyzy naýqastyń ómirin saqtaý úshin táýlik boıy eńbek etip júrgende dárigerdiń agressııaǵa, qysymǵa, tipti fızıkalyq qaýipke ushyraýy eshbir aqtaý men aqylǵa syımaıtynyn alǵa tartady. 15 jyldan beri medısına salasynda mańdaı terin tógip júrgen ınfeksıonıst-dárigerdiń de densaýlyǵyna qaýip tóngen sátter az bolmapty.
«Buǵan deıin stasıonarlarda qyzmet etip júrgende qabyldaý bólimshesinde mundaı keleńsizdikter jıi kezdesetin. Túngi ýaqytta balalardyń qyzýy kóterilip, jedel járdemmen kelgen ata-analar qatty kúızeliste bolady. Kóbi medısınalyq kómekke kezek kútýge sabyrsyzdyq tanytyp, daýys kóterip, tipti medısına qyzmetkerlerine til tıgizedi. Budan bólek, ishimdik iship alǵan adamdardyń mekemege kirip, esikterdi syndyrýy, aıqaılap búlik shyǵaryp, medısına qyzmetkerleriniń qorqynysh pen kúızeliske túsýine sebep bolatyn jaǵdaılar da kezdesti. Tipti bir-eki ret pyshaqpen kelgen adamdardyń bolǵany medısına salasynyń mamandaryna qandaı qater tónetinin dáleldeıdi» degen pikirin ortaǵan salǵan ınfeksıonıst-dáriger medısına qyzmetkerlerine jasalatyn shabýyldyń aldyn alýda qoldanylǵan barlyq shara aldymen azamattardyń amandyǵynyń kepili ekenin atap ótti.
«Dárigerdiń de qadiri men qaýipsizdigi qorǵalý qajet»
Shymkenttik balalar nevropatology Balhadısha Muhıdınqyzy dáriger men naýqastyń arasynda kıkiljiń ornaǵanda qalaı sheshetinimen bólisti.
«Bul jaǵdaı dárigerdiń kásibı mindetin adal atqarýyna, tipti naýqasty emdeý prosesine kedergi keltiredi. О́z tájirıbemde kıkiljiń sátteri bolǵanymen, olardyń barlyǵyn sabyrmen, túsindirý arqyly sheshýge barymdy salamyn. Naýqas nemese týystary agressııa tanytsa, aldymen olardyń alańdaýshylyǵyn túsinýge tyrysamyn, sosyn naqty, dáleldi aqparatpen tynyshtandyramyn. Árbir sózimizde etıka men meıirimdilik bolýǵa tıis, biraq dárigerdiń de qadiri men qaýipsizdigi qorǵalýy qajet», degen dáriger Prezıdent tapsyrmasynan keıin qoǵamnyń dárigerlerge degen kózqarasy oń arnaǵa burylatynyna senim bildirdi.
Osy óńirdiń taǵy bir bilikti mammolog dárigeri Aıjan Nurymova «bes saýsaq birdeı emes» ekenin eskerip, dárigerlerdiń de halyqqa qyzmet etip otyrǵan tulǵa retinde quqyǵynyń taptalmaǵanyn qup kóredi. Sondyqtan, Aıjan Sákenqyzy dáriger-naýqas daýyn sheshý úshin eki tarap ta múddeli bolý kerek dep esepteıdi.
«Ár naýqastyń qabyldaýy ár deńgeıde. Sondyqtan dáriger medısınalyq áreketpen ǵana emes sózben de adam janyn emdeı bilý kerek dep esepteımin. Al dáriger qyzmetine kóńili tolmasa bul kelispeýshiligin zań sheńberinde sheshýge keńes beremin. О́zim 2008 jyldan beri osy salada qyzmet ete júrip, mundaı keleńsizdikterge kezikpedim», dep oı túıdi mammolog dáriger.
Asylynda da adam jany, qoǵam saýlyǵy úshin qaltqysyz qyzmet etip júrgenderdiń de bas amandyǵy, jumystan keıin úıine aman-saý oralýy mańyzdy másele. Al kúsheıtilgen zań talaptary - saladaǵy san saýalǵa sanaly sheshim bolǵany sózsiz.